ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
Ο ΑΓΙΟΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ
Η Μυροβλύζουσα Ιερά Εικόνα του Αγίου Παντελεήμονος στην ιστορική Ιερά Μονή Αγίου Βλασίου Στυλίδας
Δι’ ἣν ὑδατόμικτον ὁ Χριστὸς χέει.
Φάσγανον ἑβδομάτῃ λάχεν εἰκάδι Παντελεήμων.
Ο άγιος Παντελεήμων (13ος αι.),
φορητή εικόνα, ιερά μονή Αγίας Αικατερίνης, Όρος Σινά
Ὁμιλία στὴν μνήμη τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος
Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ
Παντελεήμων,
ὁ μεγαλομάρτυς Χριστομάρτυς, ὁ τοῦ Παντελεήμονος Θεοῦ ἐπώνυμος, ἡ δόξα τῶν μαρτύρων καὶ τὸ κόσμημα τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ταχὺς τῶν πιστῶν ἀντιλήπτορας καὶ ἰατρός, ἡ βρύση τῶν θαυμάτων καὶ τὸ πέλαγος τῶν ἰαμάτων, τὸ γλυκὺ στοὺς πιστοὺς καὶ πράγμα καὶ ὄνομα, συνεκάλεσε τὴ σημερινὴ ὁμήγυρη μαζὶ καὶ πανήγυρη, καὶ συνάθροισε ἐμᾶς,
τὸν φιλόχριστο καὶ φιλομάρτυρα λαὸ τοῦ Θεοῦ στὸν περικαλλή του τοῦτο ναό, γιὰ νὰ στέψουμε τὴ μαρτυρικὴ κεφαλή του μὲ ὕμνους καὶ ᾠδὲς πνευματικὲς καὶ νὰ δοξάσουμε τὸν Κύριο, ποὺ τὸν ἀντιδόξασε πλουσιοπάροχα καὶ στὴ γῆ καὶ στὸν οὐρανό. Ἐπίγεια πατρίδα τοῦ οὐρανοπολίτη τούτου ἁγίου ὑπῆρξε ἡ κλεινὴ μεγαλούπολη τῆς Νικομήδειας στὴ Βιθυνία τῆς βορειοδυτικῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἐκεῖ εἶδε τὸ φῶς τοῦ ἡλίου ὁ μέτοχος αὐτὸς τοῦ ἀϊδίου Φωτὸς κατὰ τὸ τελευταῖο τέταρτο τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ., μὲ γονεῖς τὸν εἰδωλολάτρη συγκλητικὸ Εὐστόργιο καὶ τὴν ἐνάρετη χριστιανὴ Εὐβούλη, ποὺ τοῦ ἔδωσαν τὸ ὄνομα Παντολέων.
Άγιος Παντελεήμων ο Μεγαλομάρτυς και Ιαματικός –
16ος και 18ος αι. μ.Χ. – Πρωτάτο, Άγιον Όρος
Ὁ αὐτοκράτορας Διοκλητιανὸς τὸ ἔτος 293, μὲ τὴν καθιέρωση τοῦ συστήματος τῆς Τετραρχίας γιὰ τὴ διοίκηση τῆς ἀχανοῦς τότε ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ἐπέλεξε τὴ Νικομήδεια ὡς τὴν πρωτεύουσα τοῦ ἀνατολικοῦ τμήματος τῆς αὐτοκρατορίας. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὴ εἶχε ἰσοπεδωθεῖ ἀπὸ σεισμὸ τὸ ἔτος 268, ὁ Διοκλητιανὸς τὴν ἀνοικοδόμησε ἐκ βάθρων μὲ ἐνισχυμένα τείχη, ἐργοστάσιο ὅπλων, λουτρά, ἀμφιθέατρο, παλάτι, βασιλικὴ καὶ νομισματοκοπεῖο. Τόσο δὲ ἀναβαθμίσθηκε, ὥστε κατέστη μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες πόλεις τῆς αὐτοκρατορίας μαζὶ μὲ τὴ Ρώμη, τὴν Ἀλεξάνδρεια καὶ τὴν Ἀντιόχεια.
Σ᾽ αὐτὴ λοιπὸν τὴ λαμπρὴ καὶ κατείδωλο μεγαλούπολη ἀνατράφηκε ὁ Παντολέων, λαμβάνοντας ἀξιόλογη μόρφωση. Ἔχοντας δὲ ἀγαθὴ προαίρεση, σπούδασε τὴ φιλάνθρωπη ἐπιστήμη τῆς ἰατρικῆς κοντὰ στὸν περίφημο στὴν ἐποχή του ἰατρὸ Εὐφρόσυνο. Σὲ λίγο διάστημα ἐξέμαθε τόσο καλὰ τὴν ἰατρική, ὥστε, ὅταν τὸ πληροφορήθηκε ὁ γαμβρὸς τοῦ Διοκλητιανοῦ καὶ αὔγουστος τῆς Ἀνατολῆς Μαξιμιανὸς Γαλέριος, σκεφτόταν νὰ τὸν προσλάβει ὡς προσωπικό του ἰατρὸ στὸ παλάτι. Αὐτὰ σχεδίαζε γιὰ τὸν Παντολέοντα ὁ ἐπίγειος βασιλιάς• ἀλλ᾽ ὁ ἐπουράνιος καὶ παντοκράτορας Θεὸς προόριζε τὸν νέο γιὰ πολὺ ὑψηλότερα ἀξιώματα. Γιατί, βλέποντας ὁ Κύριος τὴν ἁγνή του καρδιὰ καὶ πὼς ἦταν σκεῦος δεκτικὸ τῆς Χάρης Του, τοῦ ἔδωσε τὴν εὐκαιρία νὰ τὸν γνωρίζει, νὰ γίνει μαθητής Του. Καί, νὰ πῶς.
Στὶς 23 Φεβρουαρίου τοῦ 303, οἱ αὐτοκράτορες Διοκλητιανὸς καὶ Γαλέριος ἐξέδωσαν διάταγμα (ἔδικτο) γενικοῦ διωγμοῦ τῶν χριστιανῶν στὴν ἀνατολικὴ αὐτοκρατορία. Χιλιάδες ἦταν τότε οἱ πιστοὶ ποὺ ἀναδείχθηκαν μάρτυρες στὴ Νικομήδεια, μὲ προεξάρχοντα τὸν θαυμαστὸ ἀρχιεπίσκοπό τους ἅγιο Ἄνθιμο (ἡ μνήμη του στὶς 3 Σεπτεμβρίου). Κάποιοι ὅμως πιστοί, μὴ αἰσθανόμενοι ἕτοιμοι γιὰ τὸ μαρτύριο, παρέμεναν κρυμμένοι. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἦταν καὶ ὁ πρεσβύτερος Ἑρμόλαος, ποὺ λειτουργοῦσε κρυφὰ καὶ στήριζε τοὺς ἐναπομείναντες πιστούς. Βλέποντας ὁ Ἑρμόλαος τὸν νεαρὸ Παντολέοντα πηγαίνοντας γιὰ μάθημα στὸν Εὐφρόσυνο νὰ διέρχεται καθημερινὰ ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι ποὺ κρυβόταν, διεγνώρισε τὴν καθαρότητα καὶ δεκτικότητα τῆς ψυχῆς του. Πληροφορημένος λοιπὸν ἐσωτερικὰ ὅτι, ἐὰν τοῦ ἀποκάλυπτε τὸν κεκρυμμένο πολύτιμο μαργαρίτη Χριστό, δηλαδὴ τὰ μυστήρια τῆς χριστιανικῆς Πίστης, ὁ νέος θὰ καρποφοροῦσε πολυπλάσια τὸν εὐαγγελικὸ σπόρο, τὸ τόλμησε. Τὸν κάλεσε λοιπὸν στὸ σπίτι του καὶ τοῦ δίδαξε τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ποὺ ἦρθε νὰ θεραπεύσει τὴν ἄρρωστη ἀνθρώπινη φύση καὶ μᾶς ἔδωσε τὴ δυνατότητα θεραπείας τῶν ἀσθενειῶν μας χωρὶς βότανα καὶ ἀνθρώπινες τέχνες, ἀφοῦ Αὐτὸς εἶναι ὁ πραγματικὸς Ἰατρὸς τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων. Τὰ θεοφόρα λόγια τοῦ ἁγίου πρεσβυτέρου γέμισαν χαρὰ τὴν ψυχὴ τοῦ ἁγνοῦ νέου, ποὺ συνέχισε νὰ μεταβαίνει κρυφὰ στὸ σπίτι τοῦ Ἑρμολάου καὶ νὰ κατηχεῖται περαιτέρω στὴ χριστιανικὴ Πίστη.
Ἐπιστρέφοντας κάποια μέρα ἀπὸ τὸν Εὐφρόσυνο, βρῆκε στὸν δρόμο ἕνα παιδὶ νεκρὸ ἀπὸ δάγκωμα ἔχιδνας, ποὺ βρισκόταν δίπλα ἀπὸ τὸ θύμα της. Ὁ Παντολέων ἔκρινε πὼς εἶχε ἔλθει ἡ ὥρα νὰ δοκιμάσει τὴν ἀλήθεια τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Ἑρμολάου, τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Ἰησοῦ στοὺς μαθητές Του. Ἐπικαλέσθηκε λοιπὸν τὸ παντοδύναμο ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καί, τὸ μὲν παιδὶ ἀμέσως ἀναστήθηκε σὰν ἀπὸ ὕπνο, τὸ δὲ ἰοβόλο ἑρπετὸ ἀμέσως θανατώθηκε! Δὲν ζήτησε πλέον ἄλλη ἀπόδειξη γιὰ τὴν ἀλήθεια τῆς χριστιανικῆς Πίστης ὁ Παντολέων, ἀλλ᾽ ἔτρεξε χαρούμενος στὸν διδάσκαλό του καὶ ζήτησε νὰ λάβει παρευθὺς τὸ ἅγιο Βάπτισμα, ὅπως καὶ ἔγινε. Μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ θεραπεία ἑνὸς τυφλοῦ ποὺ τέλεσε, ὁδήγησε στὴν Πίστη καὶ τὸν πατέρα του Εὐστόργιο, ποὺ βαπτίσθηκε κι αὐτὸς ἀπὸ τὸν Ἑρμόλαο καὶ ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ λίγο ἀργότερα.
Η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα.
Φυλάσσεται στην ομώνυμη Μονή στην Τήλο, χρονολογείται από
τον 15ο αιώνα και επαργυρώθηκε το 1839.
Μοίρασε τότε ὁ ἅγιος στοὺς πτωχοὺς τὴν περιουσία του καὶ ἐπιδόθηκε μὲ περισσότερο ζῆλο στὴν ἴαση τῶν ἀσθενῶν, ζητώντας τους ὡς ἀμοιβὴ τὸ νὰ πιστεύουν στὸν Χριστό, ἀπαρνούμενοι τὴν πλάνη τῶν εἰδώλων. Φθονώντας ὅμως οἱ ἄλλοι ἰατροὶ τῆς Νικομήδειας τὴν εὔνοια τοῦ αὐτοκράτορα πρὸς τὸν Παντολέοντα, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι θεράπευε εὔκολα καὶ χωρὶς φάρμακα κάθε μεγάλη καὶ μικρὴ ἀσθένεια, καὶ βρίσκοντας ἀφορμὴ τὴ νοσηλεία ποὺ πρόσφερε σὲ κάποιο ποὺ εἶχε βασανισθεῖ ἀπὸ τὸν Μαξιμιανό, τὸν κατέδωσαν σ᾽ αὐτὸν ὡς χριστιανό. Ἀνακρίνοντας δὲ ὁ αὐτοκράτορας καὶ τὸν πρώην τυφλό, τὸν ὁποῖο ὁ ἅγιος εἶχε θεραπεύσει, καὶ μαθαίνοντας πὼς εἶχε ἐνεργήσει τὸ θαυμαστὸ αὐτὸ σημεῖο μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ παντοδύναμου ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, πρόσταξε ὀργισμένος νὰ ἀποκεφαλίσουν τὸν πρώην τυφλὸ -καὶ νῦν μάρτυρα φωτοφόρο τῆς Ἀληθείας- καὶ ἔστειλε ἀνθρώπους του καὶ συνέλαβαν τὸν Παντολέοντα καὶ τὸν ὁδήγησαν ἐνώπιόν του.
Άγιος Παντελεήμων ο Μεγαλομάρτυς και Ιαματικός – 1810 μ.Χ. – μοναχός Θεοδόσιος Pώσος – Σκήτη του Aγίου Παντελεήμονος, Άγιον Όρος – Δεξιά και αριστερά του Αγίου υπάρχουν τέσσερις σκηνές του βίου του: α) ο άγιος παρρησιάζεται εις τον Bασιλέα, β) ο άγιος ιατρεύει τον τυφλόν, γ) η αποτομή του αγίου, δ) ο άγιος ανασταίνη τον νεκρόν. Στην κάτω ζώνη απεικονίζεται η εξαρτημένη από τη Mονή Kουτλουμουσίου Σκήτη του αγίου, με το Kυριακό, το καμπαναριό, τον κοιμητηριακό ναό και τις Kαλύβες της Σκήτης. Kάτω αριστερά, στην αυλή του Kαθολικού και πλάι στο ελαιοτριβείο της Σκήτης, παριστάνεται τελετή αγιασμού.
Στὴν ἀπολογία του μπροστὰ στὸν ἀμείλικτο διώκτη τῶν χριστιανῶν καθόλου δὲν δειλίασε ὁ ἅγιος, ἀλλὰ ἤλεγξε καὶ κατήσχυνε τὴν πλάνη τῶν εἰδώλων. Καὶ ἀκόμη, γιὰ νὰ ἀποδείξει τὴν ἀλήθεια τῶν ὅσων πρέσβευε γιὰ τὴν παντοδύναμη καὶ ἰαματικὴ χάρη τοῦ Χριστοῦ, πρότεινε στὸν τύραννο καὶ ἔφεραν ἕνα παραλυτικό, γιὰ νὰ προσπαθήσουν χωριστὰ καὶ οἱ ἱερεῖς τῶν ψευδοθεῶν καὶ ἐκεῖνος νὰ τὸν θεραπεύσουν. Ὅταν ἀπέτυχαν οἱ πρῶτοι νὰ τὸ κάνουν αὐτό, προσευχήθηκε μὲ τὴν σειρά του ὁ ἅγιος καί, ἐπικαλούμενος τὸν Χριστό, σήκωσε ἀπὸ τὸ κρεβάτι τὸν παράλυτο ἄνδρα. Μὲ τὸ θαῦμα πίστευσαν πολλοὶ εἰδωλολάτρες στὸν Κύριο, ἐνῶ ὁ θαυματουργὸς ἰατρὸς παραδόθηκε στὴ συνέχεια σὲ ποικίλα βασανιστήρια γιὰ νὰ ἀρνηθεῖ τὴν Πίστη του. Οὔτε ὅμως τὰ σιδερένια νύχια, μὲ τὰ ὁποῖα τὸν ἔγδαραν ἀπάνθρωπα, οὔτε οἱ δαυλοὶ ποὺ τὸν ἔκαψαν, οὔτε ὁ καυτὸς μόλυβδος, ὅπου τὸν ἔριξαν δὲν ἔκαμψαν τὸ γενναῖο του φρόνημα• ἀντίθετα χάλκευσαν τὴν Πίστη του. Καὶ ὁ ἀγωνοθέτης Χριστὸς τοῦ ἐμφανίσθηκε, τὸν ἰάτρευσε ἀπὸ τὶς πληγὲς καὶ τὸν συνόδευε ἐφεξῆς, λυτρώνοντας τον ἀπὸ τὰ πανώδυνα ἑπόμενα βασανιστήρια. Ἔτσι, τὸν ὁδήγησε θαυμαστὰ στὴν ξηρά, ὅταν προσδένοντάς τον σὲ μεγάλη πέτρα τὸν ἔριξαν στὴ θάλασσα• τιθάσσευσε τὰ ἄγρια θηρία, ὅπου τὸν ἔριξαν νὰ τὸν κατασπαράξουν• τὸν λύτρωσε ἀπὸ τὸν τροχὸ μὲ τὰ κοφτερὰ μαχαίρια, ὅπου τὸν προσέδησαν γιὰ νὰ κατακοπεῖ. Κι ὅταν ὁ Μαξιμιανὸς τὸν ρώτησε ἀπὸ ποιόν εἶχε διδαχθεῖ τὴν Πίστη του καὶ ἔλαβε τέτοια θαυμαστὴ δύναμη, ὁ ἅγιος ἔκρινε πὼς εἶχε ἔλθει ἡ ὥρα νὰ ἀναδείξει τὸν κεκρυμμένο θησαυρό, τὸν ἅγιο διδάσκαλό του, γιὰ νὰ τελειωθοῦν μαζὶ διὰ τοῦ μαρτυρίου.
Менологий 26 – 29 июля
Византия. Греция; XIV в.; памятник:
Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);
10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд.
Бодлеанская Библиотека
(Bodleian Library)
Μαρτύριο Αγίου Ερμολάου
Μηνολόγιο 26 – 29, Ιουλίου.
Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ.
Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη.
Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)
Πράγματι, μετὰ τὴ μαρτυρικὴ τελείωση τοῦ Ἑρμολάου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ Ἑρμίππου καὶ Ἑρμοκράτους, ἔλαβε καὶ ὁ Παντολέων τὴν ἀπόφαση τῆς διὰ ξίφους θανάτωσης. Μόλις τελείωσε τὴν τελευταία του προσευχὴ ὁ ἅγιος πρὶν τὸν ἀποκεφαλισμό του, φωνὴ θεϊκὴ ἀκούσθηκε ἐξ οὐρανῶν, ποὺ τοῦ εὐαγγελιζόταν τὴν οὐράνια βασιλεία καὶ ὑποσχόταν τὴν ἄνωθεν βοήθεια σὲ ὅσους θὰ τὸν τιμοῦν καὶ θὰ τὸν ἐπικαλοῦνται. Κι ἀκόμη, ὅτι τὸ ὄνομά του δὲν θὰ εἶναι πλέον Παντολέων, ἀλλὰ Παντελεήμων! Ἔκλινε τότε τὸν αὐχένα καὶ ἀπὸ τὴν τόμη τοῦ λαιμοῦ του ἔρρευσε γάλα ἀντὶ αἵματος, τὸ σῶμα του ἔγινε λευκὸ σὰν χιόνι, ἐνῶ ἡ ξερὴ ἐλιὰ στὴν ὁποία τὸν εἶχαν προσδέσει ἔβγαλε ἀμέσως φύλλα καὶ πλούσιο καρπό!
Οἱ στρατιῶτες ποὺ εἶχαν διαταχθεῖ νὰ καύσουν τὸ μαρτυρικὸ λείψανο τὸ παρέδωσαν στοὺς πιστούς, ποὺ εἶχαν συναθροισθεῖ στὴν τελείωση τοῦ μάρτυρος καὶ τὸ ἐνεταφίασαν στὸ κτῆμα τοῦ Σχολαστικοῦ Ἀδαμαντίνου. Τὰ ἱερὰ λείψανα τοῦ μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος, ποὺ μὲ τὸν χρόνο διανεμήθηκαν σὲ πολλὰ μέρη, ἀλλὰ καὶ οἱ ἱερές του εἰκόνες, ἀκόμη καὶ ἡ ἐπίκληση τοῦ σεπτοῦ ὀνόματός του, δὲν ἔπαυσαν καὶ δὲν θὰ παύσουν ἕως τῆς συντελείας νὰ χορηγοῦν τὴ ρώση τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος σὲ ὅσους προστρέχουν μὲ πίστη καὶ πόθο στὴν ἰαματική του χάρη, εἰς δόξαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Ἁγίου Πνεύματος, τοῦ Ἑνὸς ἐν Τριάδι Θεοῦ, στὸν Ὁποῖο ἀνήκει ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος στοὺς αἰῶνες. Ἀμήν!
Ι Ε Ρ Α Λ Ε Ι Ψ Α Ν Α
Το σπουδαιότερο από τα Άγια Λείψανα πού φυλάσσονται στην Ιερά Μονή Παναχράντου στην Ανδρο , είναι ή τιμία κάρα του Άγιου Παντελεήμονος ή οποία και μεταφέρθηκε εδώ από την Κωνσταντινούπολη το 1705 με τη σύμφωνη γνώμη του τότε Πατριάρχη Κοσμά του Γ’ .
Ιερά Λείψανα των Αγίων Νικολάου Μύρων, Αγαπίου, Γεωργίου Τροπαιοφόρου, Χαραλάμπους,
Τρύφωνος και Παντελεήμονος σε λειψανοθήκη του 1815, στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω
Στην Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου ΌρουςΆγια λείψανα του Αγίου Ερμολάου, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Νεομάρτυρος Γεωργίου του εν Ιωαννίνοις, του Αγίου Γρηγορίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά, του Αγίου Γρηγορίου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως του Ε’, του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, του Αγίου Μάρτυρος Μάμαντος,του Αγίου Παντελεήμονος του Ιαματικού,των Αγίων Πέντε Μαρτύρων Ευστρατίου, Αυξεντίου, Μαρδαρίου, Ευγενίου και Ορέστου, του Αγίου Οσιομάρτυρος Ιακώβου του Ιβηροσκητιώτου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Ευσταθίου, του Αγίου Γεωργίου του Νέου, της Αγίας Βαρβάρας, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Πατρικίου, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου κ.ά.
Στην Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου ΌρουςΆγια λείψανα του Αγίου Ιερομάρτυρος Βασιλέως Επισκόπου Αμασείας, του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, του Αγίου Μάρτυρος Μάμαντος,του Αγίου Παντελεήμονος του Ιαματικού,των Αγίων Πέντε Μαρτύρων Ευστρατίου, Αυξεντίου, Μαρδαρίου, Ευγενίου και Ορέστου, του Αγίου Βαρβάρου, του Αγίου Προκοπίου, του Αγίου Μιχαήλ Συνάδων, του Αγίου Παντελεήμονος, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, εκ των Αγίων Δισμυρίων κ.ά.
Στην Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους Άγια λείψανα του Αγίου Αμφιλοχίου Ικονίου, της Αγίας Πελαγίας, του Αγίου Κυπριανού, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου,του Αγίου Παντελεήμονος,των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, του Αγίου Ιερομάρτυρος Μοδέστου, του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Τρύφωνος, του Αγίου Προκοπίου, της Αγίας Μαρίνης, του Αγίου Παντελεήμονος, των Αγίων Δισμυρίων, του Αγίου Ιερομάρτυρος Ελευθερίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος, του Αγίου Τρύφωνος, του Αγίου Γρηγορίου της Μεγάλης Αρμενίας, της Οσίας Ευπραξίας κ.ά.
Στην Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους Άγια λείψανα των Αγίων Οσιομαρτύρων Ευθυμίου, Ιγνατίου και Ακακίου, του Αγίου Αμφιλοχίου Ικονίου, της Αγίας Πελαγίας, του Αγίου Κυπριανού, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου,του Αγίου Παντελεήμονος,των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, του Αγίου Ιερομάρτυρος Μοδέστου, του Αγίου Ελευθερίου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Αρτεμίου, του Αγίου Παντελεήμονος, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Μάρτυρος Ευστρατίου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Μοδέστου, της Οσίας Μελάνης, του Αγίου Μηνά Καλλικέλαδου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, της Αγίας Κυριακής, του Αγίου Μάρτυρος Προκοπίου, του Αγίου Μάρτυρος Ιγνατίου, του Αγίου Μάρτυρος Ευθυμίου κ.ά.
Στην Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου ΌρουςΆγια λείψανα του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Μάρτυρος Ευστρατίου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Μοδέστου, της Οσίας Μελάνης, του Αγίου Μηνά Καλλικέλαδου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, της Αγίας Κυριακής, του Αγίου Μάρτυρος Προκοπίου, του Αγίου Μάρτυρος Ιγνατίου, του Αγίου Μάρτυρος Ευθυμίου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Μοδέστου, του Αγίου Μερκουρίου, του Αγίου ΜΙχαήλ Συνάδων, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Ελευθερίου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Αρτεμίου,του Αγίου Παντελεήμονος,του Αγίου Κηρύκου, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Φωτίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου κ.ά.
Στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους
το μπροστινό τμήμα της κάρας του Αγίου Παντελεήμονος.
Στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους απότμημα λειψάνου του Αγίου Παντελεήμονος.
Στην Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος Αγίου Όρους
απότμημα λειψάνου του Αγίου Παντελεήμονος.
Στην Ιερα Μονη Τιμίου Προδρόμου Νικήσιανης Καβάλας φυλλάσονται λείψανα πολλών αγίων όπως:
Του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμωνος του Ιαματικού.
Απότμημα λειψάνου του Αγ. Παντελεήμονος στον ομώνυμο Ιερό Ναο στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης
Στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως Του Σωτήρος Βραγκιανων της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων, υπάρχουν τα ιερά λείψανα, Του Αγίου Παντελεήμονος,Του Αγίου Μέγα Βασιλείου,Του Αγίου Παρθενίου και Του Αγίου Τρύφωνος.
Απότμημα λειψάνου Αγ. Παντελεήμονος στην Ιερά Μονή Αποστόλου Σίλα στην Καβάλα
η αργυρή Λειψανοθήκη της Ιεράς Μονής Αγίου Ελευθερίου Σαγκρίου ανήκει πλέον στήν Ιερά Μητρόπολη Παροναξίας, Λειψανοθήκη, η οποία κατασκευάστηκε το 1817 από τον αοίδιμο Ιερομόναχο Καλλίνικο Βαρβατάκη και περιέχει αποτμήματα Τιμίων Λειψάνων 13 Αγίων της Εκκλησίας.
1. Αγίου Γεωργίου του Μεγαλομάρτυρος και Τροπαιοφόρου (23 Απριλίου)
2. Αγίου Χαραλάμπους του Ιερομάρτυρος (10 Φεβρουαρίου)
3. Αγίου Παντελεήμονος του Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού (27 Ιουλίου)
4. Αγίου Ερμολάου (26 Ιουλίου)
5. Αγίου Ελευθερίου του Ιερομάρτυρος (15Δεκεμβρίου)
6. Αγίου Θεοδώρου του Μεγαλομάρτυς του Τήρωνος (17 Φεβρουαρίου)
7. Αγίου Αντύπα επισκόπου Περγάμου (11 Απριλίου)
8. Αγίου Διονύσιος του Αρεοπαγίτου (3 Οκτωβρίου)
9. Αγίας Παρασκευής της Οσιομάρτυρος (26 Ιουλίου)
10. Αγίας Βαρβάρας της Μεγαλομάρτυρος (4 Δεκεμβρίου)
11. Αγίας Κυριακής της Μεγαλομάρτυρος (7 Ιουλίου)
12. Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας (22 Δεκεμβρίου)
13. Οσίας Πελαγίας της Μάρτυρος (4 Μαΐου)
Απότμημα λειψάνου Αγ. ΠαντελεήμονοςΦυλάσσεται στην Ιερά Μονή Τσούκας Ιωαννίνων
Η δεξιά λειψανοθήκη με λείψανο του Αγίου Παντελεήμονος στην Ιερά Μονή Αγίου Ἀντωνίου Ἀριζονας ΗΠΑ
Η εικόνα-λειψανοθήκη “Света Богородица Осеновица” αποθησαυρίζεται στον Καθολικό Ναό της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννου της Ρίλας στη Βουλγαρία.
Η εικόνα ενσωματώνει λείψανα των:
Πρώτη σειρά (από πάνω): Προφήτη Δανιήλ, Αγίου Λαζάρου του Τετραημέρου, Επισκόπου Κιτίου Κύπρου, Αγίου Μάρτυρος Λευκίου (που μαρτύρησε μαζί με τον Θύρσο και τον Καλλίνικο, τον καιρό του αυτοκράτορα Δεκίου), Αγίου Αποστόλου Ανδρέα του Πρωτόκλητου, Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Ματθαίου και Αγίου Ισαποστόλου Κωνσταντίνου του Μεγάλου.
Δεύτερη σειρά: Αγίου Μάρτυρος Αγαθαγγέλου, Οσίου Στεφάνου του Ομολογητού, του Νέου, Αγίου ΜεγαλομάρτυροςΑρτεμίου, Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος,Αγίου Μάρτυρος Σεργίου και Αγίου Μάρτυρος Βάκχου.
Τρίτη σειρά: Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, Πατριάρχου Αλεξανδρείας, Αγίου Μάρτυρος Εμμανουήλ, Αγίου Μάρτυρος Φλώρου και Αγίου Μάρτυρος Λαύρου.
Τέταρτη σειρά: Αγίου Αθανασίου Αλεξανδρείας, Αγίου Γρηγορίου Α΄του Μεγάλου, Αγίου Αποστόλου και Ιερομάρτυρος Συμεώνος και Αγίου Ιερομάρτυρος Αντύπα, Επισκόπου Περγάμου.
Πέμπτη σειρά: Αγίου Ανδρέα, Αρχιεπισκόπου Κρήτης, Αγίου Ιερομάρτυρος Κλήμεντος, Επισκόπου Αγκύρας, Αγίου Μάρτυρος Ανδρέα του Στρατηλάτου, Αγίου Ιερομάρτυρος Υπατίου, Επισκόπου Γαγγρών, Αγίου Μάρτυρος Μιχαήλ (άγνωστο ποιου ακριβώς) και Αγίου Ιωάσαφ (άγνωστο ποιου ακριβώς).
Έκτη σειρά: Αγίου Αρχιμανδρίτη Στέφανου, Αγίου Μάρτυρος Καλλίνικου, Αγίας Ισαποστόλου Μαρίας της Μαγδαληνής, Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ειρήνης, Αγίου Θεοφάνους και Αγίας Σαλώμης της Μυροφόρου.
Mănăstirea Căldărușani. În această raclă sunt aşezate spre închinare moaştele a treisprezece sfinţi: Sfântul Mucenic Arhidiacon Ştefan, Sfântul Dimitrie, Sfântul Pantelimon, Sfântul Artemie, Sfântul Lavru, Sfântul Petru, Sfântul Haralambie, Sfântul Elefterie, Sfântul Trifon, Sfânta Paraschiva, Sfânta Marina, Sfântul Teodosie, Sfântul Stelian. Pe lângă acestea este şi o bucăţică din lemnul Sfintei Cruci încadrată în metal.
ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ Caldarusani Gruiu, Judetul Ilfov, Muntenia Ρουμανίας . Η Μονή Caldarusani ευρίσκεται στην άκρη των δασών Vlasiei σε μια χερσόνησο που περιβάλλεται από την όμορφη λίμνη Caldarusani, ΡΟΥΜΑΝΙΑ
Σε αυτό το κουτί τοποθετούνται για να προσκυνήσουν τα λείψανα των δεκατριών αγίων: του Αγίου Μάρτυρος Αρχιδιακόνου Στεφάνου, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Παντελεήμονα,του Αγίου Αρτεμίου, του Αγίου Lavru, του Αγίου Πέτρου, Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Ελευθερίου, του Αγίου Τρύφωνα, της Αγίας Παρασκευής, της Αγίας Μαρίνας, του Αγίου Θεοδοσίου, Στ Stelian. Δίπλα τους είναι ένα κομμάτι ξύλο του Σταυρού πλαισιωμένο από μέταλλο
Св. мощи вмч. и целителя ПантелеимонаХрам в честь Спиридона Тримифунтского г. СамараΑπότμημα λειψάνου τού Αγίου Παντελεήμονα τού Ιαματικούστον Ιερό Ναό τού Αγίου Σπυρίδωνα Τριμυθούντος, Σαμαρά
Ενορία τής Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας,
Μητροπολιτική περιοχή Σαμάρα, Επισκοπή Σαμαρά
στην Μόσχα. Ρωσία,
Свято-Рождество-Богородичный женский монастырь
Ковчег с частицами мощей святых угодников Божиих
Апостол Андрей Первозванный; великомученик и целитель Пантелеимон; священномученик Харлампий; бессребреники и чудотворцы Косма и Дамиан; мученик Феодор Тирон; преподобный Евфимий; священномученик Игнатий Богоносец, епископ Антиохийский; преподобный Акакий Афонский.
Ιερά Μονή Γενεσίου τής Θεοτόκου
περιοχή Οδησσού, συνοικία Bolgradsky, χωριό Αλεξανδροβάνκα, Ουκρανία,
Λειψανοθήκη με αποτμήματα των λειψάνων των αγίων :
Απόστολου Ανδρέα Πρωτόκλητου, Παντελεήμονος Ιαματικού, Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, Μεγαλομάρτυρος Θεόδωρου Τήρωνος. Ευθυμίου Μεγάλου, Ιερομάρτυρος Ιγνάτιου Θεοφόρου, Επίσκοπου της Αντιόχειας, Ακάκιου Καυσοκαλυβίτου
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’.
Ἀθλοφόρε Ἅγιε, καὶ ἰαματικὲ Παντελεῆμον, πρέσβευε τῷ ἐλεήμονι Θεῷ, ἵνα πταισμάτων ἄφεσιν, παράσχῃ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν.
Η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα στην ομώνυμη Ιερά Μονή στην Τήλο στα Δωδεκάνησα
Πιθανόν η εικόνα να χρονολογείται από τον 15ο αιώνα, πλην όμως επαργυρώθηκε το έτος 1839 επί ηγουμενίας του ιερομονάχου Μακαρίου και δια χειρός του Νικόλαου Λούρου, σύμφωνα πάντα με την αργυροσκάλιστη επιγραφή της.
Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Μαρτυρήσας γενναίως ὑπὲρ Χριστοῦ, καὶ τὴν πίστιν κηρύξας τῷ σῷ πατρί, ἀνείλκυσας πανεύφημε, τοῦ βυθοῦ τῆς ἀγνοίας, καὶ τυράννων μὴ πτήξας, τὸ ἄθεον φρόνημα, τῶν δαιμόνων κατῄσχυνας, τὸ ἀνίσχυρον θράσος· ὅθεν καὶ τὴν χάριν, ἐκ Θεοῦ ἐκομίσω, ἰᾶσθαι νοσήματα, τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, Παντελεῆμον πανεύφημε. Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.
Κοντάκιον
Ἦχος πλ. α’.
Μιμητὴς ὑπάρχων τοῦ ἐλεήμονος, καὶ ἰαμάτων τὴν χάριν παρ᾽αὐτοῦ κομισάμενος, ἀθλοφόρε καὶ Μάρτυς Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, ταῖς εὐχαῖς σου τὰς ψυχικὰς ἡμῶν νόσους θεράπευσον, ἀπελαύνων τοῦ ἀεί, πολεμίου τὰ σκάνδαλα, ἐκ τῶν βοώντων ἀπαύστως· Σῶσον ἡμᾶς Κύριε.
Ὁ Οἶκος
Τοῦ Ἀναργύρου τὴν μνήμην, τοῦ γενναίου τὴν ἄθλησιν, τοῦ πιστοῦ τὰς ἰατρείας, εὐσεβῶς ὑμνήσωμεν φιλόχριστοι, ἵνα λάβωμεν ἔλεος, μάλιστα οἱ βορβορώσαντες, ὡς κἀγώ, τοὺς ἑαυτῶν ναούς· ψυχῶν γὰρ καὶ σωμάτων ὁμοῦ τὴν θεραπείαν περέχει. Σπουδάσωμεν οὖν, ἀδελφοί, ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἔχειν τοῦτον ἀσφαλῶς, τόν ῥυόμενον ἐκ πλάνης τοὺς βοῶντας ἀπαύστως· Σῶσον ἡμᾶς Κύριε.
Μεγαλυνάριον
Ῥεῖθρα ἰαμάτων ὡς ἐκ πηγῆς, χάριτι θαυμάτων, βρύει χρῄζουσι δωρεάν, ὁ Παντελεήμων, ὁ πάνσοφος ἀκέστωρ· οἱ ῥώσεως διψῶντες δεῦτε ἀρύσασθε σε.
Eις τον Άγιον τούτον Παντελεήμονα σώζεται έν εγκώμιον απλούν και γλαφυρόν, όπερ ευρίσκεται εις το Kυριακόν της Σκήτεως της Iεράς Mονής του Kουτλουμουσίου. Eφιλοπόνησε δε εις αυτόν και ολόκληρον οκτώηχον Kανόνων ο Άγιος Iωσήφ ο υμνογράφος, όστις ευρίσκεται εν τη Σκήτη του Kαυσοκαλυβίου, έν τινι Eκκλησία του Aγίου Παντελεήμονος. Eυρίσκεται δε εις την αυτήν Σκήτην του Kουτλουμουσίου και παρακλητικός Kανών προς τον Άγιον τούτον. Έχει δε και Nικήτας ο Pήτωρ εγκώμιον εις τον Άγιον Παντελεήμονα, ου η αρχή· «Θαυμαστός ο Θεός εν τοις Aγίοις αυτού». (Σώζεται δε εν τη Λαύρα, εν τω Kοινοβίω του Διονυσίου, εν τω πέμπτω Πανηγυρικώ της Iεράς Mονής του Bατοπαιδίου, και εν τη των Iβήρων. Eν τη αυτή δε Λαύρα και τη των Iβήρων σώζεται και ο ελληνικός Bίος αυτού, ου η αρχή· «Tης ειδωλικής αχλύος κατά πάσης της οικουμένης». Oμοίως και έτερον εγκώμιον προς τον αυτόν εν τη αυτή Mονή των Iβήρων σώζεται, ου η αρχή· «Έστι μεν ουδέν ούτως επέραστον».)
(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Γ’. Εκδόσεις Δόμος, 2005).
Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ (Τούπταλο)
Βίοι των Αγίων
Τα Πάθη του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Παντελεήμονα
Η μνήμη του τιμάται στις 27 Ιουλίου
Όταν βασίλευε ο ασεβής Μαξιμιανός 4900 , ένας σκληρός βασανιστής των Χριστιανών, και όταν σχεδόν ολόκληρο το σύμπαν καλύφθηκε από το σκοτάδι της ειδωλολατρικής ασέβειας, ένας μεγάλος διωγμός ξεσπάστηκε εναντίον των πιστών στον Χριστό παντού, και πολλοί ομολογητές του αγιότερου ονόματος του Ιησού Χριστού πέθαναν ως μάρτυρες, τότε ο άγιος μεγαλομάρτυρας Παντελεήμων υπέφερε για τον Χριστό στην περιοχή της Βιθυνίας 4901 στην πόλη της Νικομήδειας 4902 .
Αυτός ο πιο ένδοξος μεταξύ των μαρτύρων, ο πάθος του Χριστού, γεννήθηκε στην ίδια πόλη της Νικομήδειας από έναν ευγενή και πλούσιο πατέρα ονόματι Ευστόργιο και τη μητέρα του Ευβούλα. Ο πατέρας του ήταν ειδωλολάτρης στην πίστη, ένθερμα αφοσιωμένος στην ειδωλολατρία. Η μητέρα του ήταν Χριστιανή, διδαχθείσα στην αγία πίστη από τους προγόνους της και υπηρετώντας με ζήλο τον Χριστό. Έτσι, ενωμένοι στο σώμα, χωρίστηκαν στο πνεύμα: αυτός πρόσφερε θυσίες σε ψεύτικους θεούς, αυτή πρόσφερε «θυσία αίνου» στον αληθινό Θεό. Το παιδί που γεννήθηκε από αυτούς, για το οποίο διηγούμαστε την ιστορία μας, ονομάστηκε Παντολέων, που σημαίνει «λιοντάρι σε όλα τα πράγματα», γιατί υποτίθεται ότι θα ήταν σαν λιοντάρι σε θάρρος. Αλλά αργότερα, το αγόρι μετονομάστηκε σε Παντελεήμονα, δηλαδή παντελεήμονα, επειδή έδειχνε έλεος σε όλους όταν περιέθαλπε τους αρρώστους δωρεάν ή έδινε ελεημοσύνη στους φτωχούς, μοιράζοντας γενναιόδωρα τον πλούτο του πατέρα του σε όσους είχαν ανάγκη.
Από την πρώιμη παιδική ηλικία, η μητέρα του μεγάλωσε το αγόρι με χριστιανική ευσέβεια, διδάσκοντάς το τη γνώση του ενός αληθινού Θεού που κατοικεί στους ουρανούς, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ώστε να πιστεύει σε Αυτόν και να Τον ευαρεστεί με καλές πράξεις, αποφεύγοντας τον παγανιστικό πολυθεϊσμό. Το αγόρι ακολούθησε τις οδηγίες της μητέρας του και τις αφομοίωσε όσο καλύτερα μπορούσε στη νεαρή του ηλικία. Αλλά τι απώλεια και στέρηση! Η καλή μητέρα και οδηγός του αναχώρησε για τον Κύριο στα νιάτα της, αφήνοντας το αγόρι όχι ακόμη πλήρως ώριμο σε νοοτροπία και ηλικία. Μετά τον θάνατό της, το αγόρι ακολούθησε εύκολα τα βήματα της πλάνης του πατέρα του. Ο πατέρας του συχνά τον οδηγούσε στη λατρεία ειδώλων, ενισχύοντας την παγανιστική του κακία.
Το αγόρι στάλθηκε στη συνέχεια στο γυμνάσιο και, όταν ολοκλήρωσε με επιτυχία ολόκληρο το εξωτερικό μάθημα της παγανιστικής φιλοσοφίας, ο πατέρας του τον έστειλε στον περίφημο γιατρό Ευφρόσυνο για να σπουδάσει ιατρική, ώστε να αποκτήσει δεξιότητα στην τέχνη της ιατρικής. Το αγόρι, όντας δεκτικό μυαλό, αφομοίωσε εύκολα όσα διδάχθηκε και, σύντομα ξεπερνώντας τους συνομηλίκους του, σχεδόν ισοφάρισε τον ίδιο τον δάσκαλό του. Επιπλέον, διακρινόταν για τη συμπεριφορά, την ευγλωττία και την ομορφιά του και έκανε ευχάριστη εντύπωση σε όλους. Ήταν γνωστός ακόμη και στον ίδιο τον αυτοκράτορα Μαξιμιανό. Διότι ο Μαξιμιανός ζούσε στη Νικομήδεια εκείνη την εποχή. Καταδικάζοντας τους Χριστιανούς σε βασανιστήρια, έκαψε 20.000 από αυτούς σε μια εκκλησία, δολοφόνησε τον επίσκοπο Άνθιμο την ημέρα της Γέννησης του Χριστού και υπέβαλε πολλούς άλλους σε διάφορα είδη θανάτου μετά από διάφορα βασανιστήρια. Ο γιατρός Ευφρόσυνος ερχόταν συχνά με φάρμακα στα βασιλικά δωμάτια του βασανιστή, είτε σε αυτόν είτε στους αυλικούς του, γιατί αυτός ο γιατρός παρείχε φάρμακα για ασθένειες σε ολόκληρη τη βασιλική αυλή. Όταν ο Ευφρόσυνος έφτασε στο παλάτι του βασιλιά, τον συνόδευε ο νεαρός Παντολέων, ο οποίος ακολουθούσε τον δάσκαλό του, και όλοι θαύμασαν την ομορφιά και το καλό πνεύμα του νέου. Και ο βασιλιάς, βλέποντάς τον, ρώτησε:
– Από πού είναι και ποιανού γιος είναι;
Αφού έλαβε την απάντηση, ο βασιλιάς διέταξε τον δάσκαλο να διδάξει γρήγορα και διεξοδικά στο αγόρι όλη την τέχνη της ιατρικής, εκφράζοντας την επιθυμία του να τον έχει πάντα δίπλα του, ως κάποιον άξιο να σταθεί ενώπιον του βασιλιά και να τον υπηρετεί. Μέχρι τότε, ο νέος είχε ήδη ενηλικιωθεί.
Εκείνες τις μέρες, υπήρχε ένας γέροντας ιερέας στη Νικομήδεια ονόματι Ερμόλαος , ο οποίος, από φόβο για τους ασεβείς, κρυβόταν με λίγους Χριστιανούς σε ένα μικρό και ασήμαντο σπίτι. Το μονοπάτι του Παντελεήμονα, καθώς περπατούσε από το σπίτι του στον δάσκαλό του και πίσω, περνούσε από την κατοικία όπου κρυβόταν ο Ερμόλαος. Βλέποντας από το παράθυρο έναν νεαρό άνδρα που περνούσε συχνά, ο Ερμόλαος αναγνώρισε τον καλό του χαρακτήρα από το πρόσωπο και το βλέμμα του. Συνειδητοποιώντας στο πνεύμα ότι ο νέος θα ήταν ένα εκλεκτό σκεύος του Θεού, ο Ερμόλαος βγήκε μια μέρα να συναντήσει τον νέο και τον παρακάλεσε να μπει στο σπίτι του έστω και για μια στιγμή. Ο πράος και υπάκουος νέος μπήκε στο σπίτι του γέροντα. Αφού τον έβαλε να καθίσει δίπλα του, ο γέροντας τον ρώτησε για την καταγωγή και τους γονείς του, για την πίστη του και για ολόκληρο τον τρόπο ζωής του. Ο νέος τα διηγήθηκε όλα λεπτομερώς και ανέφερε ότι η μητέρα του ήταν Χριστιανή και είχε πεθάνει, αλλά ο πατέρας του ήταν ζωντανός και, σύμφωνα με τον ειδωλολατρικό νόμο, λάτρευε πολλούς δαίμονες. Ο Άγιος Ερμόλαος τον ρώτησε τότε:
– Λοιπόν, κι εσύ, καλό παιδί! Σε ποια πλευρά και πίστη θα ήθελες να ανήκεις, στον πατέρα σου ή στη μητέρα σου;
Ο νεαρός απάντησε:
«Η μητέρα μου, όσο ήταν ζωντανή, με δίδαξε την πίστη της και αγάπησα τη δική της. Αλλά ο πατέρας μου, ως ο ισχυρότερος από τους δύο, με αναγκάζει να υπακούω σε παγανιστικούς νόμους και επιθυμεί να με εγκαταστήσει στο βασιλικό θάλαμο ως έναν από τους πιο στενούς και διακεκριμένους πολεμιστές και υπηρέτες του βασιλιά.»
Ο Άγιος Ερμόλαος ρώτησε ξανά:
– Και ποια διδασκαλία σας διδάσκει ο δάσκαλός σας;
Ο νεαρός το μετέφερε ως εξής:
– Η διδασκαλία του Ασκληπιάδη, του Ιπποκράτη και του Γαληνού 4903 · αυτό ακριβώς ήθελε ο πατέρας μου, και ο δάσκαλος λέει ότι αν κατακτήσω τη διδασκαλία αυτών, τότε μπορώ εύκολα να θεραπεύσω κάθε είδους ασθένειες στους ανθρώπους.
Στα τελευταία του λόγια, ο Άγιος Ερμόλαος βρήκε την ευκαιρία για μια χρήσιμη συζήτηση και άρχισε να σπέρνει τον καλό σπόρο των λόγων του Θεού στην καρδιά του νέου, σαν σε καλό έδαφος:
«Πίστεψέ με», είπε, «ω, αγαθέ νεάνι!» «Σου λέω μια αλήθεια: οι διδασκαλίες και η τέχνη του Ασκληπιάδη, του Ιπποκράτη και του Γαληνού είναι άχρηστες και ελάχιστα χρήσιμες για όσους καταφεύγουν σε αυτές. Πράγματι, οι θεοί που λατρεύουν ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός, ο πατέρας σου και οι άλλοι ειδωλολάτρες είναι μάταιοι και τίποτα περισσότερο από μύθοι και απάτες για τους αδύναμους. Ο αληθινός και παντοδύναμος Θεός είναι ένας – ο Ιησούς Χριστός, στον Οποίο, αν πιστέψεις, θα θεραπεύσεις όλες τις ασθένειες με την απλή επίκληση του Πανάγιου Ονόματός Του. Διότι έδωσε όραση στους τυφλούς, καθάρισε λεπρούς, ανέστησε νεκρούς. Έβγαλε δαίμονες, τους οποίους λατρεύουν οι ειδωλολάτρες, από τους ανθρώπους με έναν μόνο λόγο. Όχι μόνο ο ίδιος, αλλά και τα ενδύματά Του έκαναν θεραπεία: γιατί μια γυναίκα που υπέφερε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια, μόλις άγγιξε το άκρο του ενδύματός Του και θεραπεύτηκε αμέσως. Αλλά ποιος μπορεί να διηγηθεί λεπτομερώς όλα τα θαυματουργά Του έργα;» Όπως είναι αδύνατο να μετρήσει κανείς την άμμο της θάλασσας, τα αστέρια του ουρανού και τις σταγόνες του νερού, έτσι είναι αδύνατο να μετρήσει κανείς τα θαύματα και να μετρήσει το μεγαλείο του Θεού. Και τώρα Αυτός είναι ένας ισχυρός Βοηθός στους δούλους Του, παρηγορώντας τους θλιμμένους, θεραπεύοντας τους αρρώστους, ελευθερώνοντας από τις συμφορές και απελευθερώνοντας από όλα τα κακά του εχθρού, μη περιμένοντας τις ικεσίες του ενός ή του άλλου, αλλά προλαμβάνοντας τις προσευχές και ακόμη και τις συγκινήσεις της καρδιάς. Δίνει τη δύναμη να επιτύχουν όλα αυτά σε όσους Τον αγαπούν, χαρίζοντάς τους το δώρο ακόμη μεγαλύτερων θαυμάτων· τέλος, χαρίζει ατελείωτη ζωή στην αιώνια δόξα της Ουράνιας Βασιλείας.
Ο Παντολέων πίστεψε αυτές τις οδηγίες του Αγίου Ερμόλαου ως αληθινές, τις δέχτηκε στην καρδιά του. Με χαρά τις εμβάθυνε με το νου του και είπε στον άγιο γέροντα:
«Το έχω ακούσει αυτό από τη μητέρα μου πολλές φορές και συχνά την έχω δει να προσεύχεται και να επικαλείται τον Θεό για τον οποίο μου λες.»
Από εκείνη την ημέρα και μετά, ο Παντολέων επισκεπτόταν τον γέροντα κάθε μέρα και απολάμβανε τις εμπνευσμένες συζητήσεις του, δυναμώνοντας τη γνώση του για τον αληθινό Θεό. Και όταν επέστρεφε από τον δάσκαλό του Ευφρόσυνο, δεν επέστρεφε σπίτι μέχρι να επισκεφτεί τον γέροντα και να λάβει τις ψυχοωφέλιμες οδηγίες του.
Μια μέρα, καθώς επέστρεφε από το σπίτι του δασκάλου του, βρήκε τυχαία ένα νεκρό παιδί, δαγκωμένο από μια τεράστια οχιά, και την ίδια την οχιά να βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην τσιμπημένη. Βλέποντάς το αυτό, ο Παντολέων στην αρχή φοβήθηκε και υποχώρησε λίγο, αλλά μετά σκέφτηκε:
«Τώρα ήρθε η ώρα να δοκιμάσω και να βεβαιωθώ ότι όλα όσα είπε ο Γέροντας Ερμολαϊ είναι αλήθεια.»
Κοιτάζοντας τον ουρανό είπε:
– Κύριε Ιησού Χριστέ, αν και είμαι ανάξιος να Σε επικαλούμαι, αλλά αν θέλεις να γίνω δούλος Σου, δείξε τη δύναμή Σου και κάνε ώστε στο όνομά Σου αυτό το αγόρι να ζωντανέψει και η έχιδνα να πεθάνει.
Και αμέσως ο νέος, σαν να ξύπνησε από τον ύπνο, σηκώθηκε ζωντανός, ενώ η οχιά σχίστηκε στα δύο. Τότε ο Παντολέων, έχοντας πιστέψει πλήρως στον Χριστό, έστρεψε τα σωματικά και πνευματικά του μάτια στον ουρανό και ευλόγησε τον Θεό με χαρά και δάκρυα που τον οδήγησε από το σκοτάδι στο φως της γνώσης Του. Πήγε γρήγορα στον Άγιο Ερμόλαο τον ιερέα και έπεσε στα σεβάσμια πόδια του, ζητώντας το βάπτισμα. Του είπε τι είχε συμβεί: πώς ο νεκρός νέος είχε αναστηθεί με τη δύναμη του ονόματος του Ιησού Χριστού, και πώς η οχιά που είχε προκαλέσει τον θάνατό του είχε χαθεί. Ο Άγιος Ερμόλαος, φεύγοντας από το σπίτι του, πήγε μαζί του για να δει την νεκρή οχιά, και όταν την είδε, ευχαρίστησε τον Θεό για το θαύμα μέσω του οποίου είχε φέρει τον Παντολέοντα στη γνώση του Εαυτού Του. Επιστρέφοντας στο σπίτι, βάπτισε τον νέο άνδρα στο όνομα του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και, αφού τελείωσε τη λειτουργία στο εσωτερικό του δωμάτιο, του έδωσε τα Θεία Μυστήρια του Σώματος και του Αίματος του Χριστού.
Μετά το βάπτισμά του, ο Παντολέων παρέμεινε με τον γέροντα Ερμόλαο για επτά ημέρες, μαθαίνοντας από τα θεία λόγια που του μεταδόθηκαν μέσω των χειλιών του γέροντα και της χάρης του Χριστού. Σαν από πηγή ζωντανού νερού, έθρεψε την ψυχή του με άφθονο πνευματικό καρπό. Την όγδοη ημέρα, επέστρεψε στο σπίτι, και ο πατέρας του τον ρώτησε:
– Γιε μου, πού ήσουν τόσες μέρες; Ανησυχούσα για σένα.
Ο άγιος απάντησε:
«Ήμουν με τον δάσκαλο στο παλάτι του βασιλιά, φροντίζοντας έναν άρρωστο που ο βασιλιάς αγαπούσε πολύ, και δεν τον άφησα για επτά ημέρες μέχρι να αναρρώσει.»
Έτσι μίλησε ο άγιος, και δεν είπε ψέματα, αλλά, με το πρόσχημα μιας παραβολής, μετέδωσε την αλήθεια μυστηριωδώς και αλληγορικά: στο μυαλό του αποκαλούσε τον Άγιο Ερμόλαο τον ιερέα δάσκαλο, με το βασιλικό θάλαμο εννοούσε εκείνη την εσωτερική γαλήνη στην οποία τελούνταν το Θείο μυστήριο, και αποκαλούσε την ψυχή του άρρωστη, την οποία αγαπούσε ο ουράνιος Βασιλιάς και η οποία θεραπεύτηκε για επτά ημέρες με πνευματική θεραπεία.
Όταν το επόμενο πρωί ήρθε στον δάσκαλό του, τον Ευφρόσυνο, τον ρώτησε:
– Πού ήσουν τόσες μέρες;
«Ο πατέρας μου, έχοντας αγοράσει το κτήμα, με έστειλε να το παραλάβω, και εγώ επιβράδυνασα, εξετάζοντας προσεκτικά όλα όσα υπήρχαν εκεί: επειδή αγοράστηκε σε υψηλή τιμή.»
Και μιλούσε αλληγορικά για το άγιο βάπτισμα που είχε λάβει και για τα άλλα μυστήρια της χριστιανικής πίστης που είχε μάθει, τα οποία όλα είχαν εξαιρετική αξία, ξεπερνώντας κάθε πλούτο, γιατί είχαν αγοραστεί με το αίμα του Χριστού. Ακούγοντας αυτό, ο Ευφρόσυνος σταμάτησε τις ερωτήσεις του. Ο μακάριος Παντολέων, ωστόσο, ήταν γεμάτος με τη χάρη του Θεού, φέροντας μέσα του τον θησαυρό της αγίας πίστης. Ανησυχούσε βαθιά για τον πατέρα του, πώς να τον βγάλει από το σκοτάδι της ειδωλολατρίας και να τον φέρει στο φως της γνώσης του Χριστού. Κάθε μέρα, συνομιλώντας μαζί του σοφά μέσω παραβολών και ερωτήσεων, του έλεγε:
– Πατέρα! Γιατί οι θεοί, που στήθηκαν όρθιοι, παραμένουν όρθιοι μέχρι σήμερα, χωρίς να κάθονται ποτέ· ενώ αυτοί που στήθηκαν καθιστοί μέχρι σήμερα κάθονται και δεν σηκώνονται ποτέ;
«Ούτε εγώ η ερώτησή σου είναι απολύτως σαφής», απάντησε ο πατέρας, «και ούτε εγώ ξέρω τι να απαντήσω».
Ο άγιος, κάνοντας συνεχώς στον πατέρα του παρόμοιες ερωτήσεις, τον έκανε να αμφιβάλλει για τους θεούς του και σταδιακά να κατανοήσει το ψεύδος και το λάθος της ειδωλολατρίας. Ο πατέρας του είχε πάψει να τιμά τα είδωλα όπως έκανε πριν, προσφέροντας τους πολυάριθμες θυσίες και τιμές καθημερινά, αλλά είχε αρχίσει να τα περιφρονεί και να μην τα λατρεύει πλέον. Βλέποντας αυτό, ο Παντολέων χάρηκε που είχε προκαλέσει τις αμφιβολίες του πατέρα του για τα είδωλα, αν και δεν κατάφερε να τον απομακρύνει εντελώς από αυτά. Περισσότερες από μία φορές, ο Παντολέων ήθελε να συντρίψει τα είδωλα του πατέρα του, από τα οποία υπήρχαν πολλά στο σπίτι του, αλλά συγκρατήθηκε, εν μέρει για να μην εξοργίσει τον πατέρα του, τον οποίο, σύμφωνα με τις εντολές του Θεού, έπρεπε να τιμήσει, και εν μέρει περιμένοντας ότι ο πατέρας του, αφού γνώριζε τον αληθινό Θεό, θα ήθελε να τα συντρίψει με το ίδιο του το χέρι.
Εκείνη την εποχή, ένας τυφλός φέρθηκε στον Παντολέοντα, ζητώντας θεραπεία με τον εξής τρόπο:
«Σε παρακαλώ, ελέησέ με, που είμαι τυφλωμένος και στερημένος από το πολύτιμο φως· όλοι οι γιατροί σε αυτή την πόλη με θεράπευσαν, και δεν ωφελήθηκα από αυτούς, και έχασα ακόμη και την τελευταία λάμψη φωτός που μπορούσα να δω, μαζί με όλη μου την περιουσία· γιατί ξόδεψα πολλά για να τους ανταμείψω, και αντί να τους θεραπεύσω, έλαβα από αυτούς μόνο βλάβη και απώλεια χρόνου».
Ο άγιος του έφερε αντίρρηση:
«Αν έχεις δώσει όλη σου την περιουσία σε εκείνους τους γιατρούς από τους οποίους δεν ωφελήθηκες καθόλου, τότε πώς θα με ανταμείψεις αν θεραπευτείς και ξαναβρείς την όρασή σου;»
«Το τελευταίο λίγο που μου έχει απομείνει», αναφώνησε ο τυφλός, «θα σου το δώσω πρόθυμα».
Ο άγιος είπε:
«Το δώρο της διορατικότητας, που σας αποκαλύπτει το φως, θα σας δοθεί από τον Πατέρα των φώτων, τον αληθινό Θεό, μέσω εμού, του ανάξιου δούλου Του, εσείς όμως δεν θα μου δώσετε το υποσχεμένο πράγμα, αλλά θα το μοιράσετε στους φτωχούς».
Ακούγοντας αυτά, ο Ευστόργιος, ο πατέρας του Παντολέοντα, του είπε:
«Γιε μου! Μην τολμήσεις να αγγίξεις κάτι που δεν μπορείς να κάνεις, αλλιώς θα σε κοροϊδέψουν. Τι, πραγματικά, μπορείς να κάνεις περισσότερο από τους γιατρούς που τον θεράπευσαν και δεν μπόρεσαν να τον θεραπεύσουν;»
«Κανένας από αυτούς τους γιατρούς», αντέτεινε ο άγιος, «δεν ξέρει ποιο φάρμακο χρησιμοποιείται σε αυτή την περίπτωση όπως εγώ, γιατί υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ αυτών και του δασκάλου μου, ο οποίος μου αποκάλυψε αυτό το φάρμακο».
Ο πατέρας του, νομίζοντας ότι μιλούσε για τον δάσκαλο Ευφρόσυνο, παρατήρησε:
«Άκουσα ότι ο δάσκαλός σας περιέθαλψε αυτόν τον τυφλό και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα.»
«Περίμενε λίγο, πατέρα μου!» απάντησε ο Παντολέων, «και θα δεις τη δύναμη της θεραπείας μου».
Με αυτά τα λόγια άγγιξε τα μάτια του τυφλού με τα δάχτυλά του, λέγοντας:
– Εις το όνομα του Κυρίου μου Ιησού Χριστού, του φωτίζοντος τους τυφλούς, λάβε το φως σου.
Αμέσως άνοιξαν τα μάτια του τυφλού και άρχισε να βλέπει. Και εκείνη τη στιγμή, ο πατέρας του Παντολέοντα, ο Ευστόργιος, μαζί με τον άνθρωπο που είχε ξαναβρεί το φως του, πίστεψαν στον Χριστό και βαπτίστηκαν από τον άγιο ιερέα Ερμόλαο, και γέμισαν με μεγάλη πνευματική χαρά στη χάρη και τη δύναμη του Χριστού.
Τότε ο Ευστόργιος άρχισε να συντρίβει όλα τα είδωλα στο σπίτι του, με τη βοήθεια του γιου του, Αγίου Παντολέοντα. Αφού έσπασαν τα είδωλα σε κομμάτια, πέταξαν τα κομμάτια σε ένα βαθύ χαντάκι και τα σκέπασαν με χώμα. Αφού έζησε για λίγο καιρό, ο Ευστόργιος αναχώρησε για τον Κύριο. Ο Παντολέων, έχοντας γίνει κληρονόμος της πολύ πλούσιας περιουσίας του πατέρα του, έδωσε αμέσως ελευθερία στους άνδρες και τις γυναίκες σκλάβους, ανταμείβοντάς τους γενναιόδωρα. Άρχισε να μοιράζει την περιουσία του στους άπορους: τους φτωχούς, τους άπορους, τις χήρες και τα ορφανά. Έκανε γύρους στις φυλακές και, επισκεπτόμενος όλους όσους υπέφεραν αλυσοδεμένους, τους παρηγορούσε με θεραπεία και διανομή ό,τι χρειάζονταν. Έτσι, ήταν γιατρός όχι μόνο για πληγές, αλλά και για τους φτωχούς ανθρώπους. Γιατί όλοι λάμβαναν την γενναιόδωρη ελεημοσύνη του. Οι φτωχοί πλούτιζαν από τη γενναιοδωρία του. Και η χάρη του Θεού τον βοηθούσε στην ίασή του. Γιατί του δόθηκε το χάρισμα της θεραπείας από ψηλά και θεράπευε κάθε είδους ασθένειες δωρεάν, όχι τόσο με φαρμακευτικά φάρμακα όσο επικαλούμενος το όνομα του Ιησού Χριστού. Τότε ήταν που ο Παντολέων αποκαλύφθηκε, στην πραγματικότητα, ότι ήταν ο Παντελεήμων, δηλαδή ο παντελεήμων, τόσο κατ’ όνομα όσο και κατ’ έργον, δείχνοντας έλεος σε όλους και δεν έστελνε κανέναν χωρίς ελεημοσύνη ή απαρηγόρητο, διότι παρείχε βοήθεια σε όσους είχαν ανάγκη και θεράπευε τους αρρώστους δωρεάν. Όλη η πόλη στράφηκε σε αυτόν με τους αρρώστους της, εγκαταλείποντας όλους τους άλλους γιατρούς, διότι κανείς δεν πέτυχε τόσο γρήγορη και πλήρη θεραπεία όσο ο Παντελεήμων, ο οποίος θεράπευσε με επιτυχία και δεν δεχόταν πληρωμή. Και το όνομα του παντελεήμονα και δωρεάν γιατρού έγινε γνωστό σε όλο το έθνος, ενώ άλλοι γιατροί καταδικάστηκαν και χλευάστηκαν. Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκε σημαντικός φθόνος και εχθρότητα μεταξύ των γιατρών προς τον άγιο. Αυτή η εχθρότητα είχε ξεκινήσει ακόμη και όταν ο προαναφερθείς τυφλός ανέκτησε την όρασή του. Η υπόθεση προέκυψε ως εξής.
Μια μέρα, όταν αυτός ο τυφλός, που είχε ξαναβρεί το φως του χάρη στον Άγιο Παντελεήμονα, περπατούσε στην πόλη, οι γιατροί τον είδαν και είπαν μέσα τους:
«Δεν είναι αυτός που ήταν τυφλός και ζητούσε θεραπεία από εμάς, αλλά δεν μπορέσαμε να τον θεραπεύσουμε; Πώς μπορεί τώρα να βλέπει; Ποιος τον θεράπευσε και του άνοιξε τα μάτια, και με ποιο τρόπο;»
Και τον ρώτησαν τον ίδιο πώς είχε ξαναβρεί την όρασή του. Και δεν έκρυψε το γεγονός ότι ο γιατρός του ήταν ο Παντελεήμων. Αυτοί, γνωρίζοντας ότι ήταν μαθητής του Ευφρόσυνου, είπαν:
– Ένας σπουδαίος δάσκαλος χρειάζεται έναν σπουδαίο μαθητή.
Δεν γνώριζαν ότι η δύναμη του Χριστού ενεργούσε μέσω του Παντελεήμονα, και χωρίς να το συνειδητοποιούν, ομολόγησαν την αλήθεια – ότι ο Παντελεήμων ήταν ένας μεγάλος μαθητής ενός μεγάλου διδασκάλου, του Ιησού Χριστού. Αλλά παρόλο που υποκριτικά επαίνεσαν τον άγιο με τα χείλη τους, στην καρδιά τους, από φθόνο, κατέστρωσαν πονηρά σχέδια και παρακολουθούσαν τον άγιο, αναζητώντας κάποια κατηγορία εναντίον του για να τον καταστρέψουν. Και παρατηρώντας ότι επισκεπτόταν φυλακές και θεραπεύοντας τις πληγές των μαθητών που υπέφεραν για τον Χριστό, δήλωσαν στον Μαξιμιανό τον βασανιστή:
«Βασιλιά! Ο νέος που διέταξες δίδαξε την τέχνη της ιατρικής, επιθυμώντας να τον έχεις μαζί σου στο δωμάτιό σου, αγνοεί την τόσο προφανή εύνοιά σου προς αυτόν και περιφέρεται στις φυλακές, θεραπεύοντας κρατούμενους που βλασφημούν τους θεούς μας, εκφράζοντας τις ίδιες φιλοσοφίες για τους θεούς μας όπως και αυτοί, και υποκινώντας άλλους στο ίδιο κακό. Αν δεν τον εξοντώσεις γρήγορα, θα προκαλέσεις στον εαυτό σου πολλά προβλήματα, γιατί θα δεις πόσοι, χάρη στις απατηλές διδασκαλίες του, θα απομακρυνθούν από τους θεούς. Πράγματι, την ιατρική τέχνη με την οποία θεραπεύει ο Παντολέων, δεν την αποδίδει στον Ασκληπιό ή σε κάποιον άλλο θεό, αλλά σε κάποιον Χριστό, και όλοι όσοι θεραπεύει πιστεύουν σε Αυτόν.»
Έτσι μίλησαν οι συκοφάντες, παρακαλώντας τον βασιλιά να καλέσει τον τυφλό που είχε θεραπεύσει ο Παντολέων ως μάρτυρα και αδιαμφισβήτητη μαρτυρία για την αλήθεια των λόγων τους. Και ο βασιλιάς διέταξε αμέσως να βρεθεί ο τυφλός, που είχε ξαναβρεί το φως του, και όταν τον έφεραν, τον ρώτησε:
– Πες μου, άνθρωπέ μου, πώς θεράπευσε τα μάτια σου ο Παντολέων;
Αυτός απάντησε:
– Επικαλέστηκε το όνομα του Χριστού, άγγιξε τα μάτια μου και αμέσως άνοιξα το φως μου.
«Τι νομίζεις», τον ρώτησε ο βασιλιάς, «σε θεράπευσε ο Χριστός ή οι θεοί;»
«Βασιλιά!» απάντησε, «αυτοί οι γιατροί που βλέπεις γύρω σου έχουν αφιερώσει πολύ χρόνο αγωνιζόμενοι για την ανάρρωσή μου. Πήραν όλα τα υπάρχοντά μου και όχι μόνο δεν με ωφέλησαν, αλλά μου στέρησαν και την λίγη όρασή μου και με τύφλωσαν εντελώς. Ο Παντελεήμων, επικαλούμενος απλώς το όνομα του Χριστού, μου αποκατέστησε την όραση. Τώρα, βασιλιά, κρίνε μόνος σου και αποφάσισε ποιος είναι ο καλύτερος και αληθινός γιατρός: ο Ασκληπιός και οι άλλοι θεοί, που επικαλέστηκαν για πολύ καιρό και δεν ωφέλησαν, ή ο Χριστός, που επικαλέστηκε μόνο μία φορά ο Παντελεήμων και που με θεράπευσε αμέσως».
Μη γνωρίζοντας τι να απαντήσει σε αυτό, ο βασιλιάς, όπως συνηθίζουν όλοι οι βασανιστές, άρχισε να τον αναγκάζει να διαπράξει ασέβεια:
«Μην τρελαίνεσαι, άνθρωπε, και μην θυμάσαι τον Χριστό, γιατί είναι φανερό ότι οι θεοί σου έδωσαν την ευκαιρία να δεις το φως».
Ο θεραπευμένος άνδρας, μη δίνοντας προσοχή στη δύναμη του βασιλιά και μη φοβούμενος τις απειλές του βασανιστή, απάντησε στον Μαξιμιανό με μεγαλύτερη τόλμη από τον τυφλό στο Ευαγγέλιο ( Ιωάννης 9:27 ), ο οποίος κάποτε οδηγήθηκε στους Φαρισαίους για ανάκριση:
«Εσύ ο ίδιος είσαι τρελός, ω Βασιλιά! Αποκαλείς τους τυφλούς θεούς σου δότες της όρασης, και εσύ ο ίδιος είσαι σαν αυτούς, απρόθυμος να δεις την αλήθεια.»
Γεμάτος θυμό, ο αυτοκράτορας διέταξε αμέσως να θανατωθεί η ζωή του με σπαθί. Ο καλός εξομολογητής του Ιησού Χριστού αποκεφαλίστηκε και αναχώρησε για να δει πρόσωπο με πρόσωπο στο άφθαρτο ουράνιο φως Εκείνον που είχε ομολογήσει στη γη, έχοντας λάβει σωματική όραση. Ο Άγιος Παντελεήμων αγόρασε το σώμα του από τους δολοφόνους και το έθαψε κοντά στο σώμα του πατέρα του.
Μετά από αυτό, ο βασιλιάς διέταξε να κληθεί ο Παντολέων. Ενώ οι στρατιώτες οδηγούσαν τον άγιο στον βασιλιά, έψαλλε τα λόγια του Ψαλμού του Δαβίδ: «Θεέ της αίνεσής μου, μη σιωπήσεις, διότι στόμα ασεβών και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου» ( Ψαλμός 109:1-2 ), και ούτω καθεξής από αυτόν τον ψαλμό. Έτσι στάθηκε ενώπιον του επίγειου βασιλιά κατά σώμα και ενώπιον του ουράνιου βασιλιά κατά πνεύμα.
Ο βασιλιάς Μαξιμιανός, κοιτάζοντάς τον χωρίς θυμό, άρχισε να τον πείθει με πραότητα ως εξής:
«Έχω ακούσει άσχημα για σένα, Παντολέων. Μου λένε ότι επικρίνεις και υποτιμάς εντελώς τον Ασκληπιό και τους άλλους θεούς, ενώ δοξάζεις τον Χριστό, που χάθηκε με κακό τρόπο, και εναποθέτεις την ελπίδα σου σε Αυτόν, αποκαλώντας Αυτόν μόνο Θεό. Φαίνεται ότι δεν αγνοείς τη μεγάλη προσοχή που σου έδειξα και το μεγάλο έλεος που σου έδειξα, ότι σε δέχτηκα στο παλάτι μου και ότι διέταξα τον δάσκαλό σου, τον Ευφρόσυνο, να σε διδάξει γρήγορα την τέχνη της ιατρικής, ώστε να είσαι πάντα μαζί μου. Αλλά εσύ, περιφρονώντας όλα αυτά, στράφηκες στους εχθρούς μου. Ωστόσο, δεν θέλω να πιστέψω όσα λέγονται για σένα, γιατί οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει να λένε πολλές αναλήθειες. Γι’ αυτό σε κάλεσα, ώστε να πεις ο ίδιος την αλήθεια για τον εαυτό σου και να αντικρούσει τις ψευδείς συκοφαντίες των ζηλότυπών σου, ενώπιον όλων, προσφέροντας, όπως αρμόζει, μια θυσία στους μεγάλους θεούς.»
Ο άγιος απάντησε:
«Οι πράξεις πρέπει να εμπιστεύεσαι περισσότερο από τα λόγια, ω Βασιλιά! Γιατί η αλήθεια αποκαλύπτεται πολύ πιο καθαρά από τις πράξεις παρά από τα λόγια. Γι’ αυτό, πίστεψε στις ιστορίες που λέγονται για μένα: Αποκηρύσσω τον Ασκληπιό και τους άλλους θεούς σου και δοξάζω τον Χριστό, γιατί από τα έργα Του Τον γνώρισα ως τον Έναν Αληθινό Θεό. Ακούστε για λίγο τις πράξεις του Χριστού: Δημιούργησε τους ουρανούς, στερέωσε τη γη, ανέστησε τους νεκρούς, αποκατέστησε την όραση στους τυφλούς, καθάρισε τους λεπρούς και, με μια λέξη, ανέστησε τους παραλυτικούς από τα κρεβάτια τους. Τι παρόμοια πράγματα έχουν κάνει οι θεοί που λατρεύεις; Δεν ξέρω – ή μπορούν; Αν τώρα θέλεις να μάθεις την παντοδύναμη δύναμη του Χριστού, θα δεις αμέσως τη δράση της στην πράξη. Διατάξε να φέρουν εδώ κάποιον άνθρωπο, ξαπλωμένο στο νεκροκρέβατό του, για τον οποίο οι γιατροί έχουν χάσει την ελπίδα, και ας έρθουν οι ιερείς σου να επικαλεστούν τους θεούς τους, και εγώ θα επικαλεστώ τον Θεό μου – και όποιος από τους θεούς θεραπεύσει τον άρρωστο, ας αναγνωριστεί ως ο Ένας Αληθινός Θεός, και ας απορριφθούν οι άλλοι.»
Ο βασιλιάς άρεσε αυτή η συμβουλή του αγίου και διέταξε να αναζητηθεί αμέσως ένας τέτοιος άρρωστος.
Έτσι, έφεραν έναν άνθρωπο σε ένα κρεβάτι, παράλυτο για πολλά χρόνια, ανίκανο να κινήσει ούτε ένα άκρο και σαν κάποιο αναίσθητο δέντρο. Οι ιερείς, που είχαν υπηρετήσει τα είδωλα και ήταν επιδέξιοι στις θεραπευτικές τέχνες, ήρθαν και πρότειναν στον άγιο να επικαλεστεί πρώτα τον Χριστό του.
Ο άγιος τους έφερε αντίρρηση:
«Αν επικαλεστώ τον Θεό μου, και ο Θεός μου θεραπεύσει αυτόν τον παράλυτο, τότε ποιον θα θεραπεύσουν οι θεοί σας; Αλλά ας επικαλεστείτε πρώτα τους θεούς σας, και αν αυτοί θεραπεύσουν τον άρρωστο, τότε δεν θα υπάρχει λόγος να επικαλεστείτε τον Θεό μου.»
Έτσι οι ιερείς άρχισαν να επικαλούνται τους θεούς τους: ένας τον Ασκληπιό, ένας τον Δία, μια άλλη την Άρτεμη, άλλοι άλλους δαίμονες, και κανείς δεν άκουγε ήχο ούτε άκουγε τίποτα. Και για πολύ καιρό ασκούσαν τις ασεβείς προσευχές τους χωρίς καμία επιτυχία. Ο άγιος, βλέποντας τις μάταιες προσπάθειές τους, γέλασε. Βλέποντάς τον να γελάει, ο βασιλιάς στράφηκε στον Παντολέοντα:
– Κάνε αυτόν τον άνθρωπο υγιή, Παντολέοντα, αν μπορείς, επικαλούμενος τον Θεό σου.
«Ας φύγουν οι ιερείς», είπε ο άγιος, και έφυγαν.
Τότε ο άγιος, πλησιάζοντας το κρεβάτι, σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και είπε την ακόλουθη προσευχή:
– «Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου, και ας έρθει η κραυγή μου ενώπιόν Σου· μη κρύψεις το πρόσωπό Σου από μένα· κλίνε το αυτί Σου προς εμέ εν τη ημέρα της θλίψεώς μου· ταχέως εισάκουσέ με εν τη ημέρα της επικλήσεώς μου» ( Ψαλμός 102:2-3 )· και αποκάλυψε την παντοδύναμή Σου δύναμη σε εκείνους που δεν Σε γνωρίζουν, γιατί όλα είναι δυνατά σε Σένα, Βασιλιά των δυνάμεων!
Αφού είπε αυτή την προσευχή, ο άγιος έπιασε τον παράλυτο από το χέρι και είπε:
– Εις το όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού, σηκωθείτε και να είστε υγιείς!
Και αμέσως ο παράλυτος σηκώθηκε, ένιωσε δύναμη σε όλο του το σώμα και χάρηκε καθώς περπατούσε, και παίρνοντας το κρεβάτι του, το μετέφερε στο σπίτι του.
Βλέποντας ένα τέτοιο θαύμα, πολλοί από τους παρόντες πίστεψαν στον Χριστό. Αλλά οι ιερείς, που υπηρετούσαν τα είδωλα, έτριξαν τα δόντια τους στον δούλο του Χριστού και απευθύνθηκαν στον βασιλιά με τα εξής λόγια:
«Αν παραμείνει ζωντανός, οι θυσίες στους θεούς θα καταστραφούν και οι Χριστιανοί θα μας χλευάσουν. Καταστρέψτε τον, Βασιλιά! Το συντομότερο δυνατό.»
Τότε ο βασιλιάς είπε στον Παντολέοντα:
«Παντολέων, πρόσφερε θυσία στους θεούς, για να μην πεθάνεις μάταια. Ξέρεις πόσοι άνθρωποι πέθαναν επειδή απαρνήθηκαν τους θεούς μας και παράκουσαν τις εντολές μας. Δεν ξέρεις πόσο σκληρά βασανίστηκε ο γέροντας Άνθιμος;»
«Όλοι όσοι πέθαναν για τον Χριστό», απάντησε ο άγιος, «δεν χάθηκαν, αλλά βρήκαν την αιώνια ζωή. Και αν ο Άνθιμος, γέρος και αδύναμος στο σώμα, μπόρεσε να υπομείνει σκληρά βασανιστήρια για τον Κύριό μας, πόσο μάλλον εγώ, νέος και δυνατός στο σώμα, θα υπομείνω άφοβα όλα τα βασανιστήρια στα οποία με καταδικάζετε, γιατί θα θεωρήσω τη ζωή κενή αν δεν πεθάνω για τον Χριστό, και αν πεθάνω, θα το θεωρήσω κέρδος».
Ο βασιλιάς διέταξε να κρεμάσουν τον γυμνό μάρτυρα στο δέντρο των βασανιστηρίων και να ξύσουν το σώμα του με σιδερένια νύχια, τα πλευρά του να καούν από αναμμένα κεριά. Αυτός, υπομένοντας αυτά τα βάσανα, κοίταξε στον ουρανό και είπε:
– Κύριε Ιησού Χριστέ! Εμφανίσου ενώπιόν μου αυτή τη στιγμή, δώσε μου υπομονή, για να αντέξω αυτό το μαρτύριο μέχρι τέλους.
Και ο Κύριος του εμφανίστηκε με τη μορφή του ιερέα Ερμόλαου, λέγοντας:
-Μη φοβάσαι, είμαι μαζί σου.
Και αμέσως τα χέρια των βασανιστών εξασθένησαν και φάνηκαν να έχουν μουδιάσει, έτσι ώστε τα όργανα των βασανιστηρίων έπεσαν από πάνω τους και τα κεριά έσβησαν. Βλέποντας αυτό, ο βασιλιάς διέταξε να απομακρυνθεί ο μάρτυρας από τον τόπο των βασανιστηρίων και του είπε:
– Ποια είναι η δύναμη της μαγείας σου, που ακόμη και οι υπηρέτες εξαντλούνται και τα κεριά σβήνουν;
Ο μάρτυρας απάντησε ως εξής:
«Η μαγεία μου είναι ο Χριστός, του οποίου η παντοδύναμη δύναμη κάνει τα πάντα.»
Ο βασιλιάς έφερε αντίρρηση:
– Τι θα κάνεις αν σου επιβάλω ακόμα πιο σκληρά βασανιστήρια;!
«Σε μεγαλύτερα βάσανα», απάντησε ο μάρτυρας, «ο Χριστός μου θα δείξει μεγαλύτερη δύναμη, δίνοντάς μου μεγαλύτερη υπομονή για να σας ντροπιάσω. Και εγώ, έχοντας υπομείνει μεγαλύτερα βάσανα για Αυτόν, θα λάβω μεγαλύτερες ανταμοιβές από Αυτόν».
Τότε ο βασανιστής διέταξε να λιώσουν κασσίτερο σε ένα μεγάλο καζάνι και να ρίξουν μέσα τον μάρτυρα. Όταν ο κασσίτερος έβραζε, ο μάρτυρας οδηγήθηκε στο καζάνι, όπου σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και προσευχήθηκε ως εξής:
– «Άκουσε, Θεέ, τη φωνή μου στην προσευχή μου· φύλαξέ με από τον φόβο του εχθρού· κρύψε με από τη σκευωρία των ασεβών, από την ανυπακοή των κακοποιών» ( Ψαλμός 64:2-3 ).
Ενώ προσευχόταν έτσι, ο Κύριος εμφανίστηκε ξανά σε αυτόν με τη μορφή του Ερμόλαου και, πιάνοντάς τον από το χέρι, μπήκε μαζί του στο καζάνι. Αμέσως η φωτιά έσβησε και το τενεκεδάκι κρύωσε, και ο μάρτυρας έψαλε τα λόγια του ψαλμού: «Αλλά θα κραυγάσω προς τον Θεό, και ο Κύριος θα με σώσει. Εσπέρα και πρωί και μεσημέρι θα προσευχηθώ και θα κραυγάσω, και θα ακούσει τη φωνή μου» ( Ψαλμός 54:17-18 ). Όσοι στέκονταν εκεί έμειναν έκπληκτοι από το θαύμα, και ο βασιλιάς αναφώνησε:
«Τι θα συμβεί, λοιπόν, αν η φωτιά σβήσει και το τενεκεδάκι κρυώσει; Σε τι βασανιστήρια θα υποβάλω αυτόν τον μάγο;»
Όσοι επρόκειτο να έρθουν συμβούλεψαν:
«Ας ριχτεί στα βάθη της θάλασσας, γιατί δεν μπορεί να μαγέψει ολόκληρη τη θάλασσα, και θα χαθεί αμέσως».
Ο βασανιστής διέταξε να γίνει αυτό.
Οι υπηρέτες άρπαξαν τον μάρτυρα, τον οδήγησαν στη θάλασσα, τον έβαλαν σε μια βάρκα και έδεσαν μια μεγάλη πέτρα γύρω από το λαιμό του. Πλέοντας μακριά από την ακτή, τον έριξαν στη θάλασσα και επέστρεψαν στην ακτή. Όταν ο άγιος ρίχτηκε στη θάλασσα, ο Χριστός του εμφανίστηκε ξανά, όπως την πρώτη φορά, με τη μορφή του Ερμόλαου. Η πέτρα που ήταν δεμένη στο λαιμό του μάρτυρα έγινε ελαφριά σαν φύλλο, έτσι ώστε ο Παντελεήμων επέπλεε μαζί της στην επιφάνεια της θάλασσας, χωρίς να βυθίζεται, αλλά περπατώντας πάνω στα νερά σαν σε στεριά, οδηγούμενος, όπως κάποτε ο Απόστολος Πέτρος, από το δεξί χέρι του Χριστού. Βγήκε στην ακτή, τραγουδώντας και δοξάζοντας τον Θεό, και στάθηκε ενώπιον του βασιλιά. Ο βασιλιάς έμεινε απερίγραπτα έκπληκτος από αυτό το θαύμα, αναφωνώντας:
– Ποια είναι η δύναμη της μαγείας σου, Παντολέων, ώστε υπέταξες ακόμη και τη θάλασσα σε αυτήν;
«Και η θάλασσα», εξήγησε ο άγιος, «υπακούει στον Κύριό της και εκπληρώνει το θέλημά Του».
«Άρα εσύ κυβερνάς και τη θάλασσα;» ρώτησε ο βασιλιάς.
«Οὐχὶ ἐγὼ», ἀπήντησε ὁ μάρτυρας, «ἀλλὰ ὁ Χριστός μου, ὁ Δημιουργὸς καὶ Κύριος πάσης κτίσεως, ὁρατῆς καὶ ἀοράτου. Αὐτὸς κατέχει καὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅπως καὶ τὴν θάλασσαν· ἡ ὁδὸς σου ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐστιν καὶ τὴν ὁδὸν σου ἐν τῇ ὕδατι τῇ πολῇ» ( Ψαλμ. 77, 20 ).
Μετά από αυτό, ο βασανιστής διέταξε να στηθεί έξω από την πόλη ένα τσίρκο με άγρια ζώα για να ταΐσουν τον μάρτυρα στα άγρια θηρία. Όλη η πόλη συγκεντρώθηκε για αυτό το θέαμα, ανυπόμονη να δει τον όμορφο και αθώα βασανισμένο νέο να βασανίζεται από τα θηρία. Εμφανίστηκε και ο βασιλιάς. Φέρνοντας τον μάρτυρα, έδειξε με το δάχτυλό του τα άγρια θηρία, λέγοντας:
– Είναι έτοιμα για σένα· άκουσέ με, λοιπόν, φύλαξε τη νεότητά σου, άφησε την ομορφιά του σώματός σου, κάνε μια θυσία στους θεούς, αλλιώς θα πεθάνεις με σκληρό θάνατο, κομματιασμένος από τα δόντια των θηρίων.
Ο άγιος, ωστόσο, εξέφρασε την επιθυμία να τον κατασπαράξουν άγρια θηρία αντί να υπακούσει σε τέτοιες πονηρές συμβουλές και εντολές. Έτσι τον έριξαν στα θηρία. Ο Κύριος, εμφανιζόμενος στον άγιο με τη μορφή του ιερέα Ερμόλαου, έκλεισε τα στόματα των θηρίων και τα έκανε πράα σαν πρόβατα, έτσι ώστε, σέρνοντας προς τον άγιο, να γλείφουν τα πόδια του. Τα χάιδευε με το χέρι του, και κάθε θηρίο προσπαθούσε να αγγιχτεί από το χέρι του αγίου, σπρώχνοντας το ένα το άλλο. Ο κόσμος, βλέποντάς το αυτό, έμειναν έκπληκτοι και φώναξαν δυνατά:
– Μέγας ο Χριστιανικός Θεός! Ας ελευθερωθεί αυτός ο αθώος και δίκαιος νέος!
Τότε ο βασιλιάς, γεμάτος θυμό, έφερε στρατιώτες με γυμνά σπαθιά εναντίον εκείνων που δόξαζαν τον Χριστό Θεό, και πολλοί από τους ανθρώπους που πίστευαν στον Χριστό θανατώθηκαν. Ο βασιλιάς διέταξε επίσης να θανατωθούν όλα τα άγρια ζώα. Βλέποντας αυτό, ο μάρτυρας φώναξε:
– Δόξα εις Σένα, Χριστέ ο Θεός ημών, που όχι μόνο οι άνθρωποι, αλλά και τα ζώα πεθαίνουν για Σένα!
Ο βασιλιάς έφυγε από τον τόπο του θεάματος, θλιμμένος και θυμωμένος, και έριξε τον μάρτυρα στη φυλακή. Οι σκοτωμένοι άνδρες, που είχαν συλληφθεί από τον λαό του, θάφτηκαν, ενώ τα άγρια ζώα αφέθηκαν να καταβροχθιστούν από σκύλους και σαρκοφάγα πουλιά. Αλλά ακόμη και εδώ συνέβη ένα μεγάλο θαύμα: αυτά τα ζώα έμειναν ανέγγιχτα για πολλές μέρες, όχι μόνο από σκύλους αλλά και από πουλιά, και επιπλέον, τα πτώματά τους δεν έβγαζαν μυρωδιά. Μόλις το έμαθε αυτό, ο βασιλιάς διέταξε να ριχτούν σε ένα βαθύ χαντάκι και να καλυφθούν με χώμα. Για τον μάρτυρα, διέταξε να κατασκευαστεί ένας τρομακτικός τροχός, γεμάτος με αιχμηρές ακτίνες. Όταν έδεσαν τον άγιο σε αυτόν και άρχισαν να περιστρέφουν τον τροχό, ο τροχός αμέσως, από μια αόρατη δύναμη, θρυμματίστηκε σε κομμάτια, τραυματίζοντας πολλούς που στέκονταν κοντά μέχρι θανάτου, αλλά ο μάρτυρας κατέβηκε από τον τροχό σώος και αβλαβής. Και φόβος έπεσε πάνω σε όλους, βλέποντας τέτοια θαύματα με τα οποία ο Θεός δοξάστηκε στο πρόσωπο του αγίου Του. Και ο βασιλιάς έμεινε έκπληκτος και ρώτησε τον μάρτυρα:
– Ποιος σε έμαθε να εκτελείς τόσο σπουδαία μαγικά κατορθώματα;
«Δεν με δίδαξε μαγεία, αλλά αληθινή χριστιανική ευσέβεια», είπε ο μάρτυρας, «από τον άγιο άνθρωπο, τον Πρεσβύτερο Ερμόλαο».
«Και πού είναι αυτός ο δάσκαλός σου, ο Γερμολάι;» ρώτησε ο βασιλιάς. «Θέλουμε να τον δούμε;»
Ο μάρτυρας, κατανοώντας στο πνεύμα του ότι η ώρα του μαρτυρικού στέμματος είχε πλησιάσει για τον Ερμόλαο, απάντησε στον βασιλιά:
– Αν διατάξεις, θα τον καλέσω κοντά σου.
Και ο άγιος αφέθηκε ελεύθερος, συνοδευόμενος από τρεις στρατιώτες που τον φρουρούσαν, για να καλέσει τον ιερέα Ερμόλαο.
Όταν ο μάρτυρας ήρθε στο σπίτι όπου ζούσε ο ιερέας, ο γέροντας, βλέποντάς τον, ρώτησε:
-Γιατί ήρθες, γιε μου;
– Κύριε και πατέρα, σε καλεί ο βασιλιάς.
«Ήρθες να με καλέσεις εγκαίρως», είπε ο γέροντας, «γιατί έφτασε η ώρα του πόνου και του θανάτου μου· γιατί αυτή τη νύχτα ο Κύριος εμφανίστηκε σε μένα και μου ανακοίνωσε: «Ερμόλαε! Πρέπει να υποφέρεις πολύ για μένα, όπως ο δούλος μου Παντελεήμων».
Με αυτά τα λόγια, ο γέροντας περπάτησε χαρούμενα με τον μάρτυρα και εμφανίστηκε ενώπιον του βασιλιά. Ο βασιλιάς, βλέποντας τον ιερέα, τον ρώτησε το όνομά του. Ο άγιος, ενώ έλεγε το όνομά του, δεν έκρυψε την πίστη του, δηλώνοντας δυνατά ότι είναι Χριστιανός. Ο βασιλιάς τον ρώτησε ξανά:
– Υπάρχει κάποιος άλλος με την ίδια πίστη με εσένα;
Ο γέροντας απάντησε:
– Έχω δύο συνδούλους, αληθινούς δούλους του Χριστού, τον Έρμιππο και τον Ερμοκράτη.
Τότε ο βασιλιάς διέταξε να φέρουν κι αυτούς ενώπιόν του και είπε στους τρεις δούλους του Χριστού:
– Εσύ ήσουν που απέτρεψες τον Παντολέοντα από τους θεούς μας;
«Ο ίδιος ο Χριστός», αντέδρασαν, «ο Θεός μας καλεί κοντά Του εκείνους που θεωρεί άξιους, οδηγώντας τους έξω από το σκοτάδι της ειδωλολατρίας στο φως της γνώσης Του».
«Άφησε τώρα», πρότεινε ο βασιλιάς, «τα ψεύτικα λόγια σου και γύρισε τον Παντολέοντα πίσω στους θεούς, τότε η πρώτη σου παράβαση θα συγχωρεθεί και θα κερδίσεις τέτοια τιμή από εμένα που θα γίνεις ο πιο στενός μου φίλος στο παλάτι μου».
«Πώς μπορούμε να το κάνουμε αυτό», ρώτησαν σταθερά οι άγιοι, «αν εμείς οι ίδιοι ετοιμαζόμαστε να πεθάνουμε μαζί του για τον Χριστό τον Θεό μας;! Ούτε εμείς ούτε αυτός θα απαρνηθεί τον Χριστό, πόσο μάλλον να προσφέρει θυσία σε κουφά και άψυχα είδωλα».
Αφού είπαν αυτά, έστρεψαν όλες τις σκέψεις τους στον Θεό και άρχισαν να προσεύχονται, σηκώνοντας τα μάτια τους στον ουρανό. Και ο Σωτήρας εμφανίστηκε σε αυτούς από ψηλά, και αμέσως έγινε σεισμός και όλη η περιοχή σείστηκε.
«Δες πόσο θυμωμένοι είναι οι θεοί μαζί σου», διακήρυξε ο βασιλιάς, «σείουν τη γη!»
«Είπες την αλήθεια», συμφώνησαν οι άγιοι, «ότι εξαιτίας των θεών σου σείστηκε η γη, γιατί έπεσαν από τους τόπους τους στο έδαφος και συντρίφτηκαν, ανατράπηκαν από τη δύναμη του Θεού μας, που ήταν οργισμένος μαζί σου!»
Καθώς μιλούσαν, ένας αγγελιοφόρος από τον ναό έτρεξε στον βασιλιά με την είδηση ότι όλα τα είδωλά τους είχαν πέσει στο έδαφος και είχαν γίνει σκόνη. Ο τρελός ηγεμόνας, βλέποντας σε όλα αυτά όχι τη δύναμη του Θεού, αλλά τη μαγεία των Χριστιανών, αναφώνησε:
– Αλήθεια, αν δεν καταστρέψουμε αυτούς τους Μάγους πολύ γρήγορα, τότε ολόκληρη η πόλη θα χαθεί εξαιτίας τους.
Διέταξε να φυλακιστεί ο Παντελεήμων και, αφού υπέβαλε τον γέροντα Ερμόλαο και τους δύο φίλους του σε σκληρά βασανιστήρια, τους καταδίκασε σε αποκεφαλισμό. Έτσι, οι τρεις άγιοι μάρτυρες – ο ιερέας Ερμόλαος και οι συνάδελφοί του, Έρμιππος και Ερμοκράτης – αφού ολοκλήρωσαν το μαρτύρημά τους, στάθηκαν μαζί ενώπιον της Αγίας Τριάδας σε ουράνια δόξα.
Μετά τη δολοφονία των τριών αγίων μαρτύρων, ο βασιλιάς, αφού διέταξε να φέρουν ενώπιόν του τον Άγιο Παντελεήμονα, του απηύθυνε τα ακόλουθα λόγια:
«Πολλούς έχω μεταστρέψει από τον Χριστό στους θεούς μας, αλλά εσύ μόνο αρνείσαι να με ακούσεις. Ο δάσκαλός σου, ο Γερμολάι, και οι δύο φίλοι του υποκλίθηκαν στους θεούς και τους πρόσφεραν θυσία, και τους τίμησα με τιμητική θέση στο παλάτι μου. Κάνε το ίδιο, για να λάβεις την ίδια τιμή με αυτούς.»
Ο μάρτυρας, γνωρίζοντας στο πνεύμα του ότι οι άγιοι είχαν πεθάνει, ρώτησε τον βασιλιά:
-Δώστε τους εντολή να έρθουν εδώ για να τους δω πριν από εσάς.
«Δεν είναι εδώ τώρα», είπε ψέματα ο βασιλιάς, «γιατί τους έστειλα σε μια άλλη πόλη, όπου θα αποκτήσουν μεγάλο πλούτο».
«Εσύ, παρά τη θέλησή σου, είπες την αλήθεια», του εξήγησε ο άγιος, «τους έδιωξες από εδώ, θανατώνοντάς τους, και αυτοί πραγματικά πήγαν στην ουράνια πόλη του Χριστού για να λάβουν πλούτη που δεν φαίνονται με το μάτι».
Ο αυτοκράτορας, βλέποντας ότι ο μάρτυρας δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να παρασυρθεί στην ασέβεια, διέταξε να τον ξυλοκοπήσουν άγρια και, αφού τον υπέβαλε σε φρικτά τραύματα, τον καταδίκασε σε θάνατο, να του κόψουν το κεφάλι με σπαθί και διέταξε να παραδοθεί το σώμα του στις φλόγες. Οι στρατιώτες τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν έξω από την πόλη για να αποκεφαλιστεί.
Ο άγιος, πηγαίνοντας προς τον θάνατό του, έψαλε έναν ψαλμό του Δαβίδ: «Πολλές θλίψεις υπέφερα από της νεότητάς μου, και δεν με υπερίσχυσαν· οι γεωργοί όργωναν επί της ράχης μου» ( Ψαλμός 129:2-3 ). Και έτσι συνεχίζεται μέχρι το τέλος του ψαλμού.
Όταν οι στρατιώτες οδήγησαν τον μάρτυρα μακριά από την πόλη για περισσότερο από ένα μίλι, έφτασαν στον τόπο όπου ο Κύριος είχε θελήσει να πεθάνει ο δούλος Του. Έδεσαν τον Παντελεήμονα σε μια ελιά και, πλησιάζοντας, ο δήμιος χτύπησε τον άγιο στον λαιμό με το σπαθί του, αλλά το σίδερο λύγισε σαν κερί και το σώμα του αγίου δεν δέχτηκε το χτύπημα, γιατί δεν είχε ακόμη τελειώσει την προσευχή του.
Οι πολεμιστές φώναξαν με τρόμο:
– Μέγας ο Χριστιανικός Θεός!
Και, πέφτοντας στα πόδια του αγίου, ρώτησαν:
«Σε παρακαλούμε, δούλε του Θεού! Προσευχήσου για εμάς, για να συγχωρεθούν οι αμαρτίες μας, τις οποίες διαπράξαμε εναντίον σου με εντολή του βασιλιά».
Καθώς ο άγιος προσευχόταν, ακούστηκε μια φωνή από τον ουρανό, που του απευθύνθηκε και επιβεβαίωσε την μετονομασία του· γιατί ο Κύριος, αντί για Παντολέοντα, τον είχε ονομάσει Παντελεήμονα, δίνοντάς του σαφώς τη χάρη να ελεήσει όλους όσους καταφεύγουν σε αυτόν σε όλες τις συμφορές και τις θλίψεις—και ο Κύριος τον καλούσε στον ουρανό. Γεμάτος χαρά, ο άγιος διέταξε τους στρατιώτες να τον αποκεφαλίσουν με σπαθί· αλλά αυτοί δεν ήθελαν, γιατί φοβόντουσαν και έτρεμαν. Τότε ο άγιος τους απευθύνθηκε με τα εξής λόγια:
«Αν δεν εκπληρώσεις αυτό που σου έχει εμπιστευτεί, δεν θα λάβεις έλεος από τον Χριστό μου».
Οι στρατιώτες πλησίασαν και πρώτα φίλησαν ολόκληρο το σώμα του. Στη συνέχεια, ανέθεσαν σε έναν να κόψει το κεφάλι του μάρτυρα, και αντί για αίμα, έτρεξε γάλα. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, η ελιά καλύφθηκε με καρπούς από τη ρίζα ως την άκρη. Βλέποντας αυτό, πολλοί από τους παρόντες στον αποκεφαλισμό πίστεψαν στον Χριστό.
Τα θαύματα που είχαν γίνει εδώ αναφέρθηκαν στον βασιλιά, ο οποίος αμέσως διέταξε να κοπεί η ελιά σε κομμάτια και να καεί μαζί με το σώμα του μάρτυρα.
Όταν η φωτιά έσβησε, οι πιστοί πήραν το σώμα του αγίου από τις στάχτες, άθικτο από τη φωτιά, και το έθαψαν με τιμές στην κοντινή γη του σχολαστικού Αδαμάντιου.
Ο Λαυρέντιος, ο Βάσσος και ο Προβιανός, που υπηρετούσαν στο μαρτυρικό σπίτι, τον ακολούθησαν από μακριά, έγιναν μάρτυρες όλων των παθημάτων του και άκουσαν τη φωνή από τον ουρανό που ήρθε σε αυτόν, έγραψαν μια αφήγηση για τη ζωή και τα παθήματά του και τη μετέδωσαν στις άγιες εκκλησίες στη μνήμη του μάρτυρα, προς όφελος εκείνων που την διαβάζουν και την ακούν, προς δόξα του Χριστού του Θεού μας, δοξασμένου μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν 4905 .
Τροπάριο, Ήχος 3:
Άγιε Παθοφόρο και Ιαματή Παντελεήμονα, πρέσβευε στον ελεήμονα Θεό να χαρίσει άφεση αμαρτιών στις ψυχές μας.
Κοντάκιον, Ήχος 5:
Μιμητής του Ελεήμονος, και αφού έλαβες την χάρη της θεραπείας από Αυτόν, ω παθοφόρος και μάρτυρας Χριστού Θεού, θεράπευσε τις πνευματικές μας παθήσεις με τις προσευχές σου, αποβάλλοντας πάντα τους πειρασμούς του αγωνιστή από εκείνους που φωνάζουν πιστά: Σώσε μας, Κύριε.
* * *
Σημειώσεις
4900 305 – 311 π.Χ.
4901 Η Βιθυνία είναι μια βορειοδυτική περιοχή της Μικράς Ασίας, που βρίσκεται κατά μήκος των ακτών της Μαύρης Θάλασσας, του Βοσπόρου και του Πορθμού της Κωνσταντινούπολης. Αυτή η χώρα είναι γνωστή από την αρχαιότητα και έλαβε το όνομά της από τους Βιθυνούς, οι οποίοι μετανάστευσαν εκεί από τη Θράκη. Η Βιθυνία ήταν γραφική, εύφορη και άφθονη σε ζώα. Το 546 π.Χ., οι Βιθυνοί έπεσαν υπό περσική κυριαρχία, αλλά από το 327 και μετά, η Βιθυνία έγινε ξανά ανεξάρτητο κράτος. Το 75 π.Χ., η Βιθυνία, με διαθήκη του βασιλιά Νικόμη Γ΄, πέρασε στους Ρωμαίους ως ανεξάρτητη επαρχία που κυβερνιόταν από έναν ειδικό ανθύπατο. Ο Χριστιανισμός εμφανίστηκε στη Βιθυνία κατά την αποστολική εποχή (Α΄ Πέτρου 1:1). Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πλίνιου του Νεότερου, ο οποίος κυβέρνησε τη Βιθυνία, και του αυτοκράτορα Τραϊανού (98–117), υπήρχαν πολλοί Χριστιανοί όχι μόνο στις πόλεις αλλά και σε χωριά και οικισμούς. Επί Διοκλητιανού (284–305), η Βιθυνία γνώρισε τρομερό διωγμό των Χριστιανών. Τον τέταρτο και πέμπτο αιώνα, η Βιθυνία ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για την εκκλησιαστική της επιρροή: πολλές εκκλησιαστικές σύνοδοι πραγματοποιήθηκαν εκεί για να αντιμετωπίσουν διάφορες αιρέσεις.
4902 Η Νικομήδεια είναι μια μεγαλοπρεπής αρχαία πόλη στις όχθες της Προποντίδας ή της Θάλασσας του Μαρμαρά.
4903 Διάσημοι γιατροί της αρχαιότητας.
4904 Θεός της ιατρικής τέχνης.
4905 Ο Άγιος Παντελεήμων αποκεφαλίστηκε στις 27 Ιουλίου 305. Το Μηνολόγιο του Βασιλείου αναφέρει ότι το αίμα και το γάλα που έρεαν κατά τον αποκεφαλισμό του αγίου διατηρήθηκαν μέχρι τον 10ο αιώνα και θεράπευαν τους πιστούς. Αυτό αναφέρεται επίσης σε έναν ελληνικό στιχουργικό πρόλογο του 12ου αιώνα. Η μνήμη του Αγίου Παντελεήμονα είναι ιδιαίτερα σεβαστή στην Ανατολή από την αρχαιότητα. εκκλησίες που χτίστηκαν στο όνομά του στην Αρμενική Σεβάστεια και την Κωνσταντινούπολη χρονολογούνται από τον 4ο αιώνα. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί, τα περισσότερα μεταφέρθηκαν στον Άγιο Ντενί στο Παρίσι και η κεφαλή φέρεται να μεταφέρθηκε στη Λυών το 802, αλλά ο Ρώσος προσκυνητής Αντώνιος είδε την κεφαλή του στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη το 1200 και, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Στεφάνου του Νόβγκοροντ (1350), τον 14ο αιώνα τα λείψανα του Αγίου Παντελεήμονα αναπαύονταν στην εκκλησία των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη. Μέρος των λειψάνων βρίσκεται τώρα στην αθωνική Μονή Παντελεήμονα.