Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026

DE S. MOYSE PROPHETA

 

 

 

 

 

 

 

Προφήτης Μωυσής

ο Θεόπτης

 

Прор. Моисей. Миниатюра Минология Василия II.
 Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим.
Μωυσής ο Θεόπτης. Μικρογραφία (Μινιατούρα) 
στό Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β. τό ἔτος 985 μ.Χ. 
στην Κωνσταντινούπολη. Τώρα ευρίσκεται στην Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Ρώμη.

Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ (Τούπταλο)
Βίοι των Αγίων

 

Η ζωή του Αγίου Προφήτη Μωυσή του Θεοφόρου
Εορτάζεται στις 4 Σεπτεμβρίου

 

Μετά τον θάνατο του Ιωσήφ, οι απόγονοι του πατέρα του Ιακώβ πολλαπλασιάστηκαν τόσο πολύ κατά τη διάρκεια αρκετών εκατοντάδων ετών στη γη της Αιγύπτου που ξεχείλιζε από Ισραηλίτες, και σε περιόδους πολέμου μόνοι τους μπορούσαν να παρατάξουν έως και εξακόσιες χιλιάδες στρατεύματα. Τότε ο βασιλιάς της Αιγύπτου άρχισε να φοβάται μήπως οι Ισραηλίτες ενώσουν τις δυνάμεις τους με τους εχθρούς της Αιγύπτου και, επιθυμώντας την ελευθερία, οπλιστούν εναντίον της. Διόρισε ειδικούς επιθεωρητές στους Ισραηλίτες, επιφορτισμένους με το να τους βασανίζουν με σκληρή εργασία. Βασάνιζαν τους Ισραηλίτες με ιδιαίτερη σκληρότητα, αναγκάζοντάς τους να καλλιεργούν τη γη, να φτιάχνουν τούβλα και να χτίζουν πόλεις, τόσο για χάρη της ματαιοδοξίας όσο και κυρίως για να επιταχύνουν την εξόντωση του εβραϊκού λαού. Αλλά όσο πιο πικραίνονταν εναντίον των Ισραηλιτών και τους βασάνιζαν, τόσο περισσότερο πολλαπλασιάζονταν, γιατί δεν μπορούσαν να μειώσουν τον αριθμό των ανθρώπων που ο ίδιος ο Θεός είχε ευαρεστηθεί να πολλαπλασιάσει και να εξυψώσει. Και παρόλο που ο βασιλιάς είχε διατάξει κρυφά τις μαίες να σκοτώνουν τα εβραϊκά αρσενικά βρέφη κατά τη γέννηση, αυτές, φοβούμενες τον Θεό, τα λυπήθηκαν. Τότε ο βασιλιάς εξέδωσε ένα απάνθρωπο διάταγμα σε όλη τη γη της Αιγύπτου, απαιτώντας από όποιον έβλεπε ένα εβραϊκό αρσενικό βρέφος να το πετάει στο ποτάμι (Έξοδος, Κεφάλαιο 1).

Εκείνη την εποχή ζούσε κάποιος άντρας, ονόματι Αμράμ, από τη φυλή του Λευί, ο οποίος είχε μια γυναίκα από την ίδια φυλή, η οποία ονομαζόταν Ιωχαβέδ. Και μέχρι τότε γεννήθηκαν ένας γιος, ο Ααρών, και μια κόρη, η Μαριάμ . 5535 Την ίδια τρομερή εποχή, όταν τα νεογέννητα Εβραϊκά βρέφη εξοντώνονταν, γεννήθηκε ένας δεύτερος γιος. Το παιδί ήταν τόσο όμορφο που η μητέρα, γνωρίζοντας τον σκληρό νόμο της θανάτωσης όλων των νεογέννητων Εβραίων βρεφών, θρηνούσε για το παιδί και αποφάσισε να το κρύψει κοντά της, κάτι που έκανε για τρεις μήνες. Αλλά τότε, επειδή δεν μπορούσε πλέον να κρύψει το παιδί, πήρε ένα καλάθι, το σκέπασε με πίσσα, το έβαλε μέσα και το έβαλε ανάμεσα στα καλάμια στην όχθη του ποταμού. Η αδερφή του παιδιού στάθηκε σε απόσταση για να δει τι θα του συνέβαινε ( Έξοδος 2:2 ). 5536 Και η κόρη του Φαραώ 5537 βγήκε στο ποτάμι για να λουστεί, και οι υπηρέτριές της περπατούσαν κατά μήκος της όχθης του ποταμού. Είδε ένα καλάθι ανάμεσα στα καλάμια και έστειλε την υπηρέτριά της να το φέρει. Ανοίγοντας το καλάθι και βλέποντας ένα μωρό να κλαίει μέσα, το λυπήθηκε και είπε: «Αυτό είναι ένα από τα Εβραία παιδιά». Η πριγκίπισσα ήθελε να υιοθετήσει το μωρό και να του βρει μια Εβραία τροφό. Σύμφωνα με τον Ιώσηπο ( 5538 ), πολλές Εβραίες τροφές φέρθηκαν στο βρέφος, αλλά αυτό αρνήθηκε το γάλα τους. Τότε η Μαριάμ, η αδερφή του Μωυσή, τόλμησε να πλησιάσει την κόρη του Φαραώ και της είπε:

«Δεν πρέπει να πάω να φωνάξω μια Εβραία νοσοκόμα να ταΐσει το μωρό σου;»

Η κόρη του Φαραώ της απάντησε: «Πήγαινε». Και έφερε κοντά της τη μητέρα της. Και η κόρη του Φαραώ της είπε:

– Πάρε το μωρό και ταΐστε το: Θα σου δώσω εγώ την πληρωμή για αυτό.

Η Ιωχαβέδ πήρε το μωρό και το αγκάλιασε, νιώθοντας ότι ήταν η μητέρα του. Το θήλασε στο σπίτι της. Όταν το μωρό μεγάλωσε, το έφερε στην κόρη του Φαραώ, η οποία το υιοθέτησε και του έδωσε το όνομα Μωυσής, «γιατί », είπε, « το έβγαλα από το νερό» (το όνομα σημαίνει νερό στα αιγυπτιακά) ( Έξοδος 2:7-10 ).

Μερικοί αρχαίοι θρύλοι 5539 αναφέρουν ότι η κόρη του Φαραώ έφερε κάποτε τον Μωυσή στον πατέρα της, ο οποίος, ενώ έπαιζε μαζί του, έβαλε ένα βασιλικό στέμμα στο κεφάλι του, πάνω στο οποίο υπήρχε ένα μικρό είδωλο. Ο Μωυσής, σκίζοντας το στέμμα από το κεφάλι του, το πέταξε στο έδαφος και το πάτησε κάτω από τα πόδια του. Ένας ειδωλολάτρης ιερέας, ο οποίος είχε λάβει μια προφητεία από τους Μάγους 5540 ότι όταν γεννιόταν ένας ηγέτης στους Ισραηλίτες, η Αίγυπτος θα υπέφερε από πολλές πληγές, συμβούλεψε τον Φαραώ να σκοτώσει το βρέφος, για να μην, καθώς μεγάλωνε, προκαλέσει κάποια συμφορά στη γη τους. Αλλά, με την ευχαρίστηση και τη διευθέτηση του Θεού, άλλοι επαναστάτησαν, λέγοντας ότι το βρέφος το έκανε αυτό ακούσια, αλλά από άγνοια. Για να δοκιμάσουν την άγνοιά του ως βρέφους, έφεραν αναμμένα κάρβουνα, τα οποία πήρε και τα έβαλε στο στόμα του, προκαλώντας κάψιμο της γλώσσας του και, ως αποτέλεσμα, να δέσει τη γλώσσα του.

Όταν ο Μωυσής ενηλικιώθηκε, η κόρη του βασιλιά του ανέθεσε τους πιο εκλεκτούς σοφούς της Αιγύπτου για να τον διδάξουν όλη τη σοφία της Αιγύπτου. Έγινε δυνατός σε λόγια και έργα, ξεπερνώντας γρήγορα τους δασκάλους του και έγινε ο αγαπημένος του βασιλιά και όλων των στενότερων αξιωματούχων του ( Πράξεις 7:21-22 ). Όταν έμαθε για την καταγωγή του, ότι ήταν Ισραηλίτης, και γνώρισε τον Ένα Θεό, τον Δημιουργό του σύμπαντος στον ουρανό, στον οποίο πίστευε ο λαός του, άρχισε να απεχθάνεται την ειδωλολατρική κακία της Αιγύπτου ( Εβραίους 11:24-26 ).

Μερικοί ιστορικοί γράφουν ότι όταν οι Αιθίοπες κήρυξαν πόλεμο εναντίον της Αιγύπτου, ο Μωυσής, πλέον άνδρας σε ώριμη ηλικία, επιλέχθηκε από τους Αιγύπτιους ως στρατιωτικός ηγέτης τους και, χάρη στο θάρρος του, νίκησε τον εχθρό. Ωστόσο, ο Αιγύπτιος βασιλιάς, αντί να δείξει ευγνωμοσύνη, τον μίσησε ακόμη περισσότερο επειδή μερικοί από τους Αιγύπτιους ιερείς προφήτευσαν με τη μαγεία τους ότι ο Μωυσής θα έφερνε καταστροφή στην Αίγυπτο στο μέλλον και συμβούλεψαν τον βασιλιά να τον σκοτώσει. Επηρεασμένος από τις προτάσεις τους, ο βασιλιάς πράγματι σχεδίασε να σκοτώσει τον Μωυσή, αλλά δεν έδρασε αμέσως, μη θέλοντας να προσβάλει την κόρη του και ελπίζοντας να βρει κάποιο λάθος σε αυτόν ή να περιμένει μια πιο κατάλληλη στιγμή.

Συνέβη ο Μωυσής να πάει στους συμπατριώτες του, τους γιους Ισραήλ, και ενώ επιθεωρούσε την επίπονη εργασία τους, είδε έναν Αιγύπτιο να χτυπάει έναν Εβραίο. Παρατηρώντας ότι δεν υπήρχε κανείς άλλος κοντά, σκότωσε τον Αιγύπτιο και έκρυψε το σώμα του στην άμμο. Την επόμενη μέρα, βγήκε ξανά έξω και, βλέποντας δύο Εβραίους να μαλώνουν, είπε σε αυτόν που ξεκίνησε τον καβγά:

– Γιατί χτυπάς τον γείτονά σου;

Και είπε:

«Ποιος σε έκανε άρχοντα και κριτή μας; Μήπως σκοπεύεις να σκοτώσεις κι εμένα, όπως σκότωσες χθες τον Αιγύπτιο;»

Ακούγοντας αυτό, ο Μωυσής φοβήθηκε και είπε στον εαυτό του:

– Πιθανώς όλοι έμαθαν για αυτήν την υπόθεση.

Όταν ο Φαραώ το άκουσε αυτό, ήθελε να σκοτώσει τον Μωυσή. Αλλά ο Μωυσής έφυγε από τον Φαραώ και έμεινε στη γη Μαδιάμ ( Έξοδος 2:11-15 ).

Κουρασμένος από το μακρύ ταξίδι του, ο Μωυσής κάθισε δίπλα στο πηγάδι. Τότε ήρθαν οι επτά κόρες του Ιοθόρ, του ιερέα της Μαδιάμ , που έβοσκαν το κοπάδι του πατέρα τους. Άρχισαν να γεμίζουν ποτίστρες με νερό για να ποτίσουν τα πρόβατά τους. Αλλά οι βοσκοί των άλλων κοπαδιών έφτασαν και τα έδιωξαν. Τότε ο Μωυσής σηκώθηκε και προστάτευσε τα κορίτσια, έβγαλε νερό για αυτά και πότισε τα κοπάδια τους.

Τα κορίτσια, επιστρέφοντας σπίτι, είπαν στον πατέρα τους ότι ένας Αιγύπτιος τις είχε προστατεύσει από τους βοσκούς και μάλιστα τους είχε βγάλει νερό και πότισε τα πρόβατά τους. Ο Ιοθόρ έσπευσε να προσκαλέσει τον Μωυσή στο σπίτι του, τον καλωσόρισε στο σπίτι και στη συνέχεια του έδωσε την κόρη του, τη Σεπφώρα, με την οποία ο Μωυσής απέκτησε δύο γιους. Ονόμασε την πρώτη Ρεσάμ, «επειδή», είπε, «έγινα ξένος σε ξένη γη», και τη δεύτερη Ελιέζερ, λέγοντας: «Ο Θεός του πατέρα μου στάθηκε βοηθός μου και με έσωσε από το χέρι του Φαραώ» ( Έξοδος 2:16-22 ).

Μετά από πολύ καιρό, ο βασιλιάς της Αιγύπτου πέθανε. Τότε οι γιοι Ισραήλ στέναξαν εξαιτίας της δουλείας, και η κραυγή τους για τον βαρύ ζυγό ανέβηκε στον Θεό. Και ο Θεός άκουσε τον στεναγμό τους και θυμήθηκε τη διαθήκη Του με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ. Και ο Θεός είδε τα παιδιά των ανθρώπων και ευδόκησε να τα λυτρώσει ( Έξοδος 2:23-25 ).

Ο Μωυσής έβοσκε τα πρόβατα του πεθερού του, του Ιοθόρ. Μια μέρα, οδήγησε το ποίμνιο βαθιά στην έρημο και έφτασε στο όρος Χωρήβ, το βουνό του Θεού . Τότε ένας άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε σε αυτόν μέσα σε φλόγα φωτιάς από τη μέση μιας αγκαθωτής βάτου . Ο Μωυσής είδε ότι η βάτος καιγόταν από φωτιά, αλλά δεν κατακαίγονταν.

Ο Μωυσής είπε:

– Θα πάω να δω αυτό το σπουδαίο φαινόμενο, γιατί δεν καίγεται ο θάμνος;

Και ο Κύριος τον φώναξε από τη μέση της βάτου:

– Μωυσής, Μωυσής!

Απάντησε:

– Εδώ είμαι, Κύριε!

Και ο Θεός του είπε:

«Μην πλησιάζεις εδώ· βγάλε τα σανδάλια σου από τα πόδια σου, γιατί ο τόπος στον οποίο στέκεσαι είναι άγιος τόπος.

Και πρόσθεσε:

«Εγώ είμαι ο Θεός των πατέρων σου, ο Θεός του Αβραάμ, ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ.

Ο Μωυσής κάλυψε το πρόσωπό του επειδή φοβόταν να κοιτάξει τον Θεό.

«Εγώ», είπε ο Κύριος στον Μωυσή, «είδα την ταλαιπωρία του λαού μου που είναι στην Αίγυπτο, την κραυγή των εργοδοτών τους, και γνωρίζω τις θλίψεις τους. Κατέβηκα για να τους ελευθερώσω από το χέρι των Αιγυπτίων και να τους βγάλω από τη γη εκείνη και να τους φέρω σε μια γη καρποφόρα και ευρύχωρη, στη γη των Χαναναίων, των Χετταίων, των Αμορραίων, των Γεργεσαίων, των Φερεζαίων, των Ευαίων και των Ιεβουσαίων, σε μια γη που ρέει γάλα και μέλι . 5545 Και ιδού, η κραυγή των γιων Ισραήλ έφτασε σε μένα, και είδα την καταπίεση με την οποία οι Αιγύπτιοι τους καταπιέζουν. Τώρα, λοιπόν, πήγαινε· θα σε στείλω στον Φαραώ, και θα βγάλεις τον λαό μου, τους γιους Ισραήλ, από την Αίγυπτο».

Ο Μωυσής είπε στον Θεό:

«Ποιος είμαι εγώ που θα πάω στον Φαραώ και θα βγάλω τους γιους Ισραήλ από την Αίγυπτο;»

«Θα είμαι μαζί σου», του απάντησε ο Θεός, «και αυτό θα είναι σημάδι σε σένα ότι εγώ σε έστειλα: Όταν βγάλεις τον λαό μου από την Αίγυπτο, θα λατρεύεις τον Θεό σε αυτό το βουνό».

Ο Μωυσής είπε στον Θεό:

«Ιδού, εγώ θα έρθω στους γιους Ισραήλ και θα τους πω: “Ο Θεός των πατέρων σας με έστειλε σε εσάς”. Και αυτοί θα μου πουν: “Ποιο είναι το όνομά του;” Τι θα τους πω;»

«Εγώ είμαι Αυτός που Είμαι », απάντησε ο Θεός στον Μωυσή. «Έτσι θα πεις στους γιους Ισραήλ: “Ο Κύριος ο Θεός των πατέρων σας, ο Θεός του Αβραάμ, ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ , με έστειλε σε εσάς. Αυτό είναι το όνομά μου για πάντα, και αυτή είναι η ανάμνησή μου από γενιά σε γενιά. Πηγαίνετε, συγκεντρώστε τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ, και πείτε τους: Κύριος ο Θεός των πατέρων σας εμφανίστηκε σε μένα και είπε: Σας επισκέφτηκα… Και θα σας βγάλω από την καταπίεση της Αιγύπτου, και θα σας ακούσουν, και θα πάτε στον βασιλιά της Αιγύπτου και θα του πείτε: “Ο Κύριος, ο Θεός των Εβραίων, μας κάλεσε. Τώρα, λοιπόν, στείλτε μας στην έρημο, ένα τριήμερο ταξίδι, για να θυσιάσουμε στον Κύριο τον Θεό μας”». «Αλλά ξέρω ότι ο βασιλιάς της Αιγύπτου δεν θα σας επιτρέψει να πάτε. Τότε θα χτυπήσω την Αίγυπτο με θαύματα, και ο Φαραώ θα αναγκαστεί να σας αφήσει να φύγετε».

«Τι θα γίνει όμως αν δεν με πιστέψουν», απάντησε ο Μωυσής, «και δεν ακούσουν τη φωνή μου και πουν: “Ο Κύριος δεν σας έχει εμφανιστεί”;»

Ο Κύριος είπε: «Τι είναι αυτό που κρατάς στο χέρι σου;»

Αυτός απάντησε: «Ένα ραβδί».

Ο Κύριος είπε: «Ρίξτε τον στη γη».

Ο Μωυσής το έριξε κάτω και το ραβδί μετατράπηκε σε φίδι. Ο Μωυσής έφυγε τρέχοντας από αυτό, αλλά ο Θεός τον διέταξε να πιάσει το φίδι από την ουρά και το φίδι έγινε ξανά ραβδί στα χέρια του.

Ο Κύριος είπε:

«Να ένα σημάδι για σένα, για να σε πιστέψουν ότι ο Κύριος, ο Θεός των πατέρων τους, εμφανίστηκε σε σένα. Αν όμως δεν το πιστέψουν αυτό, τότε κάνε το εξής: Βάλε το χέρι σου στον κόρφο σου».

Ο Μωυσής έβαλε το χέρι του στον κόρφο του, μετά το έβγαλε και είδε ότι είχε γίνει λευκό από τη λέπρα , σαν χιόνι. Ο Κύριος του διέταξε να βάλει το χέρι του πίσω στον κόρφο του, και αυτό έγινε ξανά υγιές.

«Αν δεν πιστέψουν αυτό το θαύμα», είπε ο Κύριος, «τότε πάρτε νερό από το ποτάμι και ρίξτε το στην ξηρά, και το νερό θα μετατραπεί σε αίμα στην ξηρά».

Ο Μωυσής άρχισε ξανά να παρακαλεί τον Θεό να μην τον στείλει, επειδή δεν ήταν εύγλωττος και γλωσσομαθής.

Ο Κύριος είπε:

«Ποιος έδωσε στον άνθρωπο στόμα; Ποιος κάνει τον άλαλο ή τον κουφό ή τον βλέποντα ή τον τυφλό; Δεν είμαι εγώ, ο Κύριος ο Θεός; Τώρα, λοιπόν, πήγαινε, και εγώ θα είμαι με το στόμα σου και θα σε διδάξω τι να λες.»

Ο Μωυσής συνέχισε να αρνείται και ζήτησε να σταλεί κάποιος πιο ικανός στη θέση του. Τότε ο Κύριος θύμωσε με τον Μωυσή και είπε:

«Δεν έχεις τον Ααρών αδελφό σου; Ξέρω ότι μπορεί να μιλήσει για σένα. Και δες, θα βγει να σε προϋπαντήσει, και η συνάντηση μαζί σου θα τον κάνει χαρούμενο. Εσύ θα του μιλήσεις και θα βάλεις τα λόγια μου στο στόμα του, και εγώ θα είμαι με το στόμα σου και με το στόμα του, και θα σε διδάξω τι πρέπει να κάνεις. Αυτός θα μιλήσει για σένα στον λαό και θα είναι το στόμα σου, και εσύ θα είσαι ο Θεός του. Και πάρε αυτό το ραβδί (που μετατράπηκε σε φίδι) στο χέρι σου, και με αυτό θα κάνεις σημεία . »

Μετά από αυτό, ο Μωυσής επέστρεψε στον Ιοθόρ και του είπε: «Θα πάω στην Αίγυπτο στους αδελφούς μου και θα δω αν ζουν ακόμα».

«Πήγαινε εν ειρήνη», απάντησε ο Ιοθόρ.

Ο Μωυσής κατέβηκε στην Αίγυπτο χωρίς φόβο, γιατί ο βασιλιάς που είχε ζητήσει τον θάνατό του και όλοι όσοι είχαν ζητήσει την καταστροφή του είχαν ήδη πεθάνει. Με εντολή του Θεού, ο Ααρών βγήκε να συναντήσει τον Μωυσή και τον φίλησε με χαρά. Ο Μωυσής είπε στον Ααρών όλα τα λόγια του Κυρίου. Όταν έφτασαν στην Αίγυπτο, συγκέντρωσαν όλους τους πρεσβύτερους του Ισραήλ και τους είπαν όλα τα λόγια που ο Κύριος είχε πει στον Μωυσή. Ο Μωυσής έκανε σημεία και τέρατα μπροστά στα μάτια τους. Οι Ισραηλίτες τους πίστεψαν και χάρηκαν που ο Θεός είχε επισκεφθεί τα παιδιά του Ισραήλ και είχε δει τα βάσανά τους.

Μετά από αυτό, ο Μωυσής και ο Ααρών πήγαν στον Φαραώ και του είπαν:

«Τάδε λέγει Κύριος ο Θεός του Ισραήλ· Άφησε τον λαό μου να φύγει, για να τηρήσει γιορτή εις εμέ εν τη ερήμω.

Αλλά ο Φαραώ είπε:

«Ποιος είναι ο Θεός του Ισραήλ, ώστε να υπακούσω στη φωνή του; Δεν γνωρίζω τον Κύριο, και δεν θα αφήσω τους Ισραηλίτες να φύγουν. Και εσείς, Μωυσής και Ααρών, γιατί αποσπάτε την προσοχή του λαού από το έργο του; Πηγαίνετε, ο καθένας σας, στο έργο του».

Και αμέσως έδωσε εντολή στους επιστάτες των Ιουδαίων να τους καταπιέσουν ακόμη περισσότερο με καταναγκαστικά έργα και να μην τους δίνουν άχυρο για την κατασκευή πλίθων, τα οποία από τότε και στο εξής έπρεπε να μαζεύουν οι ίδιοι, αλλά ταυτόχρονα ο απαιτούμενος αριθμός πλίθων δεν έπρεπε να μειωθεί.

«Οι Εβραίοι», είπε ο βασιλιάς, «είναι αδρανείς· γι’ αυτό φωνάζουν: ας πάμε να προσφέρουμε θυσία στον Θεό μας».

Μετά από αυτό, οι Εβραίοι καταπιέστηκαν ακόμη περισσότερο. Βρίσκοντας τα δικά τους τούβλα, δεν μπορούσαν να προετοιμάσουν τον απαιτούμενο αριθμό τούβλων κάθε μέρα. Γι’ αυτό, έδειραν τους Εβραίους επιστάτες και αρνούνταν να δεχτούν οποιεσδήποτε εξηγήσεις από αυτούς. Φώναξαν ενάντια στον Μωυσή και τον Ααρών, λέγοντας: «Ο Κύριος ας σας κρίνει, επειδή μας κάνατε μισητούς στον Φαραώ και στους υπηρέτες του και τους δώσατε όπλα για να μας σκοτώσουν».

Ο Μωυσής στράφηκε στον Κύριο και είπε:

«Κύριε! Γιατί υπέβαλες αυτόν τον λαό σε τέτοια συμφορά; Γιατί με έστειλες; Διότι από τότε που ήρθα στον Φαραώ και άρχισα να μιλάω στο όνομά σου, αυτός φέρεται χειρότερα στον λαό».

Ο Κύριος απάντησε στον Μωυσή:

«Τώρα θα δεις τι θα κάνω στον Φαραώ· με δυνατό χέρι θα αφήσει τους γιους Ισραήλ να φύγουν, μάλιστα θα τους διώξει από τη γη του. Πες τους: Εγώ, ο Κύριος, θα σας βγάλω από τον ζυγό των Αιγυπτίων και θα σας σώσω, και θα σας κάνω λαό μου, και θα είμαι Θεός σας, και θα σας φέρω στη γη που ορκίστηκα να δώσω στον Αβραάμ, στον Ισαάκ και στον Ιακώβ, και θα σας τη δώσω ως κληρονομιά».

Ο Μωυσής ανέφερε αυτά τα λόγια στους γιους Ισραήλ, αλλά αυτοί, λόγω της δειλίας τους και του βάρους της εργασίας τους, δεν πίστεψαν τον Μωυσή. Τότε ο Κύριος διέταξε τον Μωυσή να πάει στον Φαραώ και να του πει να αφήσει τους γιους Ισραήλ να φύγουν από τη γη του. Ο Μωυσής απάντησε ότι αν οι γιοι Ισραήλ δεν τον άκουγαν, τότε πώς θα μπορούσε ο Φαραώ να τον ακούσει, όταν ακόμη και η ομιλία του ήταν ασαφής.

Σε αυτό ο Κύριος του απάντησε:

«Σε έκανα θεό για τον Φαραώ, και ο αδελφός σου ο Ααρών θα είναι προφήτης σου. Θα του πεις όλα όσα θα σε προστάζω, και ο αδελφός σου θα μιλήσει στον Φαραώ για να αφήσει τους Ισραηλίτες να φύγουν. Αλλά θα αφήσω τον Φαραώ να δείξει όλη του την πεισματάρα και να μην σε ακούσει. Γι’ αυτό θα απλώσω το χέρι μου ενάντια στην Αίγυπτο και θα εκτελέσω τρομερή κρίση εναντίον τους με θαυματουργές πληγές. Τότε όλοι οι Αιγύπτιοι θα γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Θεός! Και θα βγάλω τους γιους Ισραήλ από ανάμεσά τους. Και αν ο Φαραώ ζητήσει απόδειξη από εσάς, τότε δώστε εντολή στον Ααρών να ρίξει κάτω το ραβδί του, και το ραβδί θα γίνει φίδι.

Ενθαρρυμένοι από τον ίδιο τον Θεό, ο Μωυσής και ο Ααρών εμφανίστηκαν ξανά ενώπιον του Φαραώ και των υπηρετών του και έπραξαν όπως τους πρόσταξε ο Κύριος. Ο Ααρών έριξε κάτω το ραβδί του ενώπιον του Φαραώ, και αυτό έγινε φίδι. Ο Φαραώ κάλεσε τους Αιγύπτιους σοφούς και μάγους, και έκαναν το ίδιο με τη μαγεία τους, αλλά το ραβδί του Ααρών κατάπιε το δικό τους. Η καρδιά του Φαραώ σκληρύνθηκε και δεν τους άκουσε, όπως είχε προείπει ο Κύριος, και αρνήθηκε να αφήσει τους Εβραίους να φύγουν. Τότε, με εντολή του Θεού, ο Μωυσής και ο Ααρών άρχισαν να φέρνουν πληγές στη γη της Αιγύπτου .

Την επόμενη μέρα, με εντολή του Μωυσή, ο Ααρών πήρε το ραβδί του και χτύπησε το ποτάμι μπροστά στον Φαραώ και τους υπηρέτες του. Όλο το νερό του ποταμού μετατράπηκε σε αίμα. Τα ψάρια στο ποτάμι πέθαναν και το ποτάμι βρωμούσε, έτσι ώστε οι Αιγύπτιοι δεν μπορούσαν να πιουν το νερό του. Η δεύτερη πληγή ήταν οι βάτραχοι : Ο Ααρών άπλωσε το χέρι του πάνω από τα νερά της Αιγύπτου και έδιωξε τους βατράχους. Είχαν μπει στα σπίτια, στα υπνοδωμάτια, στα κρεβάτια, στους φούρνους και στις ζυμωτήρια, και στον βασιλιά, στους υπηρέτες και στον λαό του, και δεν έδωσαν ησυχία σε κανέναν πουθενά. Και ολόκληρη η γη της Αιγύπτου καλύφθηκε με βατράχους. Όταν πέθαναν, με εντολή του Μωυσή, οι Αιγύπτιοι τους συγκέντρωσαν σε σωρούς, και ολόκληρη η γη βρωμούσε από τους νεκρούς και σάπιους βατράχους. Η τρίτη πληγή ήταν φολιδωτές ψείρες σε ανθρώπους και ζώα, στον Φαραώ, στο σπιτικό του και στους υπηρέτες του, και το έδαφος της Αιγύπτου γέμισε με φολιδωτές ψείρες . Η τέταρτη πληγή ήταν φολιδωτές ψείρες . Η πέμπτη πληγή ήταν μια πολύ σοβαρή πληγή σε ζώα σε όλη την Αίγυπτο. Η έκτη πληγή ήταν πυώδη φλεγμονώδη εξανθήματα σε ανθρώπους και ζώα. Η έβδομη πληγή ήταν χαλάζι και φωτιά ανάμεσα στο χαλάζι , που κατέστρεψε τα πάντα που υπήρχαν κάτω από τον ανοιχτό ουρανό: χόρτα, δέντρα, ζώα και ανθρώπους. Η όγδοη πληγή ήταν οι ακρίδες και οι κάμπιες , που καταβρόχθισαν όλη την αιγυπτιακή βλάστηση. Η ένατη πληγή ήταν ένα τριήμερο σκοτάδι σε όλη την Αίγυπτο, τόσο πυκνό που ούτε η φωτιά μπορούσε να τη φωτίσει, έτσι ώστε κανείς δεν μπορούσε να δει ο ένας τον άλλον για τρεις ημέρες, και κανείς δεν σηκώθηκε από τα κρεβάτια του κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η δέκατη και τελευταία πληγή ήταν ο θάνατος των πρωτοτόκων της Αιγύπτου.

Και όλες αυτές οι πληγές, καμία από τις οποίες δεν έβλαψε καθόλου τους Ισραηλίτες, αλλά μόνο τους Αιγυπτίους, προκλήθηκαν από τον Θεό μέσω του Μωυσή και του Ααρών επειδή ο Φαραώ δεν ήταν πρόθυμος να αφήσει τον λαό του Θεού να πάει στην έρημο για να Τον υπηρετήσει. Διότι, παρόλο που επανειλημμένα υποσχέθηκε να τους αφήσει να φύγουν από φόβο για την πληγή, όταν η πληγή κόπασε, σκληρύνθηκε ξανά και έτσι δεν τους άφησε να φύγουν μέχρι τη δέκατη πληγή. Πριν από τη δέκατη πληγή, τα παιδιά του Ισραήλ, όπως τους είχε διατάξει ο Μωυσής, παρακάλεσαν τους Αιγυπτίους για ασημένια και χρυσά σκεύη και πολύτιμα ενδύματα, όσα μπορούσαν να κουβαλήσουν.

Τότε ο Μωυσής καθιέρωσε το Πάσχα για τους γιους Ισραήλ, σε ανάμνηση της εξόδου τους από την Αίγυπτο, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου. Ο Κύριος είπε στον Μωυσή και στον Ααρών:

«Αυτός ο μήνας, 5556, θα είναι ο πρώτος του έτους για εσάς. Μιλήστε σε όλη την εκκλησία των γιων Ισραήλ, ότι την ένατη ημέρα αυτού του μήνα, κάθε οικογένεια θα ξεχωρίσει ένα αρνί από το κοπάδι της. Το αρνί θα είναι άμωμο, αρσενικό, ενός έτους. Και θα το κρατήσετε μέχρι τη δέκατη τέταρτη ημέρα αυτού του μήνα. Έπειτα, το βράδυ, κάθε οικογένεια θα σφάξει ένα αρνί. Έπειτα, το αίμα του θα βάλουν και στους δύο παραστάτες και στο ανώφλι των σπιτιών όπου θα συγκεντρωθούν για να φάνε το αρνί. Το κρέας του δεν θα βράσει σε νερό, αλλά θα ψηθεί με φωτιά, με άζυμο ψωμί και πικρά βότανα. Μέχρι το πρωί, μην αφήσετε τίποτα από αυτό, και μην συντρίψετε κανένα από τα κόκαλα· αλλά ό,τι περισσέψει, κάψτε το με φωτιά. Φάτε το γρήγορα, ζωσμένοι και με υποδήματα, και με το ραβδί σας στο χέρι σας. Αυτό είναι το Πάσχα του Κυρίου 5557. Θα περάσω μέσα από τη γη της Αιγύπτου αυτή τη νύχτα και θα πατάξω κάθε πρωτότοκο των Αιγυπτίων, από άνθρωπο μέχρι κτήνος. Και όταν δω αίμα στα σπίτια σας, θα σας προσπεράσω. και δεν θα αφήσετε τον εξολοθρευτή να μπει στα σπίτια σας για να χτυπήσει. Και αυτή η ημέρα θα είναι σε ανάμνηση, και θα την γιορτάζετε ως γιορτή στον Κύριο σε όλες τις γενιές σας, ως αιώνιο νομοσχέδιο .

Σύμφωνα με την εντολή του Θεού, ένα αρνί ορίστηκε για κάθε οικογένεια του Ισραήλ και ετοιμάστηκε για τον καθορισμένο χρόνο. Όλες οι πόρτες των γιων του Ισραήλ χρίστηκαν με αίμα και κλειδώθηκαν. Κανείς δεν βγήκε μέχρι το πρωί. Τα μεσάνυχτα, ο Άγγελος Καταστροφής πέρασε από την Αίγυπτο και πάταξε όλα τα πρωτότοκα της Αιγύπτου, από το πρωτότοκο του Φαραώ μέχρι το πρωτότοκο του φυλακισμένου που ήταν κλειδωμένος στη φυλακή, και όλα τα πρωτότοκα των ζώων. Αλλά οι Εβραίοι ήταν όλοι ασφαλείς.

Εκείνη τη νύχτα σηκώθηκε ο Φαραώ, και όλοι οι δούλοι του, και όλοι οι Αιγύπτιοι, και ανέβηκε μεγάλη κραυγή σε όλη τη γη της Αιγύπτου, επειδή δεν υπήρχε σπίτι όπου να μην υπήρχε νεκρός. Αμέσως ο Φαραώ κάλεσε κοντά του τον Μωυσή και τον Ααρών και είπε:

«Σηκωθείτε, βγείτε από τον λαό μου, εσείς και όλοι οι γιοι Ισραήλ, και πηγαίνετε και λατρεύστε τον Κύριο τον Θεό σας, όπως είπατε· πάρτε τα ποίμνια και τα βόδια· πηγαίνετε και ευλογήστε με».

Οι Αιγύπτιοι άρχισαν να παροτρύνουν τους Ισραηλίτες να εγκαταλείψουν γρήγορα τη γη τους, γιατί, έλεγαν, αλλιώς θα πεθάνουμε όλοι εξαιτίας τους.

Και ο λαός Ισραήλ πήρε το ζυμάρι του πριν προζυμωθεί, με τα ζυμωτήρια δεμένα στα ρούχα τους στους ώμους τους· επειδή δεν είχαν προλάβει να ετοιμάσουν το ψωμί για το ταξίδι, πιεζόμενοι από τους Αιγύπτιους. Έφυγαν με ασήμι, χρυσάφι και πολύτιμα πράγματα· και μαζί τους πήγαν και πολλοί ξένοι, ποίμνια και αγέλες. Ο αριθμός όλων των ανδρών που ήταν πεζοί, εκτός από το νοικοκυριό τους και τους άλλους ξένους, έφτανε τις 600.000. Ο Μωυσής πήρε μαζί του τα οστά του Ιωσήφ, ο οποίος πέθανε στην Αίγυπτο. Πριν από το θάνατό του, με το πνεύμα της προφητείας, προβλέποντας το μέλλον, ορκίστηκε τους γιους Ισραήλ, λέγοντας: «Ο Θεός σίγουρα θα σας επισκεφτεί, και θα πάρετε μαζί σας τα οστά μου από εδώ» ( Γέν. 50:24-25 ).

Ο Κύριος ο Θεός προπορευόταν των Ισραηλιτών, δίνοντάς τους φως την ημέρα με μια στήλη νεφέλης και τη νύχτα με μια στήλη φωτιάς, ώστε να μπορούν να περπατούν μέρα και νύχτα. Η στήλη δεν απομακρυνόταν την ημέρα ούτε η στήλη φωτιάς τη νύχτα από μπροστά από όλο τον λαό ( Έξοδος 13:16-32 ).

Όταν ο βασιλιάς της Αιγύπτου πληροφορήθηκε ότι ο λαός Ισραήλ είχε φύγει, η καρδιά του και των υπηρετών του στράφηκε εναντίον του λαού, και είπαν: «Τι κάναμε; Γιατί αφήσαμε τους Ισραηλίτες να φύγουν για να μην μας υπηρετούν;» Τότε ο Φαραώ ετοίμασε το άρμα του και πήρε μαζί του τον λαό του, εξακόσια εκλεκτά άρματα και όλα τα υπόλοιπα άρματα της Αιγύπτου, και τους αρχηγούς όλων αυτών. Καταδίωξαν τους Ισραηλίτες και τους πρόλαβαν καθώς στρατοπέδευαν κοντά στη θάλασσα , αλλά δεν μπόρεσαν να τους επιτεθούν. Ο άγγελος του Θεού, που πήγαινε μπροστά από το στρατόπεδο των γιων Ισραήλ, πήγε πίσω τους και μπήκε ανάμεσα στο στρατόπεδο των Αιγυπτίων και στο στρατόπεδο των γιων Ισραήλ. Έγινε σύννεφο και σκοτάδι για τον έναν και έδινε φως τη νύχτα στον άλλον, και δεν πλησίασαν τον έναν. Τότε ο Μωυσής άπλωσε το χέρι του πάνω από τη θάλασσα, και ο Κύριος έκανε τη θάλασσα να φυσήξει με δυνατό ανατολικό άνεμο που συνεχίστηκε όλη τη νύχτα, και έκανε τη θάλασσα ξηρά, και τα νερά χωρίστηκαν. Οι Ισραηλίτες διέσχισαν τη θάλασσα σε ξηρά, με τα νερά σαν τείχος νερού στα δεξιά και στα αριστερά τους. Οι Αιγύπτιοι τους καταδίωξαν, και όλα τα άλογα του Φαραώ, τα άρματά του και οι ιππείς του μπήκαν στη μέση της θάλασσας. Αφού οι Ισραηλίτες οδηγήθηκαν μέσα από τη θάλασσα, ο Μωυσής, με εντολή του Θεού, άπλωσε το χέρι του πάνω από τη θάλασσα, και μέχρι το πρωί τα νερά επέστρεψαν στη συνηθισμένη τους θέση, ενώ οι Αιγύπτιοι έφυγαν για να τους συναντήσουν. Τότε ο Κύριος έπνιξε τους Αιγυπτίους στη μέση της θάλασσας. Τα νερά που επέστρεψαν κάλυπταν τα άρματα και τους ιππείς όλου του στρατού του Φαραώ που τους είχαν ακολουθήσει στη θάλασσα, έτσι ώστε δεν έμεινε ούτε ένας από αυτούς. Εκείνη την ημέρα ο Κύριος έσωσε τους Ισραηλίτες από το χέρι των Αιγυπτίων, τους οποίους είδαν νεκρούς στην ακτή της θάλασσας, να ρίχνουν τα σώματά τους σε ξηρά, έτσι ώστε δεν έμεινε ούτε ένας από αυτούς. Τότε οι Ισραηλίτες είδαν σε ό,τι είχε συμβεί το μεγάλο χέρι που ο Κύριος είχε δείξει πάνω στους Αιγυπτίους, και ο λαός φοβήθηκε τον Κύριο και πίστεψε σε Αυτόν και στον δούλο Του Μωυσή (Έξοδος, κεφ. 14). Ο Μωυσής και τα παιδιά του Ισραήλ, χαρούμενα και θριαμβευτικά, έψαλαν ένα τραγούδι ευχαριστίας στον Κύριο:

– «Θα ψάλλω στον Κύριο, επειδή δοξάστηκε· το άλογο και τον αναβάτη του έριξε στη θάλασσα…» 5560 ( Έξοδος 15:1–18 ).

Και η Μαριάμ, η αδελφή του Μωυσή και του Ααρών, αφού συγκέντρωσε τις γυναίκες του Ισραήλ, ηγήθηκε των χορωδιών μαζί τους, παίρνοντας το τύμπανο στο χέρι της 5561 · όλες χτυπούσαν τα τύμπανα και έψαλλαν το ίδιο τραγούδι υπό την καθοδήγησή της.

Μετά από αυτό, ο Μωυσής οδήγησε τους Ισραηλίτες από την Ερυθρά Θάλασσα 5562 και μπήκαν στην έρημο Σουρ 5563. Ταξίδεψαν τρεις ημέρες μέσα από την έρημο και δεν βρήκαν νερό. Όταν έφτασαν στη Μαράχ και βρήκαν εκεί μια πηγή, δεν μπορούσαν να πιουν από αυτήν, γιατί το νερό ήταν πικρό. Και ο λαός γκρίνιαξε εναντίον του Μωυσή, λέγοντας: «Τι θα πιούμε;» Ο Μωυσής φώναξε στον Κύριο, και ο Κύριος του έδειξε ένα δέντρο. Το έριξε στο νερό, και το νερό έγινε γλυκό 5564. Και ο Μωυσής οδήγησε τους Ισραηλίτες κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους μέσα από διάφορες ερήμους για σαράντα χρόνια, ζητώντας από τον Θεό όλες τις ανάγκες τους. Όταν γκρίνιαζαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών για το φαγητό, θυμούμενοι το κρέας που είχαν φάει στην Αίγυπτο, ο Μωυσής προσευχήθηκε στον Θεό, και ο Κύριος έβρεξε πάνω τους μάννα και τους έστειλε ορτύκια μέχρι να χορτάσουν 5565. Οι Ισραηλίτες έτρωγαν αυτό το μάννα για σαράντα χρόνια στην αραβική έρημο, μέχρι που μπήκαν στη γη της επαγγελίας Χαναάν. Όταν παραπονέθηκαν για δίψα, ο Μωυσής έβγαλε νερό από έναν βράχο γι’ αυτούς: χτύπησε τον βράχο με το ραβδί του και μια πηγή νερού ανάβλυσε . Όταν οι Αμαληκίτες επιτέθηκαν στους Ισραηλίτες, ο Μωυσής σήκωσε τα χέρια του προς τον Θεό σε προσευχή και οι Ισραηλίτες υπερίσχυσαν και νίκησαν τους εχθρούς τους, των οποίων τους στρατούς κατέστρεψαν ολοσχερώς με το σπαθί . Και όσο συχνά κι αν εξόργιζαν τον Θεό στην έρημο, ο Μωυσής πάντα παρακαλούσε τον Κύριο γι’ αυτούς, ο οποίος επρόκειτο να τους καταστρέψει, αν ο Μωυσής, ο εκλεκτός Του, δεν είχε σταθεί ενώπιόν Του για να αποτρέψει την οργή Του από την καταστροφή τους!

Εν τω μεταξύ, ο Ιοθόρ, ο πεθερός του Μωυσή, έχοντας ακούσει τι είχε κάνει ο Θεός για τον Μωυσή και τον λαό Ισραήλ κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, πήρε τη Σεπφώρα, τη γυναίκα του Μωυσή, και τους δύο γιους του και ξεκίνησε μαζί τους για το όρος Χωρήβ, όπου οι Ισραηλίτες είχαν στήσει τις σκηνές τους. Ο Μωυσής βγήκε να τον προϋπαντήσει και, αφού τον χαιρέτησε, του διηγήθηκε όλα όσα είχε κάνει ο Κύριος στον Φαραώ και σε όλους τους Αιγύπτιους για τον Ισραήλ, και όλες τις δυσκολίες που είχαν αντιμετωπίσει στο δρόμο. Ο Ιοθόρ χάρηκε για τις ευλογίες που είχε δείξει ο Θεός στον Ισραήλ, δόξασε τον Θεό που έσωσε τον λαό του από την αιγυπτιακή κυριαρχία, ομολόγησε ενώπιον όλων ότι ο Κύριος είναι μεγαλύτερος από όλους τους θεούς και πρόσφερε θυσίες σε Αυτόν.

Την επόμενη μέρα ο Μωυσής κάθισε για να κρίνει τον λαό, και ο λαός στεκόταν μπροστά του από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Βλέποντας αυτό, ο Ιοθόρ παρατήρησε στον Μωυσή ότι κουράζει τον εαυτό του και τον λαό μάταια, γιατί αυτό το ζήτημα ήταν πολύ δύσκολο μόνο για αυτόν.

«Άκουσε τα λόγια μου», είπε ο Ιοθόρ, «γίνε μεσίτης για τον λαό ενώπιον του Θεού, και παρουσίασε τις υποθέσεις τους στον Θεό. Δίδαξε στους γιους Ισραήλ τα διατάγματα του Θεού και τις κρίσεις Του, δίδαξέ τους την οδό Του με την οποία πρέπει να περπατούν και το έργο που πρέπει να κάνουν. Και διάλεξε για τον εαυτό σου άνδρες ικανούς που φοβούνται τον Θεό, άνδρες της αλήθειας, που μισούν την πλεονεξία, και διόρισέ τους πάνω στον λαό ως χιλίαρχους, εκατόνταρχους, πεντηκόνταρχους, δεκάρχους και γραμματείς. Ας κρίνουν τον λαό ανά πάσα στιγμή, και ας σου αναφέρουν κάθε μεγάλο ζήτημα, αλλά ας κρίνουν μόνοι τους κάθε μικρό ζήτημα. Αυτό θα είναι ευκολότερο για σένα, και θα σηκώσουν το βάρος μαζί σου.

Ο Μωυσής υπάκουσε στον πεθερό του, μετά τον οποίο ο Ιοθόρ σύντομα τον αποχαιρέτησε και επέστρεψε στη γη του ( Έξοδος 18 ).

Την ίδια τη νέα σελήνη του τρίτου μήνα μετά την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο, μπήκαν στην έρημο του Σινά και στρατοπέδευσαν απέναντι από το βουνό. Ο Μωυσής ανέβηκε στο Σινά και ο Κύριος τον κάλεσε από το βουνό, διατάζοντάς τον να διακηρύξει στους Ισραηλίτες στο όνομά Του: «Είδατε τι έκανα στους Αιγυπτίους, και πώς σας σήκωσα σαν σε φτερούγες αετού και σας έφερα κοντά μου. Αν υπακούσετε στη φωνή μου και τηρήσετε τη διαθήκη μου, τότε θα είστε ο εκλεκτός μου λαός πάνω από όλους τους άλλους, και θα είστε για μένα μια άγια βασιλεία και ένα άγιο έθνος».

Ο λαός εξέφρασε την ετοιμότητά του να κάνει ό,τι πρόσταξε ο Θεός. Τότε ο Κύριος διέταξε τον Μωυσή να αγιάσει τον λαό και να τον προετοιμάσει για την τρίτη ημέρα με έναν διήμερο καθαρισμό. Την τρίτη ημέρα, το πρωί, ακούστηκαν βροντές, αστραπές άρχισαν να λάμπουν και πυκνό σκοτάδι σκέπασε το βουνό. Ο ήχος των σαλπίγγων αντηχούσε, δυνάμωνε όλο και περισσότερο. Όλος ο λαός έτρεμε. Τότε ο Μωυσής τους οδήγησε έξω από το στρατόπεδο για να συναντήσουν τον Κύριο. Όλοι στάθηκαν στους πρόποδες του βουνού. Το βουνό ήταν περικυκλωμένο από όλες τις πλευρές από ένα σχοινί, το οποίο απαγορευόταν σε όποιον διέσχιζε με την ποινή του θανάτου. Ο λαός είδε το Όρος Σινά να σείεται από τα θεμέλιά του και καπνό να ανεβαίνει από αυτό, σαν από καμίνι· γιατί ο Κύριος είχε κατέβει πάνω του σε πυκνό σύννεφο και φωτιά. Ο Μωυσής και ο Ααρών, με εντολή του Θεού, στάθηκαν στο βουνό μπροστά στον λαό ( Έξοδος 19:3-25 ).

Τότε όλος ο λαός άκουσε τη φωνή του Ιεχωβά:

«Εγώ είμαι Κύριος ο Θεός σου, που σε έβγαλα από τη γη της Αιγύπτου, από τον οίκο της δουλείας. Δεν θα έχεις άλλους θεούς εκτός από εμένα. Δεν θα φτιάξεις για τον εαυτό σου είδωλο ούτε ομοίωμα κανενός πράγματος που είναι στον ουρανό πάνω ή που είναι στη γη κάτω ή που είναι στο νερό κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις ούτε θα τα λατρεύσεις. Διότι εγώ, ο Κύριος ο Θεός σου, είμαι Θεός ζηλότυπος, που ανταποδίδω την ανομία των πατέρων στα παιδιά στην τρίτη και τέταρτη γενιά εκείνων που με μισούν, αλλά δείχνω έλεος σε χιλιάδες από εκείνους που με αγαπούν και τηρούν τις εντολές μου. Δεν θα πάρεις το όνομα Κυρίου του Θεού σου μάταια, γιατί ο Κύριος δεν θα αφήσει αθώο εκείνον που παίρνει το όνομά Του μάταια. Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου, για να την αγιάζεις. Έξι ημέρες θα εργάζεσαι και θα κάνεις όλη την εργασία σου, αλλά η έβδομη ημέρα είναι το Σάββατο του Κυρίου του Θεού σου. Σε αυτήν δεν θα κάνεις καμία εργασία, ούτε εσύ, ούτε ο γιος σου, ούτε η κόρη σου, ούτε ο δούλος σου, ούτε η δούλη σου, ούτε τα κτήνη σου, ούτε ο ξένος σου που είναι μέσα στις πύλες σου. Διότι σε έξι ημέρες ο Κύριος έκανε τον ουρανό και τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν μέσα σε αυτά, και αναπαύθηκαν την έβδομη ημέρα. Γι’ αυτό ο Κύριος ευλόγησε την ημέρα του Σαββάτου και την αγίασε. Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να μακροημερεύσεις πάνω στη γη που σου δίνει Κύριος ο Θεός σου. Δεν θα φονεύσεις. Δεν θα μοιχεύσεις. Δεν θα κλέψεις. Δεν θα ψευδομαρτυρήσεις εναντίον του πλησίον σου. Δεν θα επιθυμήσεις το σπίτι του πλησίον σου. «Δεν θα επιθυμήσεις τη γυναίκα του πλησίον σου, ούτε τον δούλο του ούτε τη δούλη του ούτε το βόδι του ούτε το γαϊδούρι του ούτε οτιδήποτε είναι του πλησίον σου» ( Έξοδος 20:2-17 , Δευτ. 5:5 ).

Μετά από αυτό, οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ στάθηκαν μπροστά στον Μωυσή και είπαν:

«Ιδού, ο Θεός έδειξε σε εμάς τη δόξα Του, και ακούσαμε τη φωνή Του από το μέσο της φωτιάς… Πιστεύουμε ότι είναι αδύνατο για οποιοδήποτε θνητό πλάσμα να ακούσει τον αιώνιο Θεό όπως εμείς, και να παραμείνει ζωντανό. Αντίθετα, ελάτε και ακούστε όλα όσα σας λέει ο Θεός μας, και πείτε τα σε εμάς: θα ακούσουμε και θα υπακούσουμε».

«Μη φοβάστε», είπε ο Μωυσής, «γιατί ο Θεός σας δοκιμάζει για να σας εμποδίσει να παραβιάσετε τις εντολές Του, φέρνοντας τον φόβο Του πάνω σας».

Τότε ο Μωυσής εισήλθε στο σκοτάδι που σημαδεύτηκε από την άμεση παρουσία του Ιεχωβά, και εκεί έλαβε από Αυτόν διάφορους νόμους σχετικά με την εκκλησιαστική και πολιτική ευημερία του λαού του Θεού, και, κατεβαίνοντας από το βουνό, ανέφερε όλα όσα είχε πει ο Κύριος στον λαό και τα κατέγραψε όλα σε ένα βιβλίο. Το επόμενο πρωί, ο Μωυσής έχτισε ένα βωμό από χώμα στους πρόποδες του βουνού και έστησε δώδεκα πέτρες γύρω του, σύμφωνα με τον αριθμό των δώδεκα φυλών του Ισραήλ, και πρόσφερε ολοκαυτώματα και ευχαριστήριες θυσίες από σφαγμένους ταύρους και κατσίκες στον Θεό εκ μέρους όλου του λαού, ο οποίος υποσχέθηκε να κάνει όλα όσα είχε προστάξει ο Κύριος ( Δευτ. 5:23–31 · Έξοδος 20:18–21, 24:1–11 ). Τότε ο Κύριος είπε στον Μωυσή:

«Ανέβα σε μένα στο βουνό και να είσαι εκεί, και θα σου δώσω τις πέτρινες πλάκες 5569 και τον νόμο και τις εντολές, που έγραψα για την εκπαίδευση του λαού».

Ο Μωυσής, συνοδευόμενος από τον βοηθό του στη διακονία, τον Ιησού του Ναυή , ανέβηκε στο Σινά. Ένα σύννεφο σκέπασε το βουνό και η δόξα του Κυρίου αναπαύθηκε πάνω του. Το σύννεφο σκέπασε το Σινά για έξι ημέρες. Την έβδομη ημέρα, ο Κύριος κάλεσε τον Μωυσή και ανέβηκε στην κορυφή, όπου παρέμεινε για σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, έλαβε οδηγίες για το πώς να χτίσει μια σκηνή ή φορητό ναό στον οποίο ο λαός έπρεπε να προσφέρει θυσίες και να προσεύχεται στον Θεό. Στο τέλος των σαράντα ημερών, ο Κύριος του έδωσε δύο πλάκες στις οποίες ήταν χαραγμένες με το δάχτυλο του Θεού όλες οι Δέκα Εντολές, τις οποίες ο Κύριος είχε πει σε επακόλουθο όλου του λαού ( Έξοδος 24:12–18, 31 , Δευτ. 9:9–11 ).

Εν τω μεταξύ, ο λαός, βλέποντας ότι ο Μωυσής αργούσε πολύ να κατέβει από το βουνό, συγκεντρώθηκε μπροστά στον Ααρών και απαίτησε να τους κάνει έναν θεό που θα προπορευόταν, «γιατί», είπαν, «κάτι συνέβη στον Μωυσή». Του έφεραν τα χρυσά σκουλαρίκια των γυναικών και των θυγατέρων τους, και ο Ααρών τους έφτιαξε μια χρυσή εικόνα μοσχαριού. Ο λαός είπε: «Αυτός είναι ο θεός που μας έβγαλε από τη γη της Αιγύπτου». Και την επόμενη μέρα έφεραν θυσίες στο βωμό μπροστά στο μοσχάρι και άρχισαν να πίνουν, να τρώνε και να παίζουν . 5571 Και ο Θεός θύμωσε μαζί τους και είπε στον Μωυσή ότι αυτός ο σκληροτράχηλος λαός, τον οποίο είχε οδηγήσει από την Αίγυπτο, είχε απομακρυνθεί από τον δρόμο, είχε παραβιάσει τις εντολές του Θεού και είχε λατρέψει έναν ψεύτικο θεό. Ο Μωυσής άρχισε να προσεύχεται για τον λαό, και ο Θεός άκουσε τη μεσιτεία του. Κατεβαίνοντας στους πρόποδες του βουνού, ο Μωυσής και ο Ιησούς του Ναυή είδαν το μοσχάρι και τον χορό. Ο Μωυσής γέμισε θυμό και, ρίχνοντας κάτω τις πλάκες, τις έσπασε κάτω από το βουνό μπροστά σε όλο τον λαό. Έπειτα πήρε το μοσχάρι που είχαν φτιάξει, το σύντριψε και το έκανε σκόνη, την οποία έριξε σε ένα ρυάκι που έρεε κάτω από το βουνό. Για να ντροπιάσει την ανθρωπογενή θεότητα, ανάγκασε τους Ισραηλίτες να πιουν το νερό. Ο Ααρών, απαντώντας στις επιπλήξεις του Μωυσή, δικαιολογήθηκε επικαλούμενος την αταξία και το πείσμα του άτακτου λαού, αλλά ο Μωυσής είδε ότι ο λαός δεν είχε δικαιολογία. Στάθηκε στην πύλη του στρατοπέδου και φώναξε:

– Όποιος έμεινε πιστός στον Κύριο, ας έρθει σε μένα!

Και όλοι οι γιοι του Λευί συγκεντρώθηκαν κοντά του. Ο Μωυσής διέταξε τον καθένα τους να περάσει μέσα από το στρατόπεδο και να επιστρέψει με σπαθί, και να σκοτώσει όποιον έβρισκε. Και έπεσαν περίπου τρεις χιλιάδες από τους ενόχους ( Έξοδος 32:1–29 · Δευτ. 9:12–17, 21 ).

Την επόμενη μέρα ο Μωυσής ανέβηκε ξανά στο βουνό, έπεσε ενώπιον του Θεού και, νηστεύοντας σαράντα ημέρες και νύχτες, προσευχήθηκε για την αμαρτία του λαού, λέγοντας:

«Αν δεν συγχωρήσεις την αμαρτία τους, τότε σβήσε με από το βιβλίο Σου, στο οποίο είναι γραμμένοι από Εσύ όσοι προορίζονται για την αιώνια ευδαιμονία».

Ο Κύριος απάντησε ότι θα διέγραφε από το βιβλίο Του όσους είχαν αμαρτήσει εναντίον Του και, διατάζοντας τον Μωυσή να οδηγήσει τον λαό στη Γη της Επαγγελίας, έκανε γνωστό ότι δεν θα τους έδινε πλέον ιδιαίτερη εύνοια. Ο λαός, ακούγοντας αυτή την απειλή, έκλαψε και όλοι φόρεσαν ενδύματα μετάνοιας. Ο Μωυσής ενέτεινε τις προσευχές του και ο Θεός αποκατέστησε την εύνοιά Του στους Ισραηλίτες.

Μετά από αυτό, ο Μωυσής τιμήθηκε να δει τη δόξα του Κυρίου στο Σινά.

«Δεν μπορείς να δεις το πρόσωπό μου», του είπε ο Κύριος, «γιατί κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να με δει και να ζήσει. Αλλά θα κάνω όλη τη δόξα μου να περάσει μπροστά σου και θα διακηρύξω το όνομα Ιεχωβά… Και όταν η δόξα μου περάσει, θα σε βάλω σε μια σχισμή του βράχου και θα σε σκεπάσω με το χέρι μου μέχρι να περάσω. Και όταν αφαιρέσω το χέρι μου, θα δεις τα νώτα μου, αλλά το πρόσωπό μου δεν θα φανεί».

Τότε ο Μωυσής έλαβε την εντολή να γράψει τα λόγια της διαθήκης σε ένα βιβλίο και έλαβε ξανά τις πλάκες, στις οποίες ο Θεός έγραψε ξανά τις ίδιες δέκα εντολές που ήταν γραμμένες στις προηγούμενες.

Το θέαμα της δόξας του Θεού άφησε ένα σημάδι στο πρόσωπο του Μωυσή. Όταν κατέβηκε από το βουνό, ο Ααρών και όλοι οι Ισραηλίτες φοβήθηκαν να τον πλησιάσουν, βλέποντας πώς έλαμπε το πρόσωπό του. Ο Μωυσής τους κάλεσε και τους είπε όλα όσα τον είχε προστάξει ο Θεός. Μετά από αυτό, έβαλε ένα πέπλο πάνω στο πρόσωπό του, αφαιρώντας το μόνο όταν στεκόταν ενώπιον του Θεού ( Έξοδος 32:30–33, 33:1–6, 12–23, 34:1–8, 10–18, 22–24, 26–35 , Δευτ. 9:18–19, 10:1–4 , Β΄ Κορινθίους 3:13 ).

Ο Μωυσής διακήρυξε το θέλημα του Θεού σχετικά με τη σκηνή του μαρτυρίου στα παιδιά του Ισραήλ και ξεκίνησε την κατασκευή της, εμπιστευόμενος την στους τεχνίτες που είχε διορίσει ο Θεός, ακολουθώντας το μοντέλο που είχε δει στο Σινά κατά τη διάρκεια της σαράντα ημερών παραμονής του εκεί. Οι Ισραηλίτες έφεραν γενναιόδωρες προσφορές από χρυσό, ασήμι, χαλκό, μαλλί, λεπτό λινό, δέρματα, ξύλο, μπαχαρικά, πολύτιμους λίθους και οτιδήποτε άλλο μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά. Όταν η σκηνή του μαρτυρίου ολοκληρώθηκε και καθαγιάστηκε με όλα τα εξαρτήματά της με λάδι χρίσματος, ένα σύννεφο την κάλυψε και την γέμισε, έτσι ώστε ο ίδιος ο Μωυσής δεν μπορούσε να μπει. Και ο Μωυσής έστησε την Κιβωτό της Διαθήκης, δεμένη με χρυσό , , στην οποία έβαλε τη χρυσή κανάτα του μάννα , τη ράβδο του Ααρών που έβγαζε βλάστηση και τις πλάκες της Διαθήκης. Πάνω από την Κιβωτό έστησε την εικόνα δύο χρυσών Χερουβείμ και έκανε όλες τις διευθετήσεις για τις θυσίες και τα ολοκαυτώματα. Στη συνέχεια, ο Μωυσής όρισε τις γιορτές και τις νέες σελήνες για τους Ισραηλίτες και όρισε ιερείς και Λευίτες γι’ αυτούς, επιλέγοντας ολόκληρη τη φυλή του Λευί για να υπηρετεί τον Θεό, σύμφωνα με την εντολή Του, και την έδωσε στον Ααρών και στους γιους του .

Ο υπηρέτης του Θεού Μωυσής εκτέλεσε πολλά άλλα σημεία και θαύματα, φρόντισε πολύ τους Ισραηλίτες και τους έδωσε πολλούς νόμους και σοφές οδηγίες. Όλα αυτά αναφέρονται στα ιερά βιβλία που έγραψε: Έξοδος, Λευιτικό, Αριθμοί και Δευτερονόμιο. Αυτά τα βιβλία περιγράφουν λεπτομερώς τη ζωή του και τους κόπους που ανέλαβε κατά τη διάρκεια της ηγεσίας του επί των γιων Ισραήλ.

Όταν οι Ισραηλίτες έφτασαν στο όρος Αμορραίων στην Κάδης-βαρνή , ο Μωυσής τους είπε ότι η γη που τους είχε δώσει ο Κύριος ως κληρονομιά ήταν τώρα μπροστά τους. Ωστόσο, οι Ισραηλίτες ήθελαν να στείλουν πρώτα κατασκόπους για να ερευνήσουν τη γη, και με εντολή του Θεού, ο Μωυσής επέλεξε έναν άνδρα από κάθε φυλή των ηγετών του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του Ιησού του Ναυή, για να ερευνήσει τη γη Χαναάν. Επιστρέφοντας, οι αγγελιοφόροι ανέφεραν ότι η γη ήταν άφθονη σε φρούτα, βοσκοτόπια, ζώα και μέλισσες. Ωστόσο, μερικοί από αυτούς φοβόντουσαν τους κατοίκους εκείνης της χώρας, οι οποίοι διακρίνονταν για το εξαιρετικό ανάστημα και τη δύναμή τους, και συμβούλευσαν τους Ισραηλίτες να επιστρέψουν στην Αίγυπτο για να μην χαθούν στα χέρια των Αμορραίων. Οι Ισραηλίτες ήθελαν να λιθοβολήσουν τον Ιησού του Ναυή και τους άλλους που τους παρότρυναν να πάνε σε εκείνη την όμορφη γη. Αλλά ο Θεός, μέσω της προσευχής του Μωυσή, συγχώρεσε τους Ισραηλίτες την αμαρτία τους, και όσοι ήταν ένοχοι ανταρσίας χτυπήθηκαν με ξαφνικό θάνατο ( Αριθμοί 13:1–34, 14:1–45 · Δευτ. 1:19–46 ).

Καθώς συνέχιζαν το ταξίδι τους, τα παιδιά του Ισραήλ επέδειξαν ξανά τη δειλία τους και άρχισαν να παραπονιούνται και να γογγύζουν εναντίον του Θεού. Τότε ο Κύριος έστειλε δηλητηριώδη φίδια, των οποίων τα κεντρίσματα ήταν θανατηφόρα, και πολλά από τα παιδιά του Ισραήλ πέθαναν από αυτά. Ο λαός ταπεινώθηκε και μετανόησε που αμάρτησε εναντίον του Θεού και γογγύστηκε εναντίον του Μωυσή. Τότε ο Μωυσής προσευχήθηκε να διώξει ο Κύριος τα φίδια από πάνω τους, και ο Κύριος του είπε: «Φτιάξε ένα φίδι και κρεμάστο σε ένα κοντάρι· και όποιος τραυματιστεί, ας το κοιτάξει μόνο και ας ζήσει». Ο Μωυσής κρέμασε μια χάλκινη εικόνα ενός φιδιού στο κοντάρι, μετά την οποία όλοι οι τραυματίες που κοίταξαν αυτή την εικόνα με πίστη παρέμειναν αβλαβείς .

Έτσι ο Μωυσής οδήγησε τον λαό Ισραήλ στο δρόμο τους προς τη γη Χαναάν, σώζοντάς τους με τις προσευχές και τα θαύματά του από διάφορες καταστροφές και τις τιμωρίες του Θεού.

Ο ίδιος ο Μωυσής ήταν προορισμένος να πεθάνει έξω από τη Γη της Επαγγελίας. Καθώς πλησίαζε η ώρα του θανάτου του, ο Κύριος προείπε την επικείμενη αναχώρησή του και είπε:

«Ανέβα στο όρος Αβαρίμ , που είναι στη γη του Μωάβ, απέναντι από την Ιεριχώ, και δες τη γη Χαναάν, την οποία δίνω στους γιους Ισραήλ ως κληρονομιά, και πέθανε σε εκείνο το βουνό και προστέθηκε στον λαό σου, όπως ο Ααρών ο αδελφός σου πέθανε στο όρος Ωρ και προστέθηκε στον λαό του, επειδή αμάρτησες σε μένα ανάμεσα στους γιους Ισραήλ στα νερά της Μεριβά στην Κάδης, στην έρημο Σιν, επειδή δεν με αγίασες ανάμεσα στους γιους Ισραήλ. Θα δεις τη γη μπροστά σου, την οποία δίνω στους γιους Ισραήλ, αλλά εσύ ο ίδιος δεν θα μπεις εκεί μέσα» ( Δευτ. 31:14-30, 32:1-52, 33:1-29 ).

Πριν από τον θάνατό του, ο Μωυσής ευλόγησε τα παιδιά του Ισραήλ, κάθε φυλή ξεχωριστά, προφητεύοντας για το μέλλον τους ( Δευτ. 3:23-28 , Αριθ. 27:12-23 ). ​​Μετά από αυτό, με εντολή του Θεού, ανέβηκε στο βουνό, και ο Κύριος του έδειξε όλη τη γη της Γαλαάδ μέχρι τη Δαν, και όλη τη γη του Νεφθαλί, και όλη τη γη του Εφραΐμ και του Μανασσή, και όλη τη γη του Ιούδα, μέχρι τη Δυτική Θάλασσα και τη νότια χώρα και την πεδιάδα της κοιλάδας της Ιεριχώ, την πόλη των φοινίκων, μέχρι τη Σηγώρ . Και εκεί πέθανε ο Μωυσής, ο δούλος του Κυρίου, στη γη του Μωάβ, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου. Έθαψαν το σώμα του στην κοιλάδα της γης του Μωάβ απέναντι από τη Βαιθ-φεγώρ , και κανείς δεν έμαθε ποτέ τον τόπο της ταφής του. Ο Μωυσής ήταν εκατόν είκοσι ετών όταν πέθανε. Αλλά η όρασή του δεν θόλωνε, και η δύναμή του δεν εξασθενούσε. Οι Ισραηλίτες τίμησαν τον θάνατο του Μωυσή με τριάντα ημέρες πένθους. Και δεν εμφανίστηκε άλλος προφήτης ανάμεσα στους Ισραηλίτες σαν τον Μωυσή, τον οποίο ο Κύριος γνώριζε πρόσωπο με πρόσωπο, για όλα τα σημεία και τα τέρατα που έκανε μπροστά σε ολόκληρο τον Ισραήλ ( Δευτ. 34:1-12 ).

Διά των προσευχών του αγίου προφήτου Μωυσή, είθε ο Κύριος να μας ελευθερώσει από κάθε θλίψη και να μας τοποθετήσει σε αιώνιες κατοικίες, οδηγώντας μας έξω από την Αίγυπτο – τον κόσμο των πολλών θλίψεων! Αμήν.

Τροπάριο, Ήχος 2:
Ανέβηκες στα ύψη των αρετών, Προφήτη Μωυσή, και γι’ αυτό αξιώθηκες να δεις τη δόξα του Θεού: έλαβες τις πλάκες της χάρης του νόμου και έφερες μέσα σου τη χάρη των επιγραφών, και ήσουν ο τιμημένος έπαινος των προφητών και το μέγα μυστήριο της ευσέβειας.

Κοντάκιον, Ήχος 2:
Αἱ τάξεις τῶν προφητῶν, μετὰ τοῦ Μωυσῆ καὶ τοῦ Ἀαρὸν, ἀγαλλιάζουν σήμερον , ὅτι ἡμῖν ἐκπληρώθη τὸ τέλος τῆς προφητείας των· σήμερον λάμπτει ὁ σταυρός, διὰ τῆς ὁποίας ἡμᾶς ἐσώσας. Διὰ τῶν προσευχῶν αὐ

* * *

Σημειώσεις

5534 Ο θάνατος του πατριάρχη Ιωσήφ θα πρέπει να χρονολογηθεί περίπου στο 1923 π.Χ. Η παραμονή των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο διήρκεσε περίπου 398 χρόνια, ξεκινώντας με τη μετανάστευση του Ιακώβ και της οικογένειάς του εκεί.
5535 Ο Αμράμ καταγόταν από τη φυλή του Λευί (του γιου του πατριάρχη Ιακώβ) και ήταν γιος του Καάθ, γιου του Λευί ( Έξοδος 6:20 , Αριθμοί 3:29, 26:58–59 ). Η Ιωχαβέδ ήταν κόρη του Λευί ( Έξοδος 6:20 , Αριθμοί 26:59 ).
5536 Δηλαδή, η κόρη του Αιγύπτιου βασιλιά. Οι Αιγύπτιοι βασιλιάδες ονομάζονταν Φαραώ.
5537 Εδώ, φυσικά, πηγάζει ο Νείλος—ο μεγαλύτερος ποταμός στη γη. Με εκτιμώμενο μήκος 6.000 μίλια, ο Νείλος ρέει διασχίζοντας τη βορειοανατολική Αφρική, ξεκινώντας από την Αιθιοπία και εκβάλλοντας στη Μεσόγειο Θάλασσα.
5538 Ο Ιώσηπος Φλάβιος, Εβραίος ιστορικός (γεννημένος το 37 μ.Χ.), συγγραφέας του βιβλίου «Αρχαιότητες των Εβραίων», στο οποίο αφηγείται μερικές ιστορίες για τον Μωυσή που δεν βρίσκονται στα ιερά βιβλικά βιβλία.
5539 Η ιστορία αυτή αφηγείται ο Γεώργιος Κέντριν, ένας Βυζαντινός συγγραφέας των τελών του 11ου ή των αρχών του 12ου αιώνα, ο συγγραφέας της λεγόμενης «Ιστορικής Σύνοψης», ή μιας συλλογής χρονικών ιστοριών από τη δημιουργία του κόσμου έως το 1059 μ.Χ.
5540 Στην αρχαιότητα, το όνομα «μάγοι» αναφερόταν σε σοφούς που κατείχαν βαθιά και εκτεταμένη γνώση, ιδιαίτερα για τις μυστικές δυνάμεις της φύσης, τα ουράνια σώματα, τις ιερές γραφές και τα συναφή. Παρατηρούσαν φυσικά φαινόμενα, ερμήνευαν όνειρα και προέβλεπαν το μέλλον. Συχνά ήταν και ιερείς και απολάμβαναν μεγάλο σεβασμό στις βασιλικές αυλές και στον απλό λαό. Οι Αιγύπτιοι μάγοι ήταν ιδιαίτερα τέτοιοι.
5541 Ιώσηπος Φλάβιος στις Αρχαιότητες των Ιουδαίων, βιβλίο 2, κεφάλαιο 10.
5542 Οι Μαδιανίτες ήταν απόγονοι του Μαδιάμ, του τέταρτου γιου του Αβραάμ και της Χετούρα. Ήταν ένας πολυάριθμος λαός από διάφορες αραβικές φυλές που ζούσαν νομαδικά. Η γη του Μαδιάμ, όπου είχαν την κύρια κατοικία τους, ήταν μια έρημος στην ανατολική πλευρά του κόλπου του Ελανίτ, στην Αραβία. Ως απόγονος του Μαδιάμ, του γιου του Αβραάμ, ο Ιοθόρ και η οικογένειά του ήταν λάτρεις του αληθινού Θεού.
5543 Το Χωρήβ είναι ένα βουνό στην Αραβική Έρημο, το δυτικό υψόμετρο της ίδιας οροσειράς, το ανατολικό τμήμα της οποίας είναι το Σινά.
5544 Στα σλαβικά: Ο θάμνος (Kupina) είναι μια αγκαθωτή ακακία που προέρχεται από την Αραβική Χερσόνησο και φύεται ιδιαίτερα άφθονα κοντά στο όρος Χωρήβ και στο όρος Σινά. Είναι ένας μικρός θάμνος με αιχμηρά αγκάθια. Ο καιόμενος αλλά άκαυστος θάμνος που εμφανίστηκε στον Μωυσή, σύμφωνα με τις διδασκαλίες της Αγίας Εκκλησίας, προεικόνιζε την Παναγία, η οποία παρέμεινε άφθαρτη μετά την ενσάρκωση και τη γέννηση του Υιού του Θεού.
5545 Σε ορισμένα μέρη, η γη Χαναάν αναφέρεται στις απέραντες εκτάσεις που βρίσκονται στη δυτική Ασία κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Μεσογείου Θάλασσας — συγκεκριμένα, τη γη σε αυτή την πλευρά του Ιορδάνη, τη Φοινίκη και τις χώρες των Φιλισταίων, με τη γη πέρα ​​από τον Ιορδάνη να διακρίνεται από τη γη Χαναάν. Στη σύγχρονη εποχή, η γη Χαναάν συνήθως νοείται ότι περιλαμβάνει ολόκληρη τη Γη της Επαγγελίας — όλες τις χώρες που κατείχαν οι Ισραηλίτες εκατέρωθεν του Ιορδάνη. Η γη Χαναάν διακρινόταν για την εξαιρετική της γονιμότητα, την αφθονία βοσκοτόπων κατάλληλων για κτηνοτροφία, και με αυτή την έννοια ονομάζεται στις Γραφές γη που ρέει γάλα και μέλι. Οι Χαναναίοι ήταν οι αρχικοί κάτοικοι της γης Χαναάν, οι απόγονοι του Χαναάν, γιου του Χαμ, χωρισμένοι σε έντεκα φυλές, πέντε από τις οποίες: οι Ευαίοι, οι Ιεβουσαίοι, οι Αμορραίοι, οι Γεργεσαίοι και οι Χετταίοι, ζούσαν στη χώρα που αργότερα κατέλαβαν οι Ισραηλίτες, ή με την ορθή έννοια τη Γη της Επαγγελίας. Οι Ευαίοι, μια πολυάριθμη φυλή Χαναανιτών, κατοικούσαν στο κέντρο της γης Χαναάν και εν μέρει στο νότο. Οι Αμορραίοι, η πιο ισχυρή φυλή των Χαναναίων υπό τον Μωυσή, εξαπλώθηκαν ευρέως σε όλη τη γη Χαναάν, σε αυτή την πλευρά του Ιορδάνη, καταλαμβάνοντας το κέντρο αυτής της γης και τα βουνά των Αμορραίων και εξαπλώνοντας μακριά, τόσο προς τα βόρεια όσο και προς τα νότια. Οι Χετταίοι κατοικούσαν στις ορεινές περιοχές κοντά στους Αμορραίους και ήταν επίσης μια ισχυρή και πολυάριθμη φυλή. Οι Ιεβουσαίοι, την εποχή του Μωυσή, κατείχαν το νότιο τμήμα της Γης της Επαγγελίας. Οι Γεργεσαίοι κατοικούσαν δυτικά του Ιορδάνη. Οι Φερεζαίοι ήταν ένας λαός που ανήκε στους αρχαίους, ιθαγενείς κατοίκους της Παλαιστίνης και δεν κατάγονταν από τη φυλή των Χαναναίων. Ζούσαν κυρίως στην κεντρική Παλαιστίνη, ή στη γη της Χαναάν.
5546 Ο Υπάρχων, ή στα εβραϊκά Ιεχωβά, είναι ένα από τα ονόματα του Θεού, το οποίο εκφράζει την πρωτοτυπία, την αιωνιότητα και την αμετάβλητη φύση του Είναι του Θεού.
5547 Αφού επέλεξε τον Αβραάμ για να διατηρήσει την πίστη στη γη και αφού έκανε τη διαθήκη Του μαζί του, ο Θεός επανέλαβε τις υποσχέσεις Του στον Ισαάκ και τον Ιακώβ. Ως εκ τούτου, αυτοί οι πατριάρχες αναφέρονται συχνά μαζί στην Αγία Γραφή, όχι μόνο ως οι ιδρυτές του εβραϊκού λαού, αλλά και ως οι διάδοχοι και φύλακες των Θείων διαθηκών και υποσχέσεων, ως μεγάλοι πρωταθλητές της πίστης και της ευσέβειας, και ως μεσολαβητές και υποστηρικτές ενώπιον του Θεού, έχοντας αποκτήσει ιδιαίτερη χάρη από Αυτόν μέσω της πίστης και των αρετών τους. Επομένως, τα ονόματά τους επαναλαμβάνονται και αναφέρονται στην Αγία Γραφή και σε εμφανίσεις και αποκαλύψεις στον λαό του Θεού, και με αυτή την έννοια, ο Θεός ονομάζεται Θεός του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ.
5548 Η λέπρα είναι μια πολύ τρομερή και αηδιαστική μεταδοτική ασθένεια. Κυριαρχεί σε χώρες με θερμά κλίματα, ιδιαίτερα στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη, τη Συρία, την Αραβία, την Ινδία και γενικότερα στην Ανατολή. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, το δέρμα ασπρίζει, στη συνέχεια πρήζεται, ξηραίνεται και καλύπτεται με κρούστες και δύσοσμα έλκη. Αργότερα, τα άκρα πέφτουν και οι περισσότεροι από τους πάσχοντες τελικά πεθαίνουν με τρομερή αγωνία.
5549 Για την εμφάνιση του Θεού στον Μωυσή και την κλήση του τελευταίου, βλέπε Έξοδος 3:1–4:17 .
5550 Για τις πληγές της Αιγύπτου, βλέπε Έξοδος 7-12 .
5551 Ένα γένος μεγάλων βατράχων χωρίς ουρά. Οι ίδιοι οι φρύνοι είναι ακίνδυνοι και μη επικίνδυνοι, αλλά είναι εξαιρετικά απαίσιοι και αηδιαστικοί. Συχνά καλύπτοντας τη γη της Αιγύπτου κατά μυριάδες, γεμίζοντας βάλτους, κανάλια του Νείλου, χωράφια και αυλές, και σέρνοντας σε σπίτια, υπνοδωμάτια, κρεβάτια, φούρνους και ζυμωτήρια, έγιναν μια πραγματική πληγή για τους κατοίκους.
5552 Οι περισσότεροι ερμηνευτές κατανοούν εδώ τα κουνούπια ως κουνούπια, τα οποία είναι αμέτρητα στην Ανατολή και γενικά σε θερμές χώρες, ειδικά κοντά σε ποτάμια, επομένως συχνά αποτελούν τη μάστιγα της χώρας. Άλλες ερμηνείες υποδηλώνουν ότι πρόκειται για διάφορα είδη παρασίτων ανθρώπων και ζώων.
5553 Οι μύγες των σκύλων είναι ένα είδος μυγών ή εντόμων που τσιμπούν, που υποτίθεται ότι είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς για τους σκύλους. Αλλά εδώ η εβραϊκή λέξη που αντικαθιστά αυτήν την έκφραση σημαίνει στην πραγματικότητα ένα μείγμα, ένα πλήθος, και επομένως θα πρέπει να νοείται ως ένα πλήθος επιβλαβών εντόμων γενικά.
5554 Κάποιοι κατανοούν ότι η έβδομη πληγή είναι το χαμσίν, ένας καυτός νότιος άνεμος που φέρνει σωρούς άμμου από την έρημο στην Αίγυπτο, συχνά συνοδευόμενος από καταστροφικές καταιγίδες και δυνατό χαλάζι. Το χαμσίν συνοδεύεται από τρομερές καταστροφές για τους κατοίκους της Αιγύπτου.
5555 Η ακρίδα είναι ένα έντομο που ανήκει στην κατηγορία των πηδηχτών και φυτοφάγων. Διακρίνεται για την αδηφαγία της και ως εκ τούτου θεωρείται μία από τις πιο τρομερές μάστιγες του Θεού στην Ανατολή. Πάντα φτάνει μέσα σε σύννεφα με τον ανατολικό άνεμο, καταβροχθίζοντας όλη τη βλάστηση στο πέρασμά της, και τίποτα δεν μπορεί να της αντισταθεί μέχρι που ο ίδιος άνεμος την σπρώχνει στη θάλασσα, όπου και χάνεται. Η Αγία Γραφή συχνά αναφέρεται στις ακρίδες ως ένα ειδικό όργανο της οργής του Θεού. – Η κάμπια είναι ένα είδος ακρίδας στο στάδιο της προνύμφης της, πριν αναπτυχθούν τα φτερά της.
5556 Στα εβραϊκά, ο μήνας είναι Αβίβ ή Νισάν, που αντιστοιχεί στο δεύτερο μισό του Μαρτίου και στο πρώτο μισό του Απριλίου.
5557 Το Πάσχα, που μεταφράζεται από τα εβραϊκά, σημαίνει πέρασμα, διάβαση, απελευθέρωση, και ως εκ τούτου η θυσία ενός περάσματος, μιας απελευθέρωσης. Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη από τις εβραϊκές γιορτές της Παλαιάς Διαθήκης, που καθιερώθηκε σε ανάμνηση της θαυματουργής απελευθέρωσης των Εβραίων από την αιγυπτιακή δουλεία. Το Πάσχα της Παλαιάς Διαθήκης χρησίμευσε ως πρότυπο της λύτρωσης του ανθρώπινου γένους από την αμαρτία μέσω των παθών και του θανάτου του Θείου Αρνίου – του Χριστού – και ήταν το μεγάλο μυστήριο της πίστης για τους Εβραίους ( Εβραίους 11:28 ).
5558 Σχετικά με την καθιέρωση της γιορτής του Πάσχα, βλέπε Έξοδος 12:1–51, 13:1–16 .
5559 Εκείνη την εποχή, οι Ισραηλίτες είχαν στρατοπεδεύσει στην Πιχαιρώθ, απέναντι από τη Βααλζεφών ( Έξοδος 14:9 ). Η Βααλζεφών είναι μια αιγυπτιακή πόλη στην Ερυθρά Θάλασσα, στη δυτική πλευρά του βόρειου άκρου της. Η Πιχαιρώθ είναι μια τοποθεσία στο τέλος του βόρειου (Ιεροπολίτικου) κόλπου της Ερυθράς Θάλασσας, ανατολικά της Βααλζεφών, γνωστού ως Αγρίουντ ή Αγρούντ. Σήμερα είναι ένα φρούριο με μια πηγή νερού τόσο πικρή που ακόμη και οι πιο εύρωστες καμήλες μόλις που μπορούν να το πιουν.
5560 Έξοδος 15:1–18 . Τα λόγια ολόκληρου αυτού του ύμνου ευχαριστίας και αίνου είναι γεμάτα με ευλαβική έκσταση και φέρουν τη σφραγίδα της ιερής μεγαλοπρέπειας. Αυτό το θριαμβευτικό άσμα των Ισραηλιτών προς τον Κύριο κατέχει την πρώτη θέση στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας ανάμεσα στα εννέα ιερά άσματα που χρησιμεύουν ως βάση για τους γνωστούς κανόνες ασμάτων που ψάλλονται καθημερινά από την Εκκλησία προς δόξα του Θεού και των αγίων Του.
5561 Το τύμπανο είναι ένα από τα αρχαιότερα μουσικά όργανα, που χρησιμοποιείται ευρέως σε όλη την Ανατολή και, σε κάποιο βαθμό, στη Δύση. Είναι ένας ξύλινος ή μεταλλικός κύκλος, πλάτους μιας παλάμης, καλυμμένος με δέρμα, με διάφορους μεταλλικούς δίσκους, δακτυλίους και ντέφια που συνήθως κρέμονται γύρω από τις άκρες του. Σήμερα, όπως και στην αρχαιότητα, αυτό το όργανο χρησιμοποιείται κυρίως από γυναίκες, οι οποίες, ενώ τραγουδούν και χορεύουν, το κρατούν στο αριστερό τους χέρι και το σφίγγουν, ενώ το χτυπούν ταυτόχρονα με το δεξί τους χέρι.
5562 Η Ερυθρά Θάλασσα, γνωστή και ως Ερυθρά Θάλασσα, είναι ένα μακρύ, στενό στενό στον Ινδικό Ωκεανό, που χωρίζει την Αραβική Χερσόνησο από την Αίγυπτο και την Ασία από την Αφρική. Η Ερυθρά Θάλασσα είναι εξαιρετικά βαθιά, ακόμη και στην παραμικρή απόσταση από την ακτή.
5563 Η Σουρ είναι μια έρημος ανάμεσα στην Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, ανάμεσα στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο Θάλασσα, που φτάνει μέχρι τα νοτιοδυτικά σύνορα της Παλαιστίνης. Σήμερα είναι γνωστή ως έρημος Ελ Τζιφάρ.
5564 Έξοδος 15:22–25 . Η Μαράχ (που σημαίνει «πικρία») είναι ένα μέρος στην έρημο Σουρ, στην ανατολική ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Σήμερα, αυτή η περιοχή, στη διαδρομή από το Αγιούν Μουζ προς το Σινά, πιστεύεται ότι είναι η μεταλλική πηγή του Γκόβαρ ή Γκαμπόρ, όπου το νερό είναι τόσο δυσάρεστο, πικρό και αλμυρό που θεωρείται από τους νομάδες Άραβες ως η χειρότερη πηγή.
5565 Έξοδος 16:1–36 . Αυτό έλαβε χώρα στην έρημο της Σιν στην Αραβία, κοντά στο Σινά. Η λέξη μάννα, που μεταφράζεται από τα εβραϊκά, σημαίνει «Τι είναι αυτό;» γιατί οι Εβραίοι, όταν το είδαν για πρώτη φορά να κατεβαίνει από τον ουρανό με τη μορφή κάτι μικρού και σαν χιόνι, ρώτησαν ο ένας τον άλλον με απορία: «Τι είναι αυτό;» Το μάννα εδώ δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως αναφορά σε κάποια από τις γνωστές φυσικές ποικιλίες μάννα, που παρασκευάζονται από τους μικρούς κόκκους ενός ειδικού φυτού δημητριακών. Αυτή ήταν μια ειδική, θαυματουργή τροφή που έστειλε ο Θεός από τον ουρανό στους Ισραηλίτες. Ο Μωυσής παρομοιάζει τη γεύση του μάννα με τη γεύση αλευριού ανακατεμένου με μέλι ή λάδι. Ήταν επίσης βολικό για την προετοιμασία διαφόρων πιάτων.
5566 Έξοδος 17:1–7 . Αυτό συνέβη στη Ρεφιδίμ, στην αραβική έρημο, στο όρος Χωρήβ. Μετά τη θαυματουργή ροή νερού από τον βράχο, ο Μωυσής ονόμασε εκείνο το μέρος Μασσά και Μεριβά (δηλαδή, «πειρασμός και όνειδος»), λόγω του όνειδους των παιδιών Ισραήλ, και επειδή πείραξαν τον Κύριο, λέγοντας: «Είναι ο Κύριος ανάμεσά μας ή όχι;»
5567 Έξοδος 17:8–16 . Οι Αμαληκίτες ήταν ένας νομαδικός λαός που ζούσε στα νότια της Παλαιστίνης, στην βραχώδη Αραβία, μεταξύ Ιδουμαίας και Αιγύπτου, στις ερήμους Σιν και Φαράν, στα βόρεια της χερσονήσου του Σινά.
5568 Το Όρος Σινά είναι μια ομάδα βουνών που αποτελείται από γρανιτένιους βράχους, κομμένους και περιτριγυρισμένους από απόκρημνες, τραχιές κοιλάδες. Οι Άραβες το ονομάζουν τώρα Όρος Τουρ ή Τζεμπέλ Τουρ-Σίνα. Βρίσκεται σχεδόν στη μέση των διάσημων βραχονησίδων της Ερυθράς Θάλασσας, που σχηματίζουν τη χερσόνησο του Σινά. Αποτελείται από τρεις οροσειρές. Το ίδιο το Όρος Σινά, όπου οι Ισραηλίτες σύναψαν διαθήκη με τον Θεό και έλαβαν τις εντολές του νόμου από Αυτόν, είναι η υψηλότερη νοτιοανατολική κορυφή της μεσαίας οροσειράς, ενώ το Όρος Χωρήβ αντιπροσωπεύει τη χαμηλότερη, βορειοδυτική κορυφή.
5569 Δηλαδή, πέτρινες σανίδες.
5570 Ο Ιησούς Ναβίν είναι ο διάδοχος του Μωυσή, του ηγέτη του Ισραήλ που οδήγησε τους Εβραίους στη Γη της Επαγγελίας. Η εορτή του είναι η 1η Σεπτεμβρίου.
5571 Σίγουρα δεν πρέπει να υποθέσουμε ότι οι Ισραηλίτες σκόπευαν να δημιουργήσουν έναν θεό από μέταλλο και να αποδώσουν την απελευθέρωσή τους από την Αίγυπτο σε αυτόν, ενώ ο Θεός τους είχε πρόσφατα εκφωνήσει τον νόμο Του. Όχι, ήθελαν να υπηρετούν τον Ιεχωβά ( Έξοδος 32:5 ), αλλά, αντίθετα με τη σαφή απαγόρευση του Θεού (20:4), παρασύρθηκαν από το παράδειγμα των ειδωλολατρών, οι οποίοι λάτρευαν θεότητες σε αισθησιακές εικόνες, το πιο κοντινό παράδειγμα των οποίων ήταν οι Αιγύπτιοι, οι οποίοι λάτρευαν τον μαύρο ταύρο Άπι, που αντιπροσώπευε τη θεότητα Όσιρι, και έχτιζαν την εικόνα του από μέταλλο. Παρ’ όλα αυτά, το έγκλημά τους αποτελούσε ειδωλολατρία και άξιζε αυστηρή τιμωρία.
5572 Η Κιβωτός, ή, από τα ελληνικά, η Κιβωτός της Διαθήκης, το μεγαλύτερο ιερό της Σκηνής του Μαρτυρίου, ήταν ένα κουτί φτιαγμένο από ξύλο σιτίμ (το καλύτερο είδος κέδρου).
5573 Η λέξη «στάμνα» μεταφράζεται από τα ελληνικά ως κανάτα ή σκεύος γενικά. Αυτή η χρυσή στάμνα περιείχε μέρος του μάννα που έθρεψε θαυματουργικά τους Ισραηλίτες κατά τη διάρκεια της σαράντα ετών περιπλάνησής τους στην αραβική έρημο.
5574 Η προέλευση της ράβδου του Ααρών αναφέρεται στο Βιβλίο των Αριθμών. Μια μέρα, ξέσπασε μια επικίνδυνη εξέγερση εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, με επικεφαλής τον Λευίτη Κορέ και δύο Ρουβηνίτες, τον Δαθάν και τον Αβειρών, στους οποίους συμμετείχαν 250 άλλοι ηγέτες της εκκλησίας. Ο Κορέ, ζηλόφθονος του Ααρών, ζήτησε ο ίδιος την αρχιεροσύνη και, μαζί με τους συνεργούς του, άρχισε να υποστηρίζει ότι ολόκληρη η εκκλησία ήταν άγια και ότι ο Μωυσής και ο Ααρών έκαναν λάθος που εξύψωσαν τους εαυτούς τους πάνω από όλους. Οι ένοχοι τιμωρήθηκαν από την κρίση του Θεού: τους κατάπιε η γη, η οποία είχε σκιστεί. Αλλά η εξέγερση συνεχίστηκε και η οργή του Θεού έπληξε άλλους 14.700 ανθρώπους. Για να αποφευχθούν οι διαμάχες για το ποιος θα κατείχε την ιεροσύνη, ο Θεός διέταξε να ληφθεί μια ράβδος από κάθε μία από τις δώδεκα κεφαλές των φυλών του Ισραήλ και να τοποθετηθεί στη σκηνή του μαρτυρίου, υποσχόμενος ότι η ράβδος θα έβγαζε μπουμπούκια για αυτήν που Εκείνος επέλεξε. Την επόμενη μέρα, ο Μωυσής βρήκε τη ράβδο του Ααρών να έχει άνθη και αμύγδαλα. Στη συνέχεια, ο Μωυσής τοποθέτησε το ραβδί του Ααρών μπροστά στην Κιβωτό της Διαθήκης για ασφαλή φύλαξη, ως μαρτυρία στις μελλοντικές γενιές για την εκλογή του Ααρών και των απογόνων του από τον Θεό στην ιεροσύνη.
5575 Η απεικόνιση των Χερουβείμ σε ανθρώπινη μορφή, αλλά με φτερά, και η τοποθέτηση αυτών των εικόνων πάνω από την Κιβωτό της Διαθήκης εξέφραζε ότι αυτά, ως τα υψηλότερα πνευματικά όντα, τιμήθηκαν με μια ιδιαίτερη εγγύτητα στον Θεό, στέκονταν ενώπιον του θρόνου Του και Τον υπηρετούσαν με ευλάβεια, διεισδύοντας στα μυστήρια της σωτηρίας μας.
5576 Αυτές οι γιορτές ήταν οι εξής: το Σάββατο, το Πάσχα και η Γιορτή των Αζύμων, η Πεντηκοστή (που καθιερώθηκε σε ανάμνηση του Σιναϊτικού Νόμου και για να αποδοθεί ευχαριστία στον Θεό για τους νέους καρπούς της γης), η Γιορτή των Σαλπίγγων, η Ημέρα του Εξιλασμού, η Γιορτή των Σκηνών και η Νέα Σελήνη—η αρχή κάθε νέου μήνα, που αγιαζόταν με θυσίες. Επιπλέον, ειδικές γιορτές για τους Ισραηλίτες ήταν το Σαββατικό έτος, ή έβδομο, και το Ιωβηλαίο, ή 50ό έτος.
5577 Αριθμοί 3:5–13, 8:5–22, 1:5–53 . Αρχικά, ο Ααρών και οι γιοι του έλαβαν μια ειδική αφιέρωση για την ιεροσύνη ενώπιον του Θεού στη Σκηνή του Μαρτυρίου. Στη συνέχεια, ολόκληρη η φυλή του Λευί προστέθηκε σε αυτούς. Η ίδια η ιεροσύνη ανήκε στον Ααρών και τους γιους του και τους απογόνους τους. Η αρχιεροσύνη ανήκε στον μεγαλύτερο της οικογένειάς του. Οι υπόλοιποι απόγονοί του ήταν ιερείς, και οι υπόλοιποι της φυλής του Λευί ονομάζονταν γενικά Λευίτες, οι οποίοι υπηρετούσαν στη σκηνή του Μαρτυρίου, εκτελώντας τα κατώτερα καθήκοντα: μετέφεραν τη σκηνή του Μαρτυρίου και τα σκεύη της, τα φύλαγαν, βοηθούσαν τους ιερείς στη θεία λειτουργία, μερικοί από αυτούς ήταν τραγουδιστές και μουσικοί, γραμματείς και δικαστές σε αστικές υποθέσεις, κ.λπ.
5578 Το Κάντιθ, ή Κάντιθ-Βαρνέα, είναι μια τοποθεσία στα σύνορα της Γης της Επαγγελίας, κοντά στο Όρος Σηείρ, στα νότια της Παλαιστίνης.
5579 Αριθμοί 21:4-9 . Το φίδι που υψώθηκε στην έρημο, σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης , είναι σημάδι του μυστηρίου του σταυρού, το οποίο ο Λόγος του Θεού διδάσκει ξεκάθαρα όταν λέει: «Όπως ο Μωυσής ύψωσε το φίδι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου» ( Ιωάννης 3:14 ).
5580 Η Αβαρίμ είναι μια οροσειρά που εκτείνεται απέναντι από την Ιεριχώ, στην άλλη πλευρά του Ιορδάνη, στη γη του Μωάβ. Ο Μωυσής είδε τη Γη της Επαγγελίας από την κορυφή του όρους Νεβώ, το οποίο ονομαζόταν Φασγά.
5581 Το όρος Ωρ βρισκόταν στα σύνορα της Ιδουμαίας και της Παλαιστίνης, κοντά στο Κάδιξ, νότια της Νεκράς Θάλασσας. Ο Ααρών πέθανε ένα χρόνο πριν από τον Μωυσή.
5582 Η γη της Γαλαάδ είναι η γη πέρα ​​από τον Ιορδάνη—από το Όρος Ερμών μέχρι τον ποταμό Αρνών. Η πόλη Δαν βρίσκεται στη βόρεια Παλαιστίνη και ήταν το βόρειο σύνορο της Γης της Επαγγελίας. Η γη του Νεφθαλί καταλάμβανε το βορειότερο τμήμα της γης Χαναάν. Η φυλή του Εφραΐμ, όταν η Γη της Επαγγελίας διαιρέθηκε, καταλάμβανε το κέντρο της. Η φυλή του Μανασσή καταλάμβανε το βόρειο τμήμα της, δίπλα στη Γαλαάδ, την οποία αργότερα κατέλαβε. Η φυλή του Ιούδα καταλάμβανε το τεράστιο και σημαντικότερο τμήμα της γης Χαναάν, από τη Μεσόγειο μέχρι τη Νεκρά Θάλασσα και από το ρυάκι της Αιγύπτου μέχρι τα σύνορα του Εφραΐμ. – Με τη Δυτική Θάλασσα εδώ εννοείται η Μεσόγειος. – Το νότιο τμήμα. Η Σηγώρ είναι μια πόλη στην κοιλάδα Σιδδίμ, στη νότια έρημο της Ιουδαίας, στην ανατολική πλευρά της Νεκράς Θάλασσας. Έτσι, στον Μωυσή δείχθηκε ολόκληρη η χώρα που, με το θέλημα του Θεού, οι Εβραίοι έπρεπε να καταλάβουν.
5583 Η Βαιθ-φεγώρ ήταν μια από τις πόλεις του Σηών, βασιλιά των Αμορραίων, στην ανατολική πλευρά απέναντι από την Ιεριχώ.