Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων,

τι τρώμε, έως πότε διαρκεί;

 

 

 

ΕΑΝ   ΘΕΛΕΤΕ

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ 

 

Παρακλητικός Κανών

εις τον Άγιον Κύριλλον Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας

 

 

Κύριλλον ὑμνῶ τοῦ Κυρίου μου φίλον,
Καὶ Κυρίας πρόμαχον Ἀειπαρθένου.
Εὕρατο τυμβοχοὴν ἔνατον Κύριλλος ἐς ἦμαρ.

Θανών Kύριλλος της Aλεξάνδρου Πάπας,
Προς Kύριον μετήλθε πάντων Kυρίων.
Eύρατο τυμβοχοήν ένατον Kύριλλος ες ήμαρ.

 

 

                Ο Άγιος Κύριλλος έζησε επί βασιλείας Θεοδοσίου του Μικρού και γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 370 μ.Χ. από εύπορους γονείς της ελληνικής κοινωνίας της πόλεως. Ανεψιός του αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας Θεοφίλου ο Κύριλλος, έλαβε μεγάλη θεολογική μόρφωση, ώστε έγινε κατόπιν διάδοχος του θείου του, στον αρχιεπισκοπικό θρόνο Αλεξανδρείας.

 

 

 

 

 

 

 

Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ (Τούπταλο)
Βίοι των Αγίων

Ο βίος του Αγίου Πατρός ημών Κυρίλλου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας
Εορτάζεται στις 9 Ιουνίου

 

Ένας μεγάλος διδάσκαλος της Εκκλησίας, ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας γεννήθηκε στην ίδια την Αλεξάνδρεια. Καταγόταν από ευγενείς χριστιανούς γονείς και, από την πλευρά της μητέρας του, ήταν ανιψιός του φημισμένου Θεόφιλου, Πατριάρχη Αλεξανδρείας το 3737. Ο Κύριλλος έλαβε μια πολύ λαμπρή μόρφωση για την εποχή του: κατέκτησε σε βάθος όλη την κοσμική σοφία της ελληνικής πίστης, καθώς και τις Θείες Γραφές και το χριστιανικό δόγμα. Ο θείος του Κυρίλλου, Πατριάρχης Θεόφιλος, βλέποντας τις λαμπρές ικανότητες και τον αγνό τρόπο ζωής του ανιψιού του, τον ενέγραψε στον κλήρο του, χειροτονώντας τον νεαρό Κύριλλο ως αρχιδιάκονο. Έτσι ο Άγιος Κύριλλος έγινε σαν ένα ευωδιαστό λουλούδι φυτεμένο στον αμπελώνα της εκκλησίας, ανθίζοντας με εξαιρετική αγνότητα και ευωδιαστός με τις θεϊκά σοφές διδασκαλίες της Εκκλησίας του Χριστού.

Μετά τον θάνατο του Θεόφιλου, ο Άγιος Κύριλλος εξελέγη ομόφωνα στον πατριαρχικό θρόνο το 3738. Μόλις έγινε πατριάρχης, έδιωξε αμέσως από την πόλη τους αιρετικούς, γνωστούς ως Νοβατιανούς. Έμοιαζαν με τους Φαρισαίους, δικαιολογώντας τους εαυτούς τους στα μάτια του λαού ισχυριζόμενοι ότι ήταν αγνοί και δίκαιοι, και αθώοι από κάθε αμαρτία. Ως ένδειξη της υποτιθέμενης άμεμπτης ζωής τους, οι Νοβατιανοί φορούσαν λευκές στολές και δίδασκαν ότι όποιος είχε πέσει σε θανάσιμη αμαρτία μετά το βάπτισμα δεν έπρεπε να γίνει δεκτός στην εκκλησιαστική κοινωνία. Υποστήριζαν ότι δεν μπορούσε να υπάρξει συγχώρεση για τη θανάσιμη αμαρτία ενός τέτοιου ατόμου, και μόνο ένα δεύτερο βάπτισμα μπορούσε να ξεπλύνει την αμαρτία του.

Αυτή η αίρεση ξεκίνησε από τον Νοβατιανό, ο οποίος υπηρέτησε ως ιερέας στη Ρώμη κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Δεκίου (3739) και, μετά το μαρτύριο του Πάπα Φαβιανού ( 3740 ), διεκδίκησε τον παπικό θρόνο (3741 ). Αλλά παρά όλες τις προσπάθειές του, δεν κατάφερε να πετύχει τον στόχο του και ο όσιος Κορνήλιος εξελέγη στον παπικό θρόνο (3742 ). Ζηλεύοντας τον Κορνήλιο, ο Νοβατιανός άρχισε να συνωμοτεί εναντίον του και να του αντιτίθεται σε όλα. Εκείνη την εποχή, η Εκκλησία βίωνε σοβαρούς διωγμούς από τους ειδωλολάτρες (3743 ), και πολλοί από τους πιστούς, φοβούμενοι σκληρά βασανιστήρια, προσέφεραν δειλά θυσίες στα είδωλα και στη συνέχεια, μετανοώντας, ομολογούσαν με δάκρυα την αμαρτία τους. Βλέποντας τη μετάνοιά τους, ο Άγιος Πάπας Κορνήλιος τους δέχθηκε πίσω στην κοινωνία με την Αγία Εκκλησία, όπως ακριβώς ο Χριστός δέχθηκε τον πικρόκλαχο Πέτρο. Εν τω μεταξύ, ο ιερέας Νοβατιανός εναντιώθηκε στον πάπα, υποστηρίζοντας ότι ήταν ανάξιο για όσους, έχοντας απαρνηθεί τον Χριστό, είχαν θυσιάσει σε δαίμονες να βρίσκονται στην αυλή της Εκκλησίας του Χριστού . 3744 Βλασφημούσε επίσης τον ιερό πάπα, κατηγορώντας τον ότι ήταν συνεργός με ειδωλολάτρες. Ο ίδιος διέκοψε την κοινωνία μαζί του και, βρίσκοντας κάποια ομοϊδεάτισσα, έγινε δεύτερος πάπας στη Ρώμη. 3745 Έτσι προέκυψε το σχίσμα του Νοβατιανού . 3746

Το σχίσμα των Νοβατιανών εξαπλώθηκε στη συνέχεια σε όλη την περιοχή, φτάνοντας μέχρι την Αλεξάνδρεια και παρέμεινε εκεί μέχρι την εποχή του Αγίου Κυρίλλου. Εδώ, οι Νοβατιανοί διέπραξαν πολλές ανορθόδοξες πράξεις. Για παράδειγμα, ξαναβάπτιζαν όσους είχαν βαπτιστεί προηγουμένως στην Καθολική Εκκλησία και δεν επέτρεπαν δεύτερους γάμους, αποκαλώντας το αμάρτημα της μοιχείας. Είχαν επίσης και άλλες ανόητες καινοτομίες.

Από την αρχή κιόλας της πατριαρχίας του, ο Άγιος Κύριλλος έδιωξε αυτούς τους αιρετικούς, μαζί με τον επίσκοπό τους, Θεόπέμπτο, από την Αλεξάνδρεια. Στη συνέχεια, πήρε τα όπλα εναντίον των εχθρών του ανθρώπινου γένους – των ακάθαρτων πνευμάτων, τα οποία εξόρκισε από τις κατοικίες τους.

Σε απόσταση 120 σταδίων από την Αλεξάνδρεια βρισκόταν ένα χωριό που ονομαζόταν Κώνωπ . Όχι πολύ μακριά από αυτό βρισκόταν ένα μέρος που ονομαζόταν Μανουφίν ( πρώην χωριό). Εδώ βρισκόταν ένας αρχαίος ναός, παλαιότερα κατοικία δαιμόνων: αυτό το μέρος προκαλούσε τρόμο σε όλους, και ο Πατριάρχης Θεόφιλος ήθελε να το καθαρίσει από τους δαίμονες και να το αγιάσει για τη δοξασία του Θεού. Αλλά απορροφημένος από άλλες ανησυχίες, δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει την πρόθεσή του. Ο Άγιος Κύριλλος, έχοντας διαδεχθεί τον Θεόφιλο στην έδρα της Αλεξάνδρειας, αποφάσισε να εκπληρώσει την επιθυμία του θείου και προκατόχου του και προσευχήθηκε θερμά στον Θεό να του δώσει βοήθεια από ψηλά και τη δύναμη να νικήσει και να εκδιώξει τα ακάθαρτα πνεύματα από το Μανουφίν. Και τότε ένας Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε στον άγιο άνδρα σε όραμα, διατάζοντάς τον να μεταφέρει τα πολύτιμα λείψανα των μαρτύρων Κύρου και Ιωάννη στο Μανουφίν , προκειμένου να διώξει τη δαιμονική δύναμη από εκεί. Ο Άγιος Κύριλλος έκανε ακριβώς αυτό – έφερε τα λείψανα των αγίων στο Μανουφίν και έχτισε εκεί μια εκκλησία στο όνομά τους. Τα ακάθαρτα πνεύματα εκδιώχθηκαν αμέσως από εκεί, και ο τόπος έγινε πηγή θεραπείας από τα λείψανα των μαρτύρων.

Έχοντας έτσι εκδιώξει αόρατους δαίμονες από τα περίχωρα της Αλεξάνδρειας, ο άγιος κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να καθαρίσει πλήρως την ίδια την πόλη από τους ορατούς δαίμονες, όπως τους μισούντες τον Χριστό Εβραίους. Αυτοί κατοικούσαν εδώ και καιρό σε αυτήν την πόλη σε αμέτρητους αριθμούς. Από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και την ίδρυση της Αλεξάνδρειας το 3750 , πολλοί μετανάστες από την Ιουδαία είχαν εγκατασταθεί εκεί, οι οποίοι εξελίχθηκαν σε μια πολυάριθμη φυλή. Μισώντας τον Χριστό και όσους έφεραν το όνομά Του, προκαλούσαν ανοιχτά και κρυφά στους Χριστιανούς κάθε είδους οργή και προβλήματα. Οι προαναφερθέντες αιρετικοί της Νοβατιανής εποχής ήταν επιβλαβείς για την πόλη, αλλά ασύγκριτα πιο μοχθηροί και ολέθριοι ήταν οι Εβραίοι, οι οποίοι όχι μόνο υποδαύλιζαν εμφύλιες συγκρούσεις μέσα στην πόλη, αλλά διέπρατταν και πολυάριθμες δολοφονίες και αιματοχυσία. Καλώντας τους ηγέτες των εβραϊκών συναγωγών , ο άγιος του Θεού τους νουθέτησε να συγκρατήσουν τον λαό τους από τέτοιες φρικαλεότητες. Αλλά οι Εβραίοι πρεσβύτεροι όχι μόνο δεν έλαβαν υπόψη τις νουθεσίες του αγίου, αλλά αντίθετα έσπευσαν να διαπράξουν ακόμη μεγαλύτερη ανομία.

Στην πόλη υπήρχε μια μεγάλη και όμορφη εκκλησία, που ονομαζόταν Εκκλησία του Αλεξάνδρου, από το όνομα του ιδρυτή της, Επισκόπου Αλεξάνδρου 3752. Μια μέρα, οι Εβραίοι οπλίστηκαν σαν για πόλεμο, και καθώς έπεφτε η νύχτα, ξεσήκωσαν αναταραχή και φασαρία στους δρόμους ανάμεσα στα χριστιανικά σπίτια, φωνάζοντας: «Η Εκκλησία του Αλεξάνδρου καίγεται».

Ακούγοντας τις κραυγές, οι Χριστιανοί έτρεξαν ο ένας μετά τον άλλον από τα σπίτια τους προς την υποτιθέμενη φωτιά, σκοπεύοντας να την σβήσουν. Έτσι, οι αδίστακτοι Εβραίοι αμέσως κομματίασαν τους Χριστιανούς που έβγαιναν από τις πύλες τους με σπαθιά, λόγχες ή μαχαίρια – με λίγα λόγια, τους σκότωσαν με ό,τι μπορούσαν να βρουν. Και πολλοί Χριστιανοί σκοτώθηκαν εκείνη τη νύχτα.

Με την αυγή, ο Αγιώτατος Πατριάρχης Κύριλλος έμαθε για τη σφαγή. Συνερχόμενος από τη θλίψη του για τις δολοφονίες, άρχισε να ζητά δικαιοσύνη εναντίον των Εβραίων. Αλλά ο έπαρχος της πόλης, Ορέστης, αν και Χριστιανός στην πίστη, έτρεφε εχθρότητα προς τον άγιο και βοήθησε τους Εβραίους υπερασπιζόμενος τους δολοφόνους. Τότε ο ίδιος ο Άγιος Κύριλλος πήγε με πλήθος Χριστιανών στην εβραϊκή συγκέντρωση και έδιωξε όλους τους Εβραίους από την πόλη, κατέστρεψε τα σπίτια τους και έκαψε τη συναγωγή τους.

Ο έπαρχος, φλεγόμενος από θυμό εναντίον του αγίου γι’ αυτό, άρχισε να βλάπτει στενούς συγγενείς του αγίου, καθώς και άλλους επιφανείς πολίτες που ήταν υποστηρικτές του πατριάρχη. Έτσι, υπέβαλε τον γραμματικό Ιέραξα σε ανελέητα βασανιστήρια στην πλατεία , απογυμνώνοντάς τον. Προέκυψε μεγάλη διαφωνία μεταξύ του επάρχου και του πατριάρχη. Διότι ο αγιώτατος πατριάρχης υπερασπιζόταν τους Χριστιανούς, ενώ ο έπαρχος υποστήριζε τους Εβραίους. Ο καθένας έγραφε εκ μέρους του στον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον Νεότερο , μέχρι που ο τελευταίος εξέδωσε διάταγμα που απαγόρευε στους Εβραίους να διαμένουν στην πόλη.

Εκείνη την εποχή, συχνά ξεσπούσαν ταραχές και εξεγέρσεις στους δρόμους της πόλης, κατά τις οποίες πολλοί άνθρωποι που δεν συμμετείχαν σε αυτές τις ταραχές χάνονταν. Στην Αλεξάνδρεια ζούσε μια νεαρή γυναίκα ονόματι Υπατία, κόρη του φιλοσόφου Θέωνα. Ήταν μια θρησκευόμενη και ενάρετη γυναίκα, που διακρινόταν για τη χριστιανική της σοφία, και περνούσε τις μέρες της σε αγνότητα και αγνότητα, διατηρώντας την παρθενιά της. Από τη νεότητά της, διδάχθηκε φιλοσοφία από τον πατέρα της Θέωνα, και διέπρεψε σε σοφία σε τέτοιο βαθμό που ξεπέρασε όλους τους φιλοσόφους που ζούσαν εκείνη την εποχή, όπως αναφέρει ο Σισίνιος, επίσκοπος Πτολεμαΐδας ( 3755 ), και ο Σουίδας, ο οποίος την δόξασε με πολλούς επαίνους. Αρνήθηκε επίσης να παντρευτεί, εν μέρει από την επιθυμία να ακολουθήσει την αγάπη της για τη φιλοσοφία και τη μελέτη βιβλίων ανεμπόδιστα, αλλά κυρίως από την αγάπη της για τον Χριστό. Οι λάτρεις της σοφίας συνέρρεαν από μακριά στην Αλεξάνδρεια για να δουν τη σοφή Υπατία και να ακούσουν τα σοφά της λόγια, σε τέτοιο βαθμό που έγινε δασκάλα για πολλούς. Ήταν σεβαστή από όλες τις πνευματικές και κοσμικές αρχές, καθώς και από ολόκληρο τον λαό, και πολλοί κατέφευγαν σε αυτήν, ζητώντας τη σοφή συμβουλή της. Επιθυμώντας να συμφιλιώσει τον έπαρχο με τον πατριάρχη, προσέγγισε και τους δύο με ταπεινότητα και πραότητα και με σοφά λόγια τους έπεισε σε ειρήνη. Ο ίδιος ο άγιος πατριάρχης ζήτησε μια ευκαιρία να συμφιλιωθεί με τον έπαρχο, αλλά αυτός, μέσα στην κακία του, αρνήθηκε ούτε καν να ακούσει για συμφιλίωση. Μια μέρα, καθώς η Υπατία επέστρεφε στο σπίτι με ένα άρμα, επαναστάτες που μισούσαν την ειρήνη της επιτέθηκαν, την έσυραν από το άρμα, της έσκισαν τα ρούχα και την ξυλοκόπησαν μέχρι θανάτου. Αλλά η κτηνώδης οργή τους δεν σταμάτησε σε αυτή την θηριωδία, και μέσα στην τύφλωση της κακίας τους, άρχισαν να χλευάζουν και το νεκρό σώμα του κοριτσιού. Αφού το έκοψαν σε κομμάτια, το έκαψαν σε ένα μέρος που ονομαζόταν Κίναρον 3756 .

Όταν οι κάτοικοι της πόλης έμαθαν τι είχε συμβεί, όλοι, και ιδιαίτερα οι λόγιοι, λυπήθηκαν βαθιά την Υπατία. Παρεμπιπτόντως, η είδηση ​​της εξέγερσης έφτασε στους μοναχούς του όρους Νιτρία . Γέμισαν με θλίψη και οίκτο για τα αθώα θύματα της εξέγερσης και, συγκεντρώνοντας έναν αριθμό που έφτανε τους πεντακόσιους, ήρθαν από την έρημο στην πόλη, θέλοντας να υπερασπιστούν τον πατριάρχη. Τυχαία, συνάντησαν τον έπαρχο να πηγαίνει προς το μέρος τους με ένα άρμα. Βλέποντας τον ηγεμόνα, οι μοναχοί άρχισαν να του φωνάζουν, επιπλήττοντάς τον και αποκαλώντας τον Έλληνα και ειδωλολάτρη, επειδή προηγουμένως είχε προσκολληθεί στην ελληνική πίστη και μόλις πρόσφατα είχε βαπτιστεί στην Κωνσταντινούπολη. Ένας από τους μοναχούς πέταξε μια πέτρα στον έπαρχο και τον χτύπησε στο κεφάλι. Όταν ένα μεγάλο πλήθος έτρεξε στην κραυγή του επάρχου, οι μοναχοί απομακρύνθηκαν από αυτόν. Οι υπηρέτες του επάρχου συνέλαβαν έναν από τους μοναχούς, ονόματι Αμμώνιο. Ο έπαρχος, υποψιαζόμενος ότι οι μοναχοί είχαν υποκινηθεί εναντίον του από τον πατριάρχη, εξοργίστηκε πολύ και υπέβαλε τον Αμμώνιο σε σκληρά βασανιστήρια και βασανιστήρια, κατά τα οποία πέθανε. Μόλις έμαθε αυτό, ο άγιος πατριάρχης λυπήθηκε πολύ και, διατάζοντας να μεταφερθεί το σώμα του μάρτυρα, το έθαψε με τιμές.

Εν τω μεταξύ, οι Εβραίοι που είχαν εκδιωχθεί από την πόλη, έχοντας στήσει έναν χώρο για θεάματα και παιχνίδια, έστησαν έναν μακρύ σταυρό για να χλευάσουν τον Χριστό και να προσβάλουν τους Χριστιανούς. Άρπαξαν έναν νεαρό Χριστιανό και τον σταύρωσαν ξαπλωμένο πάνω του. Δεν τον έδεσαν στον σταυρό με καρφιά, αλλά τον έδεσαν με σχοινιά και τον χλεύασαν για πολλή ώρα, γελώντας και φτύνοντας πάνω του. Αφού τελείωσαν τον χλευασμό τους, τον έδειραν μέχρι που πέθανε πάνω στον σταυρό, και έτσι ο μάρτυρας του Χριστού έγινε μιμητής των παθημάτων του Χριστού. Ο Άγιος Κύριλλος, μαθαίνοντας για αυτή τη νέα φρικαλεότητα από τους Εβραίους, απέστειλε επιστολή στον αυτοκράτορα, ενημερώνοντάς τον για όλες τις περιστάσεις του περιστατικού. Αν και χρειάστηκε λίγος χρόνος, ο αυτοκράτορας εξέδωσε ένα δίκαιο διάταγμα. Με αυτή τη διαταγή, οι Εβραίοι ηγέτες που ήταν επικεφαλής εκείνων που είχαν σχεδιάσει την εν λόγω φρικαλεότητα εκτελέστηκαν και ο έπαρχος απολύθηκε από τη θέση του.

Μετά από αυτό, ο Άγιος Κύριλλος του Χριστού, έχοντας νικήσει την αναταραχή, την κακία και την έχθρα των εχθρών του χριστιανικού ονόματος, ποιμάνει με επιτυχία το λεκτικό ποίμνιο των προβάτων του Χριστού που του είχε εμπιστευτεί.

Όταν όμως τα προβλήματα που περιγράφηκαν στην Αλεξάνδρεια υποχώρησαν, μια ακόμη μεγαλύτερη αναταραχή ξέσπασε σε όλη την Ουράνια Αυτοκρατορία, που υποκινήθηκε από την αίρεση του Νεστορίου, και ο Άγιος Κύριλλος βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα νέο και μεγαλύτερο κατόρθωμα. Στην Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Σισίνιου (3759) , ο οποίος είχε διαδεχθεί τον Αττικό (3760 ), ο Νεστόριος (3761) , μεταφρασμένος από την Αντιόχεια (3762 ), ανυψώθηκε στον πατριαρχικό θρόνο. Ήταν ένας άνθρωπος που υποτίθεται ότι ήταν σταθερός στην πίστη και ενάρετος στη ζωή, αλλά εσωτερικά ένας κρυφός αιρετικός. Σκόρπισε τους σπόρους της αιρετικής διδασκαλίας ανάμεσα στους πιστούς, όπως τα ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, στην αρχή όχι προσωπικά, αλλά μέσω των συνεργατών του. Η αίρεση του συνίστατο σε βλασφημία κατά του Χριστού Θεού και της Υπεραγίας Παρθένου Μαρίας. Διότι αυτός, ο καταραμένος, ισχυρίστηκε ότι η Παρθένος Μαρία γέννησε έναν απλό άνθρωπο, τον Χριστό, όχι τον Θεό, αφού η μήτρα μιας γυναίκας δεν μπορούσε να χωρέσει τον Θεό, μόνο έναν άνδρα. Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Νεστορίου, ο Θεός Λόγος ενώθηκε με τον άνθρωπο Ιησού από τη στιγμή της σύλληψης αποκλειστικά και μόνο κατά χάρη και κατοίκησε μέσα του σαν σε ναό. Γι’ αυτό, ο Νεστόριος ονόμασε την Παναγία όχι Θεοτόκο, αλλά Μητέρα του Χριστού. Η αίρεση του Νεστορίου διαδόθηκε στον λαό από τους οπαδούς του, τον Επίσκοπο Δωρόθεο και τον Πρεσβύτερο Αναστάσιο, τους οποίους ο Νεστόριος είχε φέρει μαζί του από την Αντιόχεια.

Κάποτε, μια συγκεκριμένη εορτή, ο Αναστάσιος, ενώ εκφωνούσε κήρυγμα στον λαό στον καθεδρικό ναό της Κωνσταντινούπολης, επιτέθηκε στη χρήση της λέξης «Θεοτόκος» -Μητέρα του Θεού- σε σχέση με την Παναγία . Υποστήριξε ότι η Παναγία δεν μπορούσε να ονομαστεί Μητέρα του Θεού, αφού ήταν άνθρωπος, και πώς θα μπορούσε ο Θεός να γεννηθεί από ανθρώπινη σάρκα; Το κήρυγμα προκάλεσε μουρμουρητά και αναταραχή στην εκκλησία. Κατηγορίες για αίρεση έπεσαν βροχή εναντίον του Αναστασίου.

Όταν ο ίδιος ο Νεστόριος ερωτήθηκε σχετικά με αυτό, ο τελευταίος άρχισε να αποκαλύπτει ξεκάθαρα την τρέλα του και έριξε το δηλητήριο των βλασφημιών του κατά του Χριστού Θεού και της Παναγίας Μητέρας Του.

«Δεν μπορώ», είπε, «να αποκαλέσω μια γυναίκα Θεοτόκο που γέννησε έναν σαρκικό Άνθρωπο, πανομοιότυπο στη φύση της, διότι ήταν η Μητέρα της Σκηνής που προετοιμάστηκε από το Άγιο Πνεύμα για την κατοικία του Θείου Λόγου. Επομένως, είναι πιο δίκαιο να την αποκαλούμε Μητέρα του Χριστού. Με αυτή τη λέξη προσδιορίζουμε τη σχέση της με Εκείνον στον Οποίο κατοικούσε η Θεότητα».

Έτσι, προέκυψε διχόνοια και διαμάχη ανάμεσα στον λαό: μερικοί αντιστάθηκαν στην αίρεση και αρνήθηκαν να κοινωνήσουν με τον Νεστόριο, ενώ άλλοι, αντίθετα, παρασύρθηκαν από την αιρετική σοφία και δέχτηκαν τις διδασκαλίες των αιρετικών. Αυτή η αίρεση αναστάτωσε όχι μόνο την Κωνσταντινούπολη αλλά και όλα τα πέρατα της γης, διότι ο ασεβής Νεστόριος και οι συνεργάτες του έγραψαν πολυάριθμα έργα προς υπεράσπιση των διδασκαλιών τους, τα οποία έστειλε σε γειτονικές πόλεις, μακρινές χώρες και ερήμους, ανάμεσα σε μοναχούς . 3764 Με αυτόν τον τρόπο, προκάλεσε την ίδια διχόνοια μεταξύ των Χριστιανών που είχε προηγουμένως προκαλέσει ο ασεβής Άρειος, ο οποίος έσκισε το ένδυμα του Χριστού, 3765 διότι πολλοί από τον κλήρο και τους λαϊκούς ακολούθησαν τα βήματα του Νεστορίου, όπως ακριβώς πολλοί είχαν ακολουθήσει προηγουμένως τα βήματα του Άρειου.

Ο Άγιος Κύριλλος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, μόλις έμαθε για τις αιρετικές διδασκαλίες του Νεστορίου και την επιτυχία του κηρύγματός του, ταράχτηκε πνευματικά και, ως πιστός δούλος και γενναίος πολεμιστής του Χριστού Θεού και της Υπεραγίας Μητέρας του Θεού, οπλίστηκε ενάντια στον εχθρό του Χριστού και στάθηκε ακλόνητα υπέρ της τιμής του Θεού και της Υπεραγίας Θεοτόκου. Αποδείχθηκε αληθινός ποιμένας των προβάτων του Χριστού, αγρυπνώντας για το ποίμνιό του και πολεμώντας τον λύκο. Αρχικά, ο Άγιος Κύριλλος έγραψε ευγενικά στον Νεστόριο, προτρέποντάς τον να εγκαταλείψει τις ψευδείς διδασκαλίες του και, ομολογώντας την αληθινή πίστη, να τερματίσει την αναταραχή που είχε προκαλέσει στην Εκκλησία του Χριστού . Στη συνέχεια, βλέποντας ότι ο Νεστόριος δεν διόρθωνε τον εαυτό του, του έγραψε μια αυστηρή επιστολή, καταγγέλλοντας το λάθος του. Ο Άγιος Κύριλλος έγραψε επίσης στον κλήρο της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης και στην βασιλική αυλή , προτρέποντάς τους να μην πειράζονται από τις διδασκαλίες του Νεστορίου. Έγραψε μια επιστολή στον Πάπα Κελεστίνο της αρχαίας Ρώμης το 3768 και στους άλλους πατριάρχες το 3769 , ενημερώνοντάς τους για την αίρεση του Νεστορίου και ικετεύοντάς τους να τον προτρέψουν σε μετάνοια. Επιπλέον, έστειλε επιστολές σε όλες τις αρχές και τους επισκόπους διαφόρων χωρών και πόλεων, προειδοποιώντας όλους να μην παρασυρθούν στην αίρεση του Νεστορίου. Επειδή αυτή η αίρεση, μεταξύ άλλων, είχε αποπλανήσει πολλούς μοναχούς, έγραψε και σε αυτούς, εξηγώντας την ψυχοφθόρα βλάβη της και αποτρέποντάς τους από την αποπλάνηση της. Με λίγα λόγια, ο Άγιος Κύριλλος δεν έπαψε ποτέ να φωνάζει εναντίον αυτού του λύκου μέχρι που τον έδιωξε εντελώς από το ποίμνιο του Χριστού.

Εν τω μεταξύ, ο Νεστόριος όχι μόνο αρνήθηκε να διορθωθεί από τις επιστολές του Κυρίλλου, αλλά αυτός και οι οπαδοί του έφτασαν στο σημείο να κάνουν και χειρότερα. Ήταν ένας από τους υποστηρικτές του, ο Επίσκοπος Δωρόθεος, ο οποίος, παρουσία του ίδιου του Νεστόριου, στάθηκε στο βήμα του καθεδρικού ναού και διακήρυξε δυνατά:

Όποιος αποκαλεί την Παναγία Θεοτόκο, ας είναι ανάθεμα.

Ο ίδιος ο Νεστόριος άρχισε τότε να βασανίζει τους κληρικούς και τους μοναχούς της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης που του αντιστέκονταν και δεν συμμερίζονταν την αίρεση του. Ταυτόχρονα, επιτέθηκε με μανία στον Άγιο Κύριλλο, ματαιόδοξα και υπερήφανα ανακηρύσσοντάς τον αιρετικό, παρόλο που ο ίδιος ήταν αιρετικός. Αφού στη συνέχεια επινόησε πολλές άδικες και ψευδείς συκοφαντίες εναντίον του αγίου και δίκαιου ανθρώπου, τις διέδωσε στον λαό, βλασφημώντας και ατιμάζοντας το όνομα του Κυρίλλου. Αλλά ο Αλεξανδρινός άγιος δεν έδωσε σημασία σε αυτές τις συκοφαντίες και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη σωτηρία των ανθρώπινων ψυχών.

Παρά τις δραστηριότητες του Κυρίλλου, η αναταραχή και η αναταραχή συνεχιζόταν, και η αίρεση του Νεστορίου μεγάλωνε καθημερινά και αποκτούσε ολοένα και μεγαλύτερη δύναμη. Πολλοί επίσκοποι είχαν ήδη μολυνθεί με αυτή την ψυχοφθόρα αιρετική διδασκαλία και έγιναν οπαδοί του Νεστορίου. Παρεμπιπτόντως, έλαβε κάποια υποστήριξη από τον Ιωάννη , Πατριάρχη Αντιόχειας , ο οποίος, ενώ αποδοκίμαζε τα λόγια του Νεστορίου, παρόλα αυτά ζήτησε από τον Κύριλλο να μην δώσει μεγάλη σημασία στα λόγια του. Αυτό, ωστόσο, δεν μπορούσε να σβήσει την μανιασμένη φωτιά. Ένα μέσο απέμενε για να τερματιστεί η αναταραχή – η σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου. Τόσο οι αντίπαλοι του Νεστορίου όσο και οι υποστηρικτές του ήταν εξίσου πρόθυμοι για τη σύγκληση της συνόδου, με κάθε πλευρά να ελπίζει ότι η δική της διδασκαλία θα θριάμβευε. Έτσι, ο Θεοδόσιος ο Νεότερος, υποκύπτοντας στη γενική απαίτηση, αποφάσισε να συγκαλέσει μια τέτοια σύνοδο .

Έχοντας ορίσει την Έφεσο της Μικράς Ασίας το 3772 ως τόπο της συνόδου , κάλεσε όλους τους μητροπολίτες και τους επισκόπους της αυτοκρατορίας να συγκεντρωθούν εκεί για την Πεντηκοστή του 431. Έστειλε επίσης τον κόμη Κανδιδιανό το 3773 στην Έφεσο για να παραστεί στη σύνοδο ως αυτοκρατορικός εκπρόσωπος.

Ο Νεστόριος έφτασε στην Έφεσο λίγο μετά το Πάσχα (19 Απριλίου), συνοδευόμενος από 16 επισκόπους. Λίγο πριν από την εορτή της Πεντηκοστής, ο Άγιος Κύριλλος εμφανίστηκε επικεφαλής πενήντα Αιγυπτίων επισκόπων. Περίπου 40 επίσκοποι έφτασαν από τις γύρω πόλεις της Μικράς Ασίας . Ο Πάπας Κελεστίνος, λόγω ασθένειας και γήρατος, δεν μπόρεσε να εμφανιστεί και έστειλε δύο επισκόπους και έναν ιερέα ως εκπροσώπους του εαυτού του και «ολόκληρης της Δυτικής συνόδου», με οδηγίες να καθοδηγηθούν από την κρίση του Αγίου Κυρίλλου. Συνολικά, συγκεντρώθηκαν περίπου 200 επίσκοποι, αλλά ο Ιωάννης Αντιοχείας και οι άλλοι Σύριοι επίσκοποι, οι περισσότεροι από τους οποίους τάχθηκαν με το μέρος του Νεστορίου, δεν εμφανίστηκαν ακόμα. Οι επίσκοποι που είχαν συγκεντρωθεί για τη σύνοδο τους περίμεναν μάταια μέχρι τις 21 Ιουνίου και, μη έχοντας λάβει την άφιξή τους, άνοιξαν τελικά τις συνεδριάσεις τους (21 Ιουνίου 431). Λόγω της αξιοπρέπειας της έδρας του, ο Άγιος Κύριλλος ανέλαβε την προεδρία αυτής της συνόδου, υπό την συμπροεδρία του Ιουβενάλη Ιεροσολύμων και του Μέμνονα Εφέσου. Αλλά ο ασεβής Νεστόριος εναντιώθηκε στη σύνοδο και δεν παρευρέθηκε, επικαλούμενος το πρόσχημα ότι αναμένει την άφιξη του Ιωάννη της Αντιόχειας και των Σύρων επισκόπων. Οι πατέρες της συνόδου τον κάλεσαν να εμφανιστεί τρεις φορές, αλλά εκείνος αρνήθηκε πεισματικά. Στη συνέχεια άρχισαν να εξετάζουν τα γραπτά του Νεστορίου και, μετά από προσεκτική εξέταση, τα καταδίκασαν ως αιρετικά. Ο Άγιος Κύριλλος παρουσίασε στη σύνοδο τις επιστολές του προς τον Νεστόριο και άλλους, στις οποίες κατήγγειλε την ασεβή σοφία του αιρετικού, και παρουσίασε επίσης τα ψηφίσματα της τοπικής συνόδου που πραγματοποιήθηκε νωρίτερα στην Αλεξάνδρεια. Οι πατέρες της συνόδου συμφώνησαν με τις διδασκαλίες του αγίου άνδρα, αναγνωρίζοντάς τον ως Ορθόδοξο και θεόσοφο, και ενέκριναν τα ψηφίσματα της τοπικής συνόδου της Αλεξάνδρειας.

Εν τω μεταξύ, ο Ιωάννης Αντιοχείας έφτασε στην Έφεσο με τους Σύριους επισκόπους. Μαθαίνοντας για την πρόοδο της υπόθεσης, συγκάλεσε ξεχωριστή σύνοδο προς υπεράσπιση του Νεστορίου, στην οποία παρευρέθηκαν ο Νεστόριος και όλοι οι υποστηρικτές του. Ο Κανδιδιανός, μολυσμένος από αίρεση, βοήθησε αυτή την παράνομη σύνοδο, και σε αυτήν ο Άγιος Κύριλλος κατηγορήθηκε άδικα για την αίρεση του Απολλινάριου ( 3775) , η οποία αρνούνταν την αληθινή ανθρώπινη φύση του Χριστού και ισχυριζόταν ότι ο Χριστός δεν είχε ψυχή, αλλά αντίθετα περιείχε θεότητα μέσα του. Υποβάλλοντας μια τέτοια κατηγορία εναντίον του αγίου άνδρα και συκοφαντώντας τον ψευδώς, οι οπαδοί του Νεστορίου προσπάθησαν να οπλίσουν τον ίδιο τον αυτοκράτορα εναντίον του. Αρχικά, πέτυχαν τον στόχο τους. Ο αυτοκράτορας πίστεψε τις συκοφαντίες τους και διέταξε τη φυλάκιση του Αγίου Κυρίλλου μαζί με τον Όσιο Μέμνονα, Επίσκοπο Εφέσου ( 3776 ). Στη συνέχεια όμως, αφού υπέβαλε τα πάντα σε λεπτομερή εξέταση και βλέποντας, αφενός, την αθωότητα του δίκαιου Κυρίλλου και, αφετέρου, τα προφανή ψέματα και την κακία των εχθρών του, ο Θεοδόσιος επανέφερε τον άγιο και γενναίο ιεράρχη και τον ακόλουθο του Μέμνονα στις θέσεις τους και επαίνεσε την υπομονή και την πραότητα του πρώτου· διέταξε να περιοριστούν οι αιρετικοί.

Έτσι, ο Άγιος Κύριλλος στάθηκε για άλλη μια φορά επικεφαλής των αγίων πατέρων που συγκεντρώθηκαν στην Έφεσο για να εξετάσουν τη σοφία του Νεστορίου. Σε αυτή τη σύνοδο, καθιερώθηκε το δόγμα της πίστης ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο ενσαρκωμένος από την Υπεραγία Παρθένο Μαρία, είναι ο αληθινός Θεός, και ότι η Υπεραγία Παρθένος Μαρία, η οποία Τον γέννησε, είναι η αληθινή Θεοτόκος. Όταν αυτή η τελική απόφαση ανακοινώθηκε στον λαό, μεγάλη χαρά βασίλευσε σε όλους τους πιστούς, και όλοι οι πολίτες της Εφέσου αναφώνησαν πανηγυρικά, όχι όπως είχαν πει κάποτε, «Μεγάλη η Άρτεμις της Εφέσου» [3777 ], αλλά με εντελώς διαφορετικά λόγια: «Μεγάλη η Υπεραγία Παρθένος Μαρία, Θεοτόκε». Ο Νεστόριος καταδικάστηκε ως αιρετικός και βλάσφημος και όχι μόνο στερήθηκε του βαθμού του, αλλά και αφορίστηκε από την Εκκλησία του Χριστού και καταδικάστηκε σε αιώνια καταδίκη. Ο Ιωάννης της Αντιόχειας και οι Σύριοι επίσκοποι αργότερα συμμετείχαν στην απόφαση αυτής της συνόδου. Ο αυτοκράτορας εξόρισε τον Νεστόριο σε μια μακρινή χώρα που ονομαζόταν Όαση . Εδώ, αμετανόητος, ο ασεβής Νεστόριος τελείωσε τη ζωή του σε τρομερά βασανιστήρια. Ενώ ήταν ακόμα ζωντανός, η βλάσφημη γλώσσα του κατασπαράχθηκε από σκουλήκια.

Πόσο αντίθετη στην Ορθοδοξία είναι η βλασφημία της Θεοτόκου που διέπραξε ο αιρετικός Νεστόριος, όπως αποδεικνύεται από το ακόλουθο περιστατικό, που αφηγείται ο Άγιος Ιωάννης στο έργο του, Το Πνευματικό Λιβάδι ( 3779 ) : «Κάποτε», γράφει, «ήρθαμε στον πρεσβύτερο της Κολομανικής Λαύρας (3780) , τον αββά Κυριακό, και μας είπε τα εξής: «Κάποτε είδα σε όνειρο ότι έξω από τις πόρτες του κελιού μου στεκόταν μια λαμπερή, όμορφη Παναγία, ντυμένη στα πορφύρα, και με τους δύο λαμπερούς άνδρες της. Και αναγνώρισα ότι αυτή ήταν η Παναγία μας, η Υπεραγία Παρθένος Θεοτόκος, και οι άνδρες μαζί της ήταν ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής και ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος. Αμέσως έφυγα από το κελί μου και, σκύβοντας, την παρακάλεσα να μπει μέσα και να ευλογήσει το κελί μου, αλλά δεν ήθελε». Την παρακάλεσα για πολλή ώρα, λέγοντας: «Κυρία, μην αφήσεις τον δούλο Σου να απομακρυνθεί από Σένα ταπεινωμένος και ατιμασμένος». Και πολλές άλλες προσευχές έκανα ενώπιόν Της. Τότε, βλέποντας την ένθερμη προσευχή μου, μου απάντησε:

«Έχεις τον εχθρό Μου στο κελί σου, πώς μπορείς τότε να εκφράσεις την επιθυμία να έρθω σε εσένα;»

Με αυτά τα λόγια έφυγε. Ξυπνώντας από τον ύπνο, άρχισα να κλαίω και να θρηνώ, αναρωτώμενος αν είχα αμαρτήσει εναντίον της Υπεραγίας Θεοτόκου στις σκέψεις μου· γιατί δεν υπήρχε κανείς άλλος στο κελί μου εκτός από εμένα. Αφού εξέτασα προσεκτικά τον εαυτό μου, δεν βρήκα τίποτα στο οποίο θα μπορούσα να αμαρτήσω εναντίον της. Βλέποντας ότι η θλίψη με κατατρώει, για να βρω κάποια ανακούφιση από τη θλίψη μου, πήρα ένα βιβλίο για να διαβάσω. Ήταν το βιβλίο του ευλογημένου ιερέα της Ιερουσαλήμ Ησύχιου , το οποίο είχα δανειστεί από αυτόν. Αφού διάβασα το βιβλίο, είδα στο τέλος δύο λόγια του ασεβούς Νεστόριου, και έτσι αναγνώρισα ακριβώς τι είδους εχθρός της Υπεραγίας Κυρίας ήταν στο κελί μου. Στη συνέχεια, σηκώθηκα, έφερα το βιβλίο σε αυτόν που μου το είχε δώσει και του είπα:

– Αδελφέ, πάρε το βιβλίο σου· περισσότερο κακό έχω πάθει παρά όφελος.

Με ρώτησε πώς το βιβλίο του με είχε βλάψει παρά με είχε ωφελήσει. Του είπα για το όραμα που είχα δει. Τότε, γεμάτος θείο ζήλο, έκοψε δύο λόγια του Νεστορίου από το βιβλίο και τα έκαψε στη φωτιά, λέγοντας: «Κανένας εχθρός της Παναγίας μας, της Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, ας μην μείνει στο κελί μου».

Ούτε πρέπει να σιωπούμε για το πώς ο Άγιος Κύριλλος του Χριστού – αυτός ο μεγάλος άγιος του Θεού, παρά τη μεγάλη του αγιότητα, παρόλα αυτά έτρεφε κάτι επαίσχυντο και αντίθετο προς την ευσέβεια – για να δει τη θαυματουργή του διόρθωση. Οργίστηκε χωρίς αιτία με τον Ιωάννη Χρυσόστομο – έναν άγιο εναντίον ενός αγίου. Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, γιατί η τελειότητα είναι έμφυτη μόνο στον Θεό. μεταξύ των ανθρώπων, κανείς δεν μπορεί να είναι τέλειος από μόνος του, εκτός αν είναι «εκ του πληρώματος αυτού πάντες λάβαμε χάρη επί χάριτος» ( Ιωάννης 1:16 ) . Επομένως, ακόμη και οι άγιοι, ως άνθρωποι, είναι μέτοχοι ανθρώπινων αδυναμιών. Ο Άγιος Κύριλλος είχε επίσης μια τέτοια αδυναμία, ακριβώς στη σχέση του με τον Ιωάννη Χρυσόστομο : θύμωσε με τον άγιο άνθρωπο όχι μόνο κατά τη διάρκεια της ζωής του τελευταίου, αλλά και μετά τον θάνατό του, και δεν ήθελε να τον θυμάται ανάμεσα στους αγίους. Μια τέτοια οργή στον Κύριλλο δεν προέκυψε από κακία, αλλά από άγνοια. Άκουσε, αφενός, από τον θείο του, Πατριάρχη Θεόφιλο, και αφετέρου, από άλλους που έτρεφαν εχθρότητα προς τον Χρυσόστομο, πολλές άδικες συκοφαντίες εναντίον αυτού του παγκόσμιου φωστήρα, και, στην αθωότητά του, πίστευε τα ψέματα ως αλήθεια. Διότι είναι γραμμένο: «Ο ανόητος πιστεύει κάθε λόγο» ( Παροιμίες 14:15 ). Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Αττικός, που έζησε πριν από τον Νεστόριο, τον προέτρεπε στις επιστολές του να αναγράψει το όνομα του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στα εκκλησιαστικά δίπτυχα , δηλαδή στα βιβλία που περιέχουν τα ονόματα των αγίων. Ο ίδιος ο Αττικός ήταν προηγουμένως ένας από τους εχθρούς του Ιωάννη του Χρυσοστόμου , αλλά αργότερα, αναγνωρίζοντας την αθωότητα αυτού του αγίου άνδρα και ταυτόχρονα την αμαρτία του εναντίον του, μετανόησε. Αφού διαδέχθηκε τον Αρσάκιο στον Πατριαρχικό Θρόνο της Κωνσταντινούπολης, συμπεριέλαβε και τον Χρυσόστομο στα δίπτυχα και, όσο ήταν ακόμα ζωντανός, προέτρεψε τον Άγιο Κύριλλο με επιστολές του ζητώντας του να κάνει το ίδιο. Αλλά ο Κύριλλος δεν άκουσε, μη θέλοντας να υπονομεύσει την προηγούμενη Σύνοδο κατά του Ιωάννη, που συγκάλεσε ο Θεόφιλος το 3784 .

Ομοίως, ο Άγιος Ισίδωρος Πηλουσιώτης 3785 , συγγενής του Κυρίλλου, άνδρας προχωρημένης ηλικίας, βλέποντας την αγανάκτηση πολλών για τον Άγιο Κύριλλο επειδή απέκλεισε τον Χρυσόστομο από τον αριθμό των αγίων, του έγραψε με τόλμη, προτρέποντάς τον να εξετάσει αμερόληπτα τις συνθήκες της καταδίκης του Ιωάννη Χρυσοστόμου.

«Το πάθος είναι κοντόφθαλμο, και το μίσος δεν βλέπει τίποτα απολύτως», έγραψε ο Πηλούσιος σε μια από τις επιστολές του προς τον Άγιο Κύριλλο. «Επομένως, αν θέλετε να απαλλαγείτε και από τα δύο αυτά ελαττώματα, μην εκφέρετε βιαστικές κρίσεις, αλλά υποβάλλετε τις πράξεις σε δίκαιη κρίση· επειδή, ο Θεός, που γνωρίζει τα πάντα πριν εκπληρωθούν, ήταν αρκετά καλός ώστε να κατέβει από τον ουρανό και να δει την κραυγή των Σοδόμων ( Γέν. 18:20 ), διδάσκοντάς μας να κάνουμε τα πάντα με προσεκτική εξέταση. Διότι πολλοί που ήταν μαζί σας στη Σύνοδο της Εφέσου λένε χλευαστικά ότι ικανοποιείτε τη δική σας έχθρα και δεν αναζητάτε την Ορθοδοξία που απαιτείται για τον Ιησού Χριστό. Είναι ανιψιός του Θεόφιλου, λένε, και το πνεύμα του είναι μαζί του». Όπως ακριβώς ο Θεόφιλος ξέσπασε ξεκάθαρα την οργή του στον θεοφόρο και φιλόθεο Ιωάννη, έτσι είναι επιθυμητό να καυχηθούμε γι’ αυτό, αν και έχει συμβεί μια μεγάλη αλλαγή στη θέση του κατηγορουμένου, επειδή ο Ιωάννης έχει ήδη υποστεί εξορία και τώρα δεν ζει πλέον».

Σε μια άλλη επιστολή, ο Άγιος Ισίδωρος Πηλουσιώτης έγραψε στον Κύριλλο: «Τα παραδείγματα από τη Θεία Γραφή με τρομάζουν και με αναγκάζουν να γράψω ό,τι πρέπει. Διότι αν είμαι πατέρας, όπως λες εσύ ο ίδιος, τότε φοβάμαι την καταδίκη που υπέστη ο Ηλί επειδή δεν εποικοδομούσε τους αμαρτωλούς γιους του 3786 · αλλά αν, όπως γνωρίζω με βεβαιότητα, είμαι γιος ενώπιόν σου, που φέρει την εικόνα του μεγάλου Μάρκου 3787, τότε φοβάμαι την τιμωρία που υπέστη ο Ιωνάθαν επειδή δεν εμπόδισε τον πατέρα του να αναζητήσει τη μάγισσα 3787. Διότι, επειδή μπορούσε να τον είχε εμποδίσει, πέθανε στη μάχη ενώπιον του αμαρτωλού. Επομένως, για να μην καταδικαστώ εγώ, και ο Θεός να μην σας καταδικάσει, σταματήστε τη διαμάχη και μην μεταφέρετε αυτή την εκδίκηση για τη δική σας προσβολή, η οποία θα έπρεπε να δοθεί στους θνητούς, στη ζωντανή Εκκλησία – με το πρόσχημα της ευσέβειας, μην προκαλέσετε αιώνια διχόνοια σε αυτήν» 3788 .

Και σε άλλο σημείο ο άγιος έγραψε στον Κύριλλο: «Με ρωτάς για τις συνθήκες της εξορίας του αγίου Ιωάννη: αλλά δεν θα γράψω γι’ αυτό λεπτομερώς, για να μην φανώ άνθρωπος που καταγγέλλει και καταδικάζει τους άλλους, γιατί οι πολυάριθμες αδικίες των ανθρώπων προς τον άγιο έχουν ξεπεράσει κάθε μέτρο. Θα σας υπενθυμίσω εν συντομία τον σκληροτράχηλο χαρακτήρα της Αιγύπτου, η οποία είναι κοντά σας : 3789 αρνήθηκε τον Μωυσή, παραδόθηκε στον Φαραώ, έγδερνε τους ταπεινούς με πληγές, πικράνει τους εργάτες, έχτισε πόλεις και δεν πλήρωνε μισθούς στους εργάτες 3790. Πράττοντας τέτοιες πράξεις, γέννησε τον άνομο Θεόφιλο, ο οποίος σεβόταν τον χρυσό για τον Θεό 3791. με τον ομοϊδεάτη λαό του, επαναστάτησε εναντίον του Αγίου Ιωάννη – ενός ανθρώπου που αγαπούσε τον Θεό και κήρυττε για τον Θεό. Παρ’ όλα αυτά, ο οίκος του Δαβίδ εδραιώνεται και πολλαπλασιάζεται, αλλά ο Σαούλ, όπως βλέπετε, αποδυναμώνεται 3792 »

Τέτοια ήταν τα γραπτά του Αγίου Ισιδώρου του Πηλουσιού προς τον Άγιο Κύριλλο. Είχαν τέτοια επίδραση στον τελευταίο που, αφού τα διάβασε, άρχισε να αναγνωρίζει την αμαρτία του. Έγινε ιδιαίτερα συνειδητοποιημένος γι’ αυτήν και μετανόησε πλήρως όταν τρομοκρατήθηκε από το ακόλουθο όραμα. Φαντάστηκε τον εαυτό του σε ένα πανέμορφο μέρος, γεμάτο με απερίγραπτη χαρά. Εδώ είδε θαυμαστούς άνδρες – τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ – και άλλους αγίους, τόσο της Παλαιάς όσο και της Καινής Διαθήκης. Είδε επίσης έναν τεράστιο και φωτεινό ναό, την ομορφιά του οποίου η ανθρώπινη γλώσσα δεν μπορεί να περιγράψει, και μέσα σε αυτόν άκουσε το τραγούδι γλυκών φωνών. Μπαίνοντας σε αυτόν τον ναό και θαυμάζοντας την ομορφιά και τη λαμπρότητά του, ο Κύριλλος είδε μέσα σε αυτόν, με λάμψη δόξας, την Υπεραγία Κυρία Θεοτόκο, περιτριγυρισμένη από πλήθος αγγέλων. Ανάμεσα σε εκείνους που στέκονταν γύρω από τη Μητέρα του Θεού, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος , λάμποντας σαν άγγελος του Θεού με ένα θαυματουργό φως και κρατώντας ένα βιβλίο με τα γραπτά του στο χέρι του. Πλήθος θαυμαστών ανδρών τον περικύκλωνε σαν υπηρέτες. Όλοι ήταν οπλισμένοι, σαν να ήταν έτοιμοι για επίθεση. Έτσι, όταν ο Κύριλλος ήθελε να πέσει στα πόδια της Θεοτόκου για να την προσκυνήσει, ο Άγιος Ιωάννης και οι ακόλουθοί του όρμησαν αμέσως εναντίον του, απαγορεύοντάς του να πλησιάσει την Υπεραγία Θεοτόκο και διώχνοντάς τον από τον θαυμαστό ναό. Ο Κύριλλος, βλέποντας τον Ιωάννη να τον αντιμετωπίζει αγανακτισμένα και τον ίδιο να διώχνεται από τον ναό, έτρεμε. Ξαφνικά όμως άκουσε την Υπεραγία Παρθένο Μαρία να απευθύνεται στον Ιωάννη με μια ικεσία να συγχωρήσει τον Κύριλλο και να μην τον διώξει από τον ναό, γιατί είχε αμαρτήσει εναντίον του όχι από κακία, αλλά από άγνοια. Αλλά ο Ιωάννης φαινόταν απρόθυμος να συγχωρήσει τον Κύριλλο. Τότε η Υπεραγία Θεοτόκος είπε: «Συγχωρήστε τον για χάρη μου, γιατί έχει κοπιάσει πολύ για την τιμή μου – με δόξασε ανάμεσα στους ανθρώπους και με ονόμασε Θεοτόκο».

Όταν η Υπεραγία Θεοτόκος είπε αυτά τα λόγια, ο Ιωάννης αμέσως λυπήθηκε και απάντησε στην Θεοτόκο:

«Με τη μεσιτεία σου, Κυρία, τον συγχωρώ.» Έπειτα, πλησιάζοντας φιλικά τον Κύριλλο, τον αγκάλιασε και τον φίλησε, και έτσι συμφιλιώθηκαν στο όραμα.

Μετά από αυτό το όραμα, ο Άγιος Κύριλλος άρχισε να μετανοεί συχνά και να καταδικάζει τον εαυτό του επειδή άδικα έτρεφε θυμό εναντίον ενός τέτοιου αγίου του Θεού. Στη συνέχεια, συγκεντρώνοντας όλους τους Αιγύπτιους επισκόπους, τέλεσε μια επίσημη γιορτή προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου και τον ενέγραψε στα εκκλησιαστικά βιβλία μεταξύ των μεγάλων αγίων. Έτσι, η κηλίδα στον άγιο άνδρα Κύριλλο, ο οποίος ήταν εχθρικός προς τον Άγιο Ιωάννη, αφαιρέθηκε. Η έχθρα μεταξύ των υπηρετών της διαλύθηκε από την ίδια την Υπεραγία Θεοτόκο. Από τότε και στο εξής, όσο ζούσε ο Άγιος Κύριλλος, δόξαζε τον Άγιο Ιωάννη του Χρυσόστομο με εγκωμιαστικούς λόγους.

Ο Άγιος Κύριλλος πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του μέσα σε μεγάλους αγώνες, ασχολούμενος όχι μόνο με τη δική του σωτηρία αλλά και με τη σωτηρία των άλλων, και καθοδηγώντας πολλούς στο δίκαιο μονοπάτι. Το ακόλουθο περιστατικό αναφέρεται από τη ζωή του Αγίου Κυρίλλου, του αγίου του Θεού. Στην Κάτω Αίγυπτο, ζούσε εκείνη την εποχή ένας γέροντας, φημισμένος για την αγία του ζωή. Παρά ταύτα, αυτός, όντας ένας αμόρφωτος και απλός άνθρωπος, είχε μια εσφαλμένη άποψη: ακριβώς λόγω της άγνοιάς του, ο γέροντας ισχυρίστηκε ότι ο Μελχισεδέκ ήταν ο Υιός του Θεού . Η άγνοιά του για αυτή τη σοφία αναφέρθηκε στον Άγιο Κύριλλο, ο οποίος κάλεσε τον γέροντα στο σπίτι του. Γνωρίζοντας ότι ο γέροντας έκανε θαύματα και ήταν τόσο ευάρεστος στον Θεό που ο Θεός εκπλήρωνε κάθε αίτημά του – και ότι οι παρανοήσεις του για τον Μελχισεδέκ οφείλονταν μόνο στην απλότητά του – ο πατριάρχης χρησιμοποίησε αυτή τη σοφία για να τον οδηγήσει στο σωστό μονοπάτι. Απευθυνόμενος ευγενικά στον γέροντα, είπε:

«Αββά, σε παρακαλώ βοήθησέ με να λύσω μια απορία: αφενός, η λογική με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο Μελχισεδέκ είναι ο Υιός του Θεού, αφετέρου όμως, κάτι μου λέει ότι αυτό είναι άδικο και ότι είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος και αρχιερέας του Θεού. Και έτσι βρίσκομαι σε αμφιβολία και αμηχανία, μη γνωρίζοντας πού να καταλήξω. Γι’ αυτό, σας κάλεσα σκόπιμα να προσευχηθείτε στον Θεό σχετικά με αυτό, ζητώντας Του να σας το αποκαλύψει. Και ό,τι σας αποκαλύπτει ο Θεός, παρακαλώ μην αρνηθείτε να μου το πείτε.»

Βασιζόμενος στην ευάρεστη προς τον Θεό ζωή του, ο γέροντας απάντησε με τόλμη στον Άγιο Κύριλλο:

«Επιτρέψτε μου, Κύριε, να αποσυρθώ για τρεις ημέρες, μετά τις οποίες θα ρωτήσω τον Θεό γι’ αυτό και θα σας πω τι θα μου αποκαλυφθεί».

Έπειτα, αφού αποσύρθηκε στο κελί του και απομονώθηκε εκεί για τρεις ημέρες, ο γέροντας προσευχήθηκε στον Θεό να του αποκαλύψει την αλήθεια για τον Μελχισεδέκ. Αφού έλαβε το αίτημά του, πήγε στον Άγιο Κύριλλο και του είπε:

«Ο Μελχισεδέκ είναι άνθρωπος, όχι Υιός Θεού. Και ας γίνει γνωστό σε σένα, Διδάσκαλε, ότι πράγματι έτσι είναι».

Ο Άγιος Κύριλλος χάρηκε πολύ που έσωσε την ψυχή του γέροντα και, ευχαριστώντας τον, τον έδιωξε. Ο γέροντας, αφού έφυγε, άρχισε να κηρύττει σε όλους ότι ο Μελχισεδέκ ήταν άνθρωπος, όχι ο Υιός του Θεού. Έτσι, με σοφία, ο άγιος του Θεού οδήγησε τον αδαή άνθρωπο στο σωστό μονοπάτι.

Αφού κατείχε τον πατριαρχικό θρόνο της Αλεξάνδρειας για τριάντα δύο χρόνια, καθάροντας κατά τη διάρκεια της ζωής του την Εκκλησία του Χριστού από όλες τις αιρέσεις που επικρατούσαν τότε και γράφοντας πολλά οικοδομητικά έργα , ο Άγιος Κύριλλος κοιμήθηκε εν Κυρίω εν ειρήνη . Κατά την κοίμησή του, η ίδια η Υπεραγία Μητέρα του Θεού στάθηκε μπροστά του, διότι είχε εργαστεί πιστά γι’ αυτήν και είχε αγωνιστεί γενναία για την τιμή της. Συγκαταλέγεται επάξια στον Άγιο Χρυσόστομο και μαζί του, φλεγόμενος από άφθαρτη αγάπη, στέκεται ενώπιον του Χριστού Θεού και της Υπεραγίας Μητέρας του Θεού, μένοντας στη δόξα της, κοντά στον θρόνο της, και δοξάζοντας την Υπεραγία Παρθένο και τον αληθινό Θεό που γεννήθηκε από αυτήν στους αιώνες. Αμήν.

Κοντάκιον, Ήχος 6ος:
Σωστά μας αβύσσο θεολογικών διδασκαλιών ξεχύθηκες, από τις πηγές του Σωτήρος, καταποντίζοντας τις αιρέσεις, μακάριο Κύριλε, και σώζοντας το ποίμνιο αλώβητο από την αναταραχή. Διότι διδάσκαλος είσαι σε όλα τα έθνη, σεβάσμιε, φανερώνοντας τον εαυτό σου θείο.

* * *

Σημειώσεις

3737 Ο Θεόφιλος κατείχε την Πατριαρχική Έδρα της Αλεξάνδρειας από το 385 έως το 412. Γνωστός στην ιστορία κυρίως για την εχθρότητά του προς τον Ιωάννη Χρυσόστομο , προσπάθησε να υποτάξει τον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως στην δική του επιρροή. Ως εκ τούτου, μετά τον θάνατο του Νεκταρίου, ο οποίος κατείχε την Βυζαντινή Έδρα από το 381 έως το 397, επιδίωξε να εκλεγεί στην έδρα μια πιστή του προσωπικότητα, τον Θεόφιλο. Όταν, αντίθετα με τα σχέδια του Θεόφιλου, ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, προηγουμένως ιερέας στην Αντιόχεια, εξελέγη επίσκοπος της πρωτεύουσας, ο Θεόφιλος έτρεφε μνησικακία εναντίον του και έγινε υποστηρικτής της φατρίας που αντιτίθετο στον Χρυσόστομο. Συμμετείχε ενεργά σε μια περίπλοκη δολοπλοκία εναντίον του αγίου της Κωνσταντινούπολης, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την καθαίρεσή του και δύο εξορίες από την πρωτεύουσα. Ο Θεόφιλος προήδρευσε της συνόδου στη Ντούμπνα, η οποία συγκλήθηκε από τους εχθρούς του Χρυσοστόμου με στόχο την καθαίρεσή του. Η σχέση του με τον Χρυσόστομο ήταν τέτοια που ρίχνει μια σκοτεινή σκιά στο όνομά του. Κατά τα άλλα, ο Θεόφιλος ήταν ένας σοφός ιεράρχης και έκανε πολύ καλό για την Αλεξανδρινή Εκκλησία.
3738 Ο Άγιος Κύριλλος κατείχε τον πατριαρχικό θρόνο της Αλεξάνδρειας από το 412 έως το 444.
3739 Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Δέκιος βασίλευσε από το 249 έως το 251.
3740 Ο Φαβιανός, επίσκοπος Ρώμης, κατείχε την ρωμαϊκή έδρα από το 236 έως το 250.
3741 Ο Φαβιανός μαρτύρησε τον Ιανουάριο του 250 και η έδρα του παρέμεινε κενή μέχρι τον Ιούνιο του επόμενου έτους, καθώς η σφοδρότητα του διωγμού εμπόδισε την εκλογή νέου πάπα. Ο Δέκιος φέρεται να είπε ότι θα προτιμούσε έναν διεκδικητή του αυτοκρατορικού θρόνου παρά έναν νέο επίσκοπο στη Ρώμη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου χηρείας της Ρωμαϊκής Εκκλησίας, ο Νοβατιανός, διακεκριμένος για την ευγλωττία και την ακαδημαϊκή του ικανότητα, καθώς και για τον αυστηρό τρόπο ζωής του, απολάμβανε σημαντική επιρροή και θα μπορούσε να υπολογίζει στην εκλογή του ως επίσκοπος. Ωστόσο, αυτές οι ελπίδες δεν εκπληρώθηκαν.
3742 Ο Άγιος Κορνήλιος ήταν Πάπας στη Ρώμη από το 251 έως το 252.
3743 Αυτός ήταν ο έβδομος γενικός διωγμός των Χριστιανών. Στρέφονταν κυρίως εναντίον επισκόπων και κληρικών. Μεταξύ των θυμάτων ήταν ο Φαβιανός της Ρώμης, ο Βαβυλάς της Αντιόχειας και ο Αλέξανδρος της Ιερουσαλήμ. Ενώ η ζωή άλλων αγίων ανδρών (όπως ο Κυπριανός της Καρχηδόνας, ο Ωριγένης, ο Γρηγόριος ο Θαυματουργός και ο Διονύσιος της Αλεξάνδρειας ) σημαδεύτηκε από εξορία και άλλα βάσανα, αυτή η περίοδος σημαδεύτηκε από εξορία. Ο πρωταρχικός στόχος του διωγμού, ωστόσο, δεν ήταν να θανατωθούν οι Χριστιανοί, αλλά να αναγκαστούν να απαρνηθούν την πίστη τους. Για τον σκοπό αυτό, υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια, φυλακίσεις και λιμοκτονία, και κάτω από τέτοιες δοκιμασίες, η σταθερότητα πολλών υπέκυψε.
3744 Ο Νοβατιανός αρχικά δεν έδειξε καμία μισαλλοδοξία απέναντι στους πεσόντες. Ο Κυπριανός, Επίσκοπος Καρχηδόνας, καταθέτει ότι ήταν ο συγγραφέας της επιστολής στην οποία ο Ρωμαίος κλήρος αναγνώρισε ότι οι πεσόντες μπορούσαν να γίνουν δεκτοί στην Εκκλησία εάν βρίσκονταν σε θανάσιμο κίνδυνο. Αλλά μετά την εκλογή του Κορνήλιου, έγινε ηγέτης μιας παράταξης που είχε εντελώς διαφορετική άποψη. Ο Νοβατιανός άρχισε να διδάσκει ότι, παρόλο που οι μετανοημένοι πεσόντες μπορούσαν να γίνουν δεκτοί στο Θείο έλεος και ως εκ τούτου προτρέπονταν σε μετάνοια, η Εκκλησία δεν είχε εξουσία να τους χορηγήσει άφεση αμαρτιών και έπρεπε να τους αφορίσει οριστικά. Διαφορετικά, θα έχανε τον χριστιανικό της χαρακτήρα και τα προνόμιά της.
3745 Η χειροτονία του Νοβατιανού ως επισκόπου τελέστηκε από τρεις επισκόπους ασήμαντων πόλεων, οι οποίοι κλήθηκαν από τους υποστηρικτές του με ασήμαντες προφάσεις και έθεσαν τα χέρια τους πάνω του το βράδυ, μετά το δείπνο.
3746 Ο Νοβατιανισμός βρήκε πολλούς οπαδούς στη Δύση και οι αρχές του έγιναν ακόμη πιο αυστηρές από πριν. Η ποινή του ισόβιου αφορισμού, που αρχικά εφαρμοζόταν μόνο σε όσους απαρνούνταν την πίστη, αργότερα επεκτάθηκε σε όλους όσους διέπρατταν περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές αμαρτίες μετά το βάπτισμα. Οι Νοβατιανοί υιοθέτησαν επίσης το όνομα «Καθάρι», που σημαίνει «καθαρός». Ξαναβάπτιζαν όσους προσηλυτίζονταν σε αυτούς από την Εκκλησία, θεωρώντας την κοινωνία μαζί της ακάθαρτη και τις ιερές λειτουργίες της ως εκ τούτου άκυρες. Μερικοί Νοβατιανοί καταδίκαζαν τον δεύτερο γάμο, τοποθετώντας τον δίπλα στη μοιχεία. Όσον αφορά τις θεμελιώδεις αλήθειες του Ευαγγελίου, οι Νοβατιανοί ήταν και παρέμειναν Ορθόδοξοι και πολλοί από αυτούς υπέφεραν ακόμη και μέχρι θανάτου για την πίστη τους.
3747 Ένα στάδιο ισούται με 87 1/2 οργιές. 120 στάδια ισούνται επομένως με 21 βέρστ.
3748 Η Κωνωπός βρίσκεται στις εκβολές του Νείλου, γνωστή με το όνομά της ως Κωνωπία. Πριν από την ίδρυση της Αλεξάνδρειας, η Κωνωπός ήταν η σημαντικότερη πόλη της περιοχής, αλλά με την άνοδο της αιγυπτιακής πρωτεύουσας, η σημασία της άρχισε να μειώνεται και μέχρι την εισαγωγή του Χριστιανισμού, η πόλη είχε εξαφανιστεί — στη θέση της αργότερα σχηματίστηκε ένας ασήμαντος οικισμός.
3749 Αυτό το μέρος, σύμφωνα με την είδηση ​​της μεταφοράς των λειψάνων των αγίων μαρτύρων Κύρου και Ιωάννη (βλ. παρακάτω, 28η), βρισκόταν σε απόσταση δύο βερστ από το Κωνώπ, δηλαδή περίπου δύο μίλια.
3750 Ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Μακεδόνας βασιλιάς που υπέταξε ολόκληρη την πολιτιστική Ανατολή, έζησε στα τέλη του τέταρτου αιώνα π.Χ. Ίδρυσε την πόλη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο το 332 π.Χ. για να εδραιώσει την ελληνική κυριαρχία. Έχοντας γίνει μια από τις πλουσιότερες και πιο ευημερούσες πόλεις της Ανατολής, σύντομα άρχισε να προσελκύει επιχειρηματίες αποίκους από άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Παλαιστίνης, μεταξύ του τότε εβραϊκού πληθυσμού της. Οι Εβραίοι της Αλεξάνδρειας αποτελούσαν μια σημαντική αποικία και η εβραϊκή συνοικία ήταν πολύ πυκνοκατοικημένη. Ο Φίλων, ένας Εβραίος συγγραφέας που έζησε τον πρώτο αιώνα π.Χ., αναφέρει ότι στην εποχή του υπήρχαν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Εβραίοι στην Αίγυπτο, κυρίως στην Αλεξάνδρεια. Μετά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ, ο Πτολεμαίος Α’ εγκατέστησε μια μεγάλη εβραϊκή αποικία στην Αλεξάνδρεια και τους παραχώρησε ίσα δικαιώματα με τους Έλληνες. Οι Ρωμαίοι επιβεβαίωσαν αυτά τα δικαιώματα και ο Αύγουστος ίδρυσε ένα ειδικό εβραϊκό συμβούλιο για τη διαχείριση των εβραϊκών υποθέσεων υπό την εξουσία ενός αυτοκρατορικού έπαρχου. Ωστόσο, υπό τον Καλιγούλα, έχασαν τα περισσότερα από τα προνόμιά τους.
3751 Μια συναγωγή ήταν ένας χώρος θρησκευτικής συγκέντρωσης για τους Εβραίους. Αυτά ήταν ανοιχτά κτίρια που προορίζονταν για δημόσια λατρεία. Σύμφωνα με το νόμο, αυτή έπρεπε να πραγματοποιείται στη Σκηνή του Μαρτυρίου και αργότερα στον Ναό στην Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της βαβυλωνιακής αιχμαλωσίας, ο Ναός καταστράφηκε και ως εκ τούτου προέκυψε η ανάγκη για ειδικούς χώρους συνάντησης. Έτσι δημιουργήθηκαν οι συναγωγές. Οι συναγωγές μπορούσαν να χτιστούν οπουδήποτε υπήρχε επαρκής αριθμός αληθινών Εβραίων πιστών. Επομένως, ακόμη και στην εποχή του Ιησού Χριστού και των αποστόλων, ήταν ευρέως διαδεδομένες όπου ζούσαν Εβραίοι. Υπήρχαν κάποιες ομοιότητες μεταξύ της δομής της συναγωγής και του Ναού. Στο κεντρικό δωμάτιο της συναγωγής, τοποθετούνταν ένα ντουλάπι όπου φυλάσσονταν οι κύλινδροι του Νόμου του Μωυσή, οι οποίοι προσφέρονταν για ανάγνωση στον λαό. Ένα χαμηλότερο αναλόγιο ή άμβωνας υψωνόταν στο κέντρο της συναγωγής. Μερικά από τα καθίσματα ήταν ψηλότερα από άλλα και προορίζονταν για πρεσβύτερους, δηλαδή ηλικιωμένους ή άτομα με επιρροή στην κοινότητα. Οι πρεσβύτεροι αποτελούσαν ένα συμβούλιο που ασκούσε ανώτατο έλεγχο στη συναγωγή. Ο πρόεδρος αυτού του συμβουλίου ονομαζόταν άρχοντας ή άρχοντας της συναγωγής ( Μάρκος 5:22 , Πράξεις 13:15 ). Οι άρχοντες των συναγωγών είχαν την εξουσία να αφορίζουν τους παραβάτες του νόμου και να τους μαστιγώνουν. Διάφορες νομικές υποθέσεις εκδικάζονταν επίσης στις συναγωγές.
3752 Φυσικά, ο Άγιος Αλέξανδρος, ο οποίος ήταν Επίσκοπος Αλεξανδρείας από το 312 έως το 326, ήταν ένας από τους πρώτους υποστηρικτές της Ορθοδοξίας, ο οποίος τάχθηκε κατά της αίρεσης του Άρειου.
3753 Γραμματικός – δάσκαλος. Αυτό το όνομα δεν υποδήλωνε απλώς δασκάλους γραμματισμού, αλλά άτομα που κατείχαν πλήρη κατανόηση όλης της κλασικής ελληνικής γραμματείας, μελετώντας την κριτικά, τόσο στην κατασκευή της όσο και στο περιεχόμενό της.
3754 Ο Θεοδόσιος Β΄ ή ο Νεότερος βασίλευσε στην Ανατολή από το 408 έως το 450.
3755 Η Πτολεμαΐδα, που αναφέρεται εδώ, βρισκόταν στην Άνω Αίγυπτο (Θηβαΐδα), στις όχθες του ποταμού Νείλου.
3756 Το Kinaron είναι το όνομα μιας συνοικίας της πόλης κοντά στην πλατεία του καθεδρικού ναού.
3757 Το όρος Νιτρία βρισκόταν νότια της Αλεξάνδρειας, δυτικά του ποταμού Νείλου, κοντά στην έρημο της Λιβύης. Το όρος πήρε το όνομά του από την αφθονία νιτρικού οξέος, ή αλλιώς νιτρικού νατρίου, στις λίμνες που το περιβάλλουν. Μεταξύ άλλων ερημικών περιοχών της Αιγύπτου, το όρος Νιτρία ήταν ένα αγαπημένο καταφύγιο για τους ερημίτες.
3758 Οι Έλληνες ονομάζονταν Έλληνες. Η θρησκεία τους ήταν μια ζωντανή έκφραση του ανθρωπομορφισμού, δηλαδή της θεοποίησης της ανθρώπινης φύσης με όλες τις αρετές και τα ελαττώματά της, καθώς και τις διάφορες εκδηλώσεις της ανθρώπινης ιδιοφυΐας. Οι Έλληνες θεοί προσωποποιούσαν τις διάφορες ιδιότητες και εκδηλώσεις της ανθρώπινης φυσικής και πνευματικής φύσης.
3759 Ο Άγιος Σισίνιος κατείχε τον επισκοπικό θρόνο στην Κωνσταντινούπολη από το 426 έως το 427.
3760 Ο Άγιος Αττικός ανέβηκε στον θρόνο της Κωνσταντινούπολης το 406 και την κατείχε μέχρι το 425.
3761 Ο Νεστόριος κατείχε την έδρα της Κωνσταντινούπολης από το 428 έως το 431. Πριν από την εκλογή του ως επίσκοπος της πρωτεύουσας, ήταν πρεσβύτερος στην Αντιόχεια (βλ. παρακάτω). Διακρινόταν για ασκητική ζωή και ξεκίνησε το έργο του στην Εκκλησία ως μοναχός. Επιπλέον, ο Νεστόριος είχε μια κλίση προς την ακαδημαϊκή γνώση και ήταν γνωστός για την ομαλή και ηχηρή ρητορική του. Ωστόσο, κατηγορήθηκε επίσης για υπερηφάνεια και φιλοδοξία, και λέγεται ότι η αγάπη του για τη δόξα τον οδήγησε να καταφύγει σε επιδεικτική αγιότητα στη ζωή του και σε ένα πομπώδες ύφος στο κήρυγμα του. Ανεξάρτητα από αυτό, απολάμβανε καλή φήμη πριν από την εκλογή του στην έδρα της Κωνσταντινούπολης. Εκτός από την προσωπική του φήμη, το όνομά του ήταν ιδιαίτερα αξιόπιστο στην Κωνσταντινούπολη λόγω του γεγονότος ότι προερχόταν από την ίδια εκκλησία με τον σεβάσμιο Ιωάννη Χρυσόστομο . Έχοντας γίνει επίσκοπος της πρωτεύουσας, ο Νεστόριος αρχικά αποδείχθηκε ένθερμος υποστηρικτής της Ορθοδοξίας. Κηρύττοντας στον καθεδρικό ναό την ημέρα της ανάρρηξής του, απευθύνθηκε στον αυτοκράτορα με τα λόγια: «Δώστε μου μια γη καθαρισμένη από αιρετικούς, και εγώ, με τη σειρά μου, θα σας δώσω τη Βασιλεία των Ουρανών». Αυτά τα λόγια έγιναν δεκτά με ένθερμη επιδοκιμασία, αλλά οι μεταγενέστερες συνθήκες αποκάλυψαν ότι ο ίδιος ο Νεστόριος δεν ήταν σταθερά ριζωμένος στην Ορθοδοξία και ήταν λύκος με ένδυμα προβάτου.
3762 Η Αντιόχεια της Συρίας είναι μια από τις αρχαιότερες και πλουσιότερες πόλεις της Συρίας, η πρωτεύουσά της. Βρίσκεται στον ποταμό Ορόντη, περίπου 10 μίλια από το σημείο που εκβάλλει στη Μεσόγειο Θάλασσα. Ιδρύθηκε 300 χρόνια π.Χ. από τον Σέλευκο Νικάτορα και πήρε το όνομά της από τον πατέρα του, την Αντιόχεια. Η Αντιόχεια είχε ιδιαίτερη σημασία για τη Χριστιανική Εκκλησία, ως το δεύτερο μεγάλο κέντρο του Χριστιανισμού μετά την Ιερουσαλήμ, και ως η μητέρα των χριστιανικών εκκλησιών μεταξύ των ειδωλολατρών. Το ίδιο το όνομα «Χριστιανοί» δόθηκε για πρώτη φορά στους οπαδούς του Κυρίου Ιησού στην Αντιόχεια. Ήταν επίσης εδώ που ξεκίνησαν οι χριστιανικές ιεραποστολές, καθώς από εδώ ξεκίνησαν ο Απόστολος Παύλος και ο Βαρνάβας το πρώτο τους ιεραποστολικό ταξίδι και επέστρεψαν εκεί ( Πράξεις 13:1-4, 14:26 ). Το δεύτερο ταξίδι τους ξεκίνησε εκεί, αν και δεν ξεκίνησαν μαζί ( Πράξεις 15:39-40 ). Το δεύτερο ταξίδι του Αποστόλου τελείωσε επίσης εκεί. Ξεκίνησε το τρίτο ταξίδι του Παύλου ( Πράξεις 18:22-23 ). ​​Στη συνέχεια, η Αντιόχεια φιλοξένησε πολλές αξιοσημείωτες συνόδους που συγκλήθηκαν για την αντιμετώπιση αιρετικών διαφορών. Η Εκκλησία της Αντιόχειας απολάμβανε ιδιαίτερο κύρος από την αρχαιότητα, παράλληλα με τις εκκλησίες της Αλεξάνδρειας, της Ιερουσαλήμ και της Ρώμης. Από την αρχαιότητα, αναπτύχθηκε μέσα σε αυτήν μια ξεχωριστή θεολογική σχολή, που διακρινόταν για μια νηφάλια, ορθολογική προσέγγιση, μια σαφή έκθεση της διαδοχικής ανάπτυξης της Θείας αποκάλυψης και την εισαγωγή μιας ιστορικο-γραμματικής μεθόδου (δηλαδή, μέσω ιστορικών και γραμματικών αναφορών) για την ερμηνεία της Αγίας Γραφής. Αυτή η σχολή οφείλει την προέλευσή της στον ιερέα της Αντιόχειας Λουκιανό και στον σύγχρονό του Δωρόθεο, ο οποίος έζησε τον 3ο αιώνα. Από αυτήν προέκυψαν στη συνέχεια ο Ιωάννης Χρυσόστομος, ο Θεόδωρος, Επίσκοπος Μοψουεστίας, ο Θεοδώρητος Κύρου και άλλοι. Ο Νεστόριος ανήκε επίσης σε αυτή τη σχολή, αλλά έφερε τις νηφάλιες και ορθολογικές αρχές της στα άκρα τους και, σε μια προσπάθεια να φέρει το μυστήριο της ενσάρκωσης πιο κοντά στην κατανόησή μας, έπεσε σε αίρεση.
3763 Ο τίτλος της Υπεραγίας Παρθένου Μαρίας «Θεοτόκος», που επικρίθηκε από τον Αναστάσιο και τον Νεστόριο, είχε χρησιμοποιηθεί τον προηγούμενο αιώνα από τον Ευσέβιο Καισαρείας, τον Μέγα Αθανάσιο, τον Μέγα Γρηγόριο, τον Γρηγόριο Νύσσης και άλλους. Δεν υπονοούσε ότι η Υπεραγία Παρθένος μετέδιδε τη θεϊκή φύση στον Σωτήρα, αλλά μάλλον επιβεβαίωνε την ένωση της θεότητας και της ανθρωπότητας σε ένα πρόσωπο, «επειδή ο Υιός του Θεού δεν προσέλαβε το πρόσωπο του ανθρώπου, αλλά μόνο τη φύση του ανθρώπου».
3764 Παρεμπιπτόντως, αντίγραφα των κηρυγμάτων του Νεστορίου κυκλοφόρησαν μεταξύ των Αιγυπτίων μοναχών και πολλοί από αυτούς, ως αποτέλεσμα, σταμάτησαν να αποκαλούν την Υπεραγία Παρθένο Μητέρα του Θεού.
3765 Ο Επίσκοπος Αλεξανδρείας Αλέξανδρος είδε τον Κύριο να εμφανίζεται σε όνειρο, με τα ρούχα Του σκισμένα. Όταν ρώτησε την οπτασία: «Κύριε, ποιος έσκισε το ένδυμά Σου;» άκουσε την απάντηση: «Ο φρενήρης και άνομος Άρειος». Λίγο αργότερα, ο Άρειος εμφανίστηκε με τις αιρετικές του διδασκαλίες για το Πρόσωπο του Κυρίου Ιησού Χριστού.
3766 Ο Κύριλλος απηύθυνε αυτή την νουθεσία στον Νεστόριο στην πασχαλινή του επιστολή το 430.
3767 Ο Άγιος Κύριλλος έγραψε δύο ειδικές πραγματείες, μία για τον Αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον Νεότερο και την άλλη για τις Αυτοκράτειρες Πουλχερία και Ευδοκία, η πρώτη εκ των οποίων ήταν αδελφή και η δεύτερη σύζυγος του Αυτοκράτορα.
3768 Ο Κελεστίνος Α΄ ήταν επίσκοπος Ρώμης από το 422 έως το 432.
3769 δηλαδή στους πατριάρχες Αντιόχειας και Ιεροσολύμων.
3770 Ο Ιωάννης Α΄, Πατριάρχης Αντιοχείας, κατείχε την Αντιοχειανή έδρα από το 423 έως το 440.
3771 Το διάταγμα για τη σύγκληση της Οικουμενικής Συνόδου υπογράφηκε όχι μόνο από τον Θεοδόσιο, αλλά και από τον Δυτικό Αυτοκράτορα Βαλεντινιανό Γ΄, ο οποίος βασίλευσε από το 423 έως το 455.
3772 Η Έφεσος ήταν η πρωτεύουσα της Μικρασιατικής επαρχίας Ικονίου, κοντά στις εκβολές του ποταμού Καΐστρου (σημερινό Κιουτσόκ Μεντερέτς). Ήταν το κέντρο όλου του εμπορίου στη Δυτική Ασία. Ήταν κάποτε φημισμένη για τον περίφημο Ναό της Άρτεμης. Στη χριστιανική ιστορία, η Έφεσος είναι γνωστή ως ο τόπος ανάπαυσης του αποστόλου της και Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Ως εκ τούτου, η εκκλησία στην Έφεσο ήταν ιδιαίτερα σεβαστή, καθώς καταγόταν από τους αποστόλους, και οι επίσκοποι της Εφέσου έλαβαν πατριαρχικά δικαιώματα τον 5ο αιώνα, τα οποία όμως διατήρησαν για λίγο.
3773 Κομίτης – σύντροφος. Αυτό ήταν το όνομα που δινόταν σε άτομα της αυτοκρατορικής ακολουθίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο τίτλος του κομίτου έγινε τιμητικός τίτλος που απονέμονταν στους υψηλότερους αξιωματούχους της αυτοκρατορίας.
3774 Επικεφαλής αυτών των επισκόπων ήταν ο Μέμνων, επίσκοπος Εφέσου, του οποίου η έδρα απολάμβανε πατριαρχικά δικαιώματα εκείνη την εποχή. Στη συνέχεια, ο επίσκοπος Εφέσου, με τον τίτλο του μητροπολίτη της περιοχής, υπαγόταν στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.
3775 Ο Απολλινάριος ήταν Επίσκοπος Λαοδικείας της Συρίας (πέθανε το 390). Αρχικά, ήταν ένας από τους κορυφαίους υποστηρικτές του Συμβόλου της Νίκαιας. Αλλά αργότερα, στον αγώνα του ενάντια στην αίρεση του Άρειου, έπεσε στο αντίθετο άκρο. Προχωρώντας από την υπόθεση ότι ο τέλειος Θεός και ο τέλειος άνθρωπος δεν μπορούν να ενωθούν σε ένα Πρόσωπο, και ότι αν ο Χριστός ήταν τέλειος άνθρωπος, δεν μπορούσε να παραμείνει καθαρός από την αμαρτία και να επιτύχει την εξιλέωση, ο Απολλινάριος δίδαξε ότι ο Χριστός κατείχε μόνο δύο μέρη της ανθρώπινης ύπαρξής του – σώμα και ψυχή – ενώ το τρίτο μέρος, το πνεύμα, κατοικούνταν από τη Θεότητα. Αυτή η αίρεση καταδικάστηκε στη Σύνοδο της Αλεξάνδρειας το 362.
3776 Μαζί με τους Αγίους Κύριλλο και Μέμνονα, ο Νεστόριος φυλακίστηκε επίσης με εντολή του αυτοκράτορα. Αυτή η ενέργεια καταδεικνύει ότι ο Θεοδόσιος σκόπευε να επιτύχει συμφιλίωση και συμφωνία μεταξύ των μερών εξαλείφοντας τους κορυφαίους εκπροσώπους των δύο εχθρικών παρατάξεων. Μια πιο λεπτομερής εξέταση των περιστάσεων της υπόθεσης τον ώθησε να αναιρέσει αυτό το μέτρο και να απελευθερώσει τον Κύριλλο και τον Μέμνονα.
3777 Αυτό παραπέμπει σε ένα πολύ γνωστό περιστατικό που περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων ( Πράξεις 19:24–28 ). Πραγματοποιήθηκε κατά την αποστολική εποχή στην Έφεσο, όπου βρισκόταν τότε ο περίφημος ναός της Αρτέμιδος (ή της Ντιάνα, θεάς του κυνηγιού) και όπου το όνομα αυτής της θεάς περιβαλλόταν από ιδιαίτερη λατρεία. Σύμφωνα με την αφήγηση των Πράξεων, όταν οι Απόστολοι Παύλος και Βαρνάβας ήρθαν στην Έφεσο και κήρυξαν κατά της ματαιότητας των ειδώλων, οι καλλιτέχνες που βρήκαν ένα επικερδές εμπόριο κατασκευάζοντας μοντέλα για τον ναό της Ντιάνα ξεσήκωσαν μια λαϊκή εξέγερση εναντίον των αποστόλων, με το πλήθος να φωνάζει: «Μεγάλη η Άρτεμις των Εφεσίων!». Ωστόσο, η εξέγερση σταμάτησε από έναν αστυνομικό.
3778 Το όνομα Όαση συνδέεται με μια όαση στην έρημο της Λιβύης, που βρίσκεται δυτικά της Άνω Αιγύπτου (της Θηβαΐδας). Ήταν επίσης γνωστή ως η Μεγάλη Λιβυκή Όαση. Μια ελληνική αποικία υπήρχε εδώ για πολύ καιρό, η οποία χρησίμευε και ως τόπος εξορίας.
3779 Το Πνευματικό Λιβάδι (ελληνικά: Limonar) είναι έργο του μοναχού Ιωάννη Μόσχου (πέθανε το 622). γράφτηκε στις αρχές του 7ου αιώνα και περιέχει σύντομες ιστορίες για τους ασκητές της Παλαιστίνης, της Αιγύπτου και της Συρίας.
3780 Οι Λαύρες ήταν μοναστήρια που διακρίνονταν για τον μεγάλο αριθμό μοναχών και τη σημασία τους. Η λέξη Λαύρα, από την ελληνική, σημαίνει «μέρος μιας πόλης» ή «δρόμος». Ήταν το όνομα που δινόταν σε μια σειρά κελιών που περικλείονταν από φράχτη ή τοίχο, διατεταγμένα γύρω από μια εκκλησία ή την κατοικία του ηγουμένου, όπως τα σοκάκια της πόλης. Οι μοναχοί στις λαύρες ζούσαν μοναχική ζωή, ο καθένας εργαζόμενος στο δικό του κελί, συγκεντρώνοντας μόνο για θείες λειτουργίες την πρώτη και την τελευταία ημέρα της εβδομάδας και τηρώντας σιωπή τις υπόλοιπες ημέρες. Αυτή η τάξη μοναστικής ζωής τηρούνταν σε πολλές λαύρες, συμπεριλαμβανομένης της προαναφερθείσας Λαύρας Κολομάνοβα. Αυτή η Λαύρα βρισκόταν στην έρημο του Ιορδάνη, κοντά στον ποταμό Ιορδάνη και τη Νεκρά Θάλασσα.
3781 Η μνήμη του Αγίου Ησύχιου, ιερέα Ιεροσολύμων , εορτάζεται το Σάββατο της Τυρινής Νάουσας.
3782 Μια αναφορά σε ένα γνωστό απόσπασμα από το Ευαγγέλιο του Ιωάννη του Θεολόγου: ( Ιωάννης 1:16 ), δηλαδή από την πληρότητα των χαρισμάτων της χάρης εν Ιησού Χριστώ, όλοι εμείς λάβαμε σε αφθονία την ενέργεια της χάρης του Θεού.
3783 Τα δίπτυχα ήταν μικρές ξύλινες, οστέινες ή μεταλλικές πλάκες δεμένες μεταξύ τους με κορδόνια που χρησίμευαν ως αναμνηστικά βιβλία στους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους. Στη χριστιανική εκκλησία, τα δίπτυχα χρησίμευαν από την αρχαιότητα ως αναμνηστικά βιβλία, καταγράφοντας τα ονόματα επισκόπων, μαρτύρων και αγίων γενικότερα.
3784 Φυσικά, προφανώς, η σύνοδος κοντά στην Ντούμπνα, όχι μακριά από τη Χαλκηδόνα, στην οποία προήδρευσε ο Θεόφιλος και στην οποία ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος καταδικάστηκε και καθαιρέθηκε.
3785 Ο Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης , ένας φημισμένος ασκητής, γνωστός για την αυστηρότητα της ζωής του, έζησε κοντά στην αιγυπτιακή πόλη Πηλουσιού. Πέθανε γύρω στο 436. Τα γραπτά του τον καθιστούν έναν από τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας. Τα έργα του αποτελούνται από επιστολές, οι περισσότερες από τις οποίες είναι σχόλια στην Αγία Γραφή. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές επιστολές που γράφτηκαν για να νουθετήσουν και να διαφωτίσουν διάφορους συγχρόνους, καθώς και για να συμφιλιώσουν εχθρούς. Ο συνολικός αριθμός των επιστολών του Αγίου Ισιδώρου λέγεται ότι έφτασε τις 10.000, αλλά μόνο περίπου 2.090 έχουν διασωθεί.
3786 Φυσικά, ο αρχιερέας Ηλί, ο οποίος έζησε την εποχή του προφήτη Σαμουήλ. Διακρινόταν για καλοσύνη, αλλά η καλοσύνη του έφτανε στα όρια της αδυναμίας. Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές στη συμπεριφορά του προς τα παιδιά, τους ιερείς Οφνεί και Φινεές, οι οποίοι επιδίδονταν σε διάφορες αισχρότητες στη σκηνή του μαρτυρίου. Ο αδύναμος Ηλί δεν έδωσε την πρέπουσα προσοχή σε αυτό, παρά τις επανειλημμένες νουθεσίες του Θεού. Τότε η κρίση του Θεού αποκαλύφθηκε γρήγορα στον οίκο του Ηλί. Ξέσπασε πόλεμος με τους Φιλισταίους, και όταν οι γιοι του Ηλί έφεραν την Κιβωτό της Διαθήκης στον εβραϊκό στρατό κατά τη διάρκεια της μάχης, χτύπησε η καταστροφή: Οι γιοι του Ηλί σκοτώθηκαν, η Κιβωτός αιχμαλωτίστηκε, και ο Ηλί, ακούγοντας γι’ αυτό, έπεσε από τη θέση του και πέθανε ( Α’ Σαμουήλ 4:1-22 ).
3787 Ο Ιωνάθαν ήταν γιος του Σαούλ, βασιλιά των Ιουδαίων. Όταν ο Θεός εγκατέλειψε τον Σαούλ και, κατά τη διάρκεια ενός πολέμου με τους Φιλισταίους, δεν αποκάλυψε την έκβαση του πολέμου, στράφηκε στη δεισιδαιμονία και πήγε σε μια μάγισσα που ζούσε στην Ενδώρ, μια μικρή πόλη στη φυλή Ισσάχαρ. Εκεί, κάλεσε τη σκιά του Σαμουήλ και προσπάθησε να μάθει τη μοίρα του. Στη μάχη που ακολούθησε, οι δυνάμεις του Σαούλ ηττήθηκαν και οι τρεις μεγαλύτεροι γιοι του σκοτώθηκαν μπροστά στα μάτια του. Ο ίδιος ο Σαούλ έπεσε πάνω στο σπαθί του και αυτοτραυματίστηκε.
3788 Μετά τον θάνατό του, ο Ιωάννης Χρυσόστομος αποτέλεσε αντικείμενο σημαντικής διαμάχης. Ενώ οι επίσημοι εκπρόσωποι της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας δεν τον αναγνώρισαν ως άγιο, άλλες εκκλησίες, όπως η Ρώμη και η Αντιόχεια, τον συμπεριέλαβαν σε δίπτυχα και τον αγιοποίησαν. Ωστόσο, ακόμη και στις δύο πρώτες εκκλησίες, υπήρχαν πολλοί υποστηρικτές του Χρυσοστόμου που δεν συμμερίζονταν τις απόψεις των επίσημων εκπροσώπων τους και τον θεωρούσαν άγιο. Αυτό οδήγησε σε διαμάχες και διαφωνίες. Στην Κωνσταντινούπολη, υποστηρικτές του Ιωάννη Χρυσοστόμου ήταν οι Ιωαννίτες. Αυτό το σχίσμα επιλύθηκε μόλις το 438.
3789 Η Αλεξάνδρεια, που βρίσκεται στις ακτές της Μεσογείου Θάλασσας και ως πόλη ελληνικής καταγωγής, θεωρείται εδώ ότι βρίσκεται εκτός της πραγματικής αρχαίας Αιγύπτου.
3790 Αυτό παραπέμπει στη μεγάλη καταπίεση που ασκούνταν κατά την εποχή των Αιγυπτίων Φαραώ στους σκλάβους που έχτιζαν τις πυραμίδες και άλλα αιγυπτιακά κτίσματα, και, παρεμπιπτόντως, στους Εβραίους. Εξαντλημένοι από την εξαντλητική δουλειά, τρέφονταν άσχημα και δεν αμείβονταν καθόλου για την εργασία τους.
3791 Ο προκάτοχος του Κυρίλλου στην Αλεξανδρινή Έδρα, ο θείος του Θεόφιλος, διακρινόταν για την αγάπη του για το κέρδος, όπως φαίνεται από τον βίο του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου (14 Νοεμβρίου).
3792 Η έκφραση είναι μεταφορική, υποδηλώνοντας τον θρίαμβο του δίκαιου Χρυσοστόμου μετά τον θάνατό του, ο οποίος αναγνωρίστηκε ως άγιος σε πολλές εκκλησίες και είχε μεγάλο αριθμό οπαδών και θαυμαστών.
3793 Ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, ιερέας του Υψίστου Θεού, αναφέρεται στο βιβλίο της Γένεσης 14:18 (βλ. Ψαλμός 110:3 , Εβρ. 5:6, 10, 6:20, 7:1, 10, 11, 15 ). Όταν ο Αβραάμ επέστρεφε από τη νίκη του επί του βασιλιά της Ελάμ και των συμμάχων του, οι οποίοι είχαν λεηλατήσει τον Λωτ, ο Μελχισεδέκ τον συνάντησε με ψωμί και κρασί και τον ευλόγησε στο όνομα του Υψίστου Θεού. Ο Αβραάμ δέχτηκε αυτή την ευλογία τόσο θερμά και με ευλάβεια που έδωσε στον Μελχισεδέκ το ένα δέκατο όλων των λαφύρων του. Ποιος ήταν ο Μελχισεδέκ παραμένει μυστήριο. Πιθανότατα, ανήκε στη φυλή των Αμορραίων, που τότε ζούσε στην Παλαιστίνη, γιατί ήταν ο βασιλιάς και ο αρχιερέας τους. Η Σαλήμ, νομίζουν, είναι η ίδια με την μεταγενέστερη Ιεβούς και στη συνέχεια την Ιερουσαλήμ ( Ψαλμός 75:3 ). Μπορεί κανείς να υποθέσει ότι ο Μελχισεδέκ ήταν ένας μοναδικός, φημισμένος υπηρέτης του αληθινού Θεού σε όλη την Παλαιστίνη. Η Αγία Γραφή αποκρύπτει λεπτομέρειες γι’ αυτόν, επιτρέποντάς μας να δούμε σε αυτόν ένα πρωτότυπο του Χριστού. Ο προφήτης και βασιλιάς Δαβίδ ήδη επεσήμανε τη συμβολική σημασία της ιεροσύνης του Μελχισεδέκ όταν μίλησε για τον Υιό του Θεού: «Συ είσαι ιερέας για πάντα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ» ( Ψαλμός 110:4 ). Αλλά η συμβολική σημασία του Μελχισεδέκ αποκαλύπτεται ιδιαίτερα καθαρά και λεπτομερώς από τον Απόστολο Παύλο στην Επιστολή του προς Εβραίους ( Εβραίους 7:1-28 ).
3794 Τα έργα του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας χωρίζονται ως προς το περιεχόμενο σε επεξηγηματικά, απολογητικά (υπέρ του Χριστιανισμού), δογματικά και ηθικολογικά. Από τα επεξηγηματικά έργα του Κυρίλλου, το καλύτερο είναι το σχόλιό του στο Ευαγγέλιο του Λουκά, που διακρίνεται για τη συντομία και την ακρίβειά του στην ερμηνεία των λόγων της Αγίας Γραφής. Επίσης αξιοσημείωτα είναι τα σχόλιά του στις Επιστολές προς Εβραίους και Κορινθίους. Από τα σχόλιά του στην Παλαιά Διαθήκη, αξιοσημείωτα είναι τα σχόλιά του στο Άσμα Ασμάτων, έπειτα στον Προφήτη Ησαΐα και στους Μικρούς Προφήτες. Το έργο του Αγίου Κυρίλλου κατά του Ιουλιανού είναι εξαιρετικό, γραμμένο σε αντίκρουση του έργου που έγραψε ο Ιουλιανός, με τη βοήθεια ειδωλολατρών φιλοσόφων, για την υπεράσπιση του παγανισμού και κατά του Χριστιανισμού. Η πλειονότητα των δογματικών έργων του Κυρίλλου γράφτηκε για την υπόθεση του Νεστορίου. Αυτά περιλαμβάνουν τα πέντε βιβλία κατά του Νεστορίου. Εδώ, ο Αλεξανδρινός άγιος, χωρίς να κατονομάζει τον Νεστόριο, εξετάζει τις διδασκαλίες του. Σχετικά με το εκτενές έργο για την Αγία Τριάδα, γνωστό ως Θησαυρός, ο Όσιος Φώτιος (Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως) αναφέρει ότι διακρίθηκε για την πληρότητά του και στόχευε στην αντίκρουση των αιρετικών διδασκαλιών του Άρειου και του Ευνομίου. Ξεπερνά όλα τα άλλα σε σαφήνεια. Δύο, όχι πολύ εκτενή, δογματικά έργα για την Αγία Τριάδα και ένα έργο για την Ενσάρκωση αποτελούν ένα είδος κατηχητικής διδασκαλίας: αυτά τα έργα είναι σημαντικά για την ακρίβεια της έκθεσης του Ορθόδοξου δόγματος. Η διδασκαλία για την παρουσία του Αγίου Πνεύματος αξίζει ιδιαίτερης προσοχής εδώ. Ένα έργο κατά του ανθρωπομορφισμού γράφτηκε από τον Άγιο Κύριλλο για ορισμένους Αιγύπτιους μοναχούς που, από άγνοια, φαντάζονταν τον Θεό σε ανθρώπινη μορφή. Ο Άγιος Κύριλλος συνέθεσε πολλές ομιλίες. Ο λόγος του για την έξοδο της ψυχής είναι αξιοσημείωτος, τόσο για το βάθος των συναισθημάτων μιας μετανοημένης καρδιάς όσο και για τις σκέψεις του για την κατάσταση των ψυχών που χωρίζονται από το σώμα. Περιλαμβάνεται στο Σλαβικό Ψαλτήριο και στο Ελληνικό Βιβλίο των Ωρών, ως πολύ εποικοδομητικό για τους Χριστιανούς.
3795 Ο θάνατος του Αγίου Κυρίλλου συνέβη στις 27 Ιουνίου 448.