ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
Λόγος εις την Ύψωσιν του Τιμίου Σταυρού και εις την Αγίαν Ανάστασιν. ( Ν Ε Ο )
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ
Λόγος εἰς τήν Ὕψωσιν τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ
Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΥΨΩΣΙΣ
ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΚΑΙ ΖΩΟΠΟΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
Τὰς ἐν λάρυγγι Σῶτερ ὑψώσεις φέρει,
Ὑψούμενον βλέπουσα τὸν Σταυρὸν κτίσις.
Ὑψώθη δεκάτῃ, Σταυροῦ ξύλον, ἠδὲ τετάρτῃ.
«ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟΝ ΣΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΔΕΣΠΟΤΑ»
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού αποτελεί έναν σπουδαίο εορτολογικό σταθμό του εκκλησιαστικού έτους. Στις 14 Σεπτεμβρίου σύμπασα η Ορθοδοξία τιμά τον Σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως το «καύχημά» Της και η «δόξα» Της. Πηγές της εκκλησιαστικής μας ιστορίας αναφέρουν ότι η εορτή της Παγκόσμιας Ύψωσης είχε καθιερωθεί από τα αρχαία χρόνια, ίσως μάλιστα να είχε καθιερωθεί και από αυτόν τον Μέγα Κωνσταντίνο, κατά προτροπή προφανώς της μητέρας του αγίας Ελένης, αμέσως μετά την εύρεση του Τιμίου Ξύλου στα Ιεροσόλυμα, γύρω στο 330 μ.Χ.
Η τιμή προς τον Τίμιο Σταυρό ανάγεται στους αποστολικούς χρόνους. Οι επιστολές του αποστόλου Παύλου είναι γεμάτες από χωρία με τα οποία ο μέγας απόστολος εξαίρει τον ρόλο του Σταυρού στην διαδικασία της σωτηρίας του κόσμου. Πρώτος ο Παύλος ομίλησε για την καύχηση του Σταυρού του Χριστού. Οι αποστολικοί Πατέρες ομιλούν και αυτοί με σεβασμό και τιμή προς το ιερό σύμβολο, μέσω του οποίου έγινε η καταλλαγή με το Θεό και επιτεύχθηκε η σωτηρία με την απολυτρωτική θυσία του Χριστού.
Οι κατακόμβες είναι γεμάτες από χαραγμένους σταυρούς. Οι διωκόμενοι χριστιανοί από τους φανατικούς ειδωλολάτρες θεωρούσαν τους εαυτούς τους τύπους του αδίκως παθόντος Κυρίου Ιησού Χριστού. Πίστευαν ότι εξαιτίας της πίστεώς τους στο Χριστό έφεραν και αυτοί το δικό τους σταυρό, γι αυτό το ιερό αυτό σύμβολο ήταν τόσο αγαπητό σε αυτούς. Αυτό τους εμψύχωνε και τους έδινε τη δύναμη του μαρτυρίου.
Η δύναμη του Τιμίου Σταυρού φάνηκε στο θαυμαστό όραμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, στα 312, ενώ βάδιζε εναντίον του Μαξεντίου κοντά στη Ρώμη. Ο Κωνσταντίνος εξέφραζε την νέα εποχή, σε αντίθεση με τους συναυτοκράτορές του, οι οποίοι εξέφραζαν και προσπαθούσαν να συντηρήσουν τον παλιό κόσμο, που κατέρρεε ραγδαία. Ο μεγάλος αυτοκράτορας είδε στον ουρανό, ημέρα μεσημέρι, το σημείο του σταυρού, σχηματισμένο με αστέρια, και την επιγραφή «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ», επίσης σχηματισμένη με αστέρια. Ήταν η 28η Οκτωβρίου 312. Από εκείνη την ώρα έδωσε διαταγή το σημείο αυτό να γίνει το σύμβολο του στρατού του. Χαράχτηκε παντού, στις ασπίδες των στρατιωτών, στα κράνη, στα λάβαρα, και αλλού.
Ο εχθρός κατατροπώθηκε και ο Κωνσταντίνος έγινε μονοκράτωρ του απέραντου κράτους. Δεν είχε καμιά αμφιβολία ότι η δύναμη του Σταυρού του είχε χαρίσει αυτή την περήφανη νίκη, γι αυτό προσέγγισε τη νέα ανερχόμενη θρησκευτική πίστη των χριστιανών. Κατάλαβε ο μεγάλος και διορατικός εκείνος άνδρας ότι το μέλλον της ανθρωπότητας ανήκε στον Χριστιανισμό, όπως και έγινε. Έτσι έδωσε αμέσως διαταγή να σταματήσουν οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών, καθώς και όλων όσων διώκονταν για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Με το γνωστό «Διάταγμα των Μεδιολάνων» κατοχυρώθηκε η ανεξιθρησκία στο κράτος. Παράλληλα υιοθέτησε τις ευαγγελικές αρχές για να γίνουν η βάση του δικαίου και της νομοθεσίας του (κατάργηση δουλείας, κοινωνική πρόνοια, αργία Κυριακής, κλπ). Για να είναι δίκαιος με όλους τους υπηκόους παρέμεινε προστάτης και της εθνικής θρησκείας (Μέγας Αρχιερεύς).
Το 326 αναχώρησε για τους Αγίους Τόπους η ευσεβής χριστιανή μητέρα του αγία Ελένη. Με την γενναία επιχορήγηση του Κωνσταντίνου άρχισε το κτίσιμο λαμπρών ναών επί των ιερών προσκυνημάτων. Επίκεντρο ήταν ο Πανάγιος Τάφος του Κυρίου. Στο σημείο εκείνο ο αυτοκράτορας Αδριανός είχε κτίσει το 135, κατά τη δεύτερη καταστροφή της Ιερουσαλήμ, ναό της Αφροδίτης.
Πρώτη ενέργεια της αγίας Ελένης ήταν η ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού, ο οποίος είχε ριχτεί από τους ρωμαίους σε παρακείμενη χωματερή. Σύμφωνα με την παράδοση οδηγήθηκε εκεί από ένα αρωματικό φυτό που φύτρωνε στο μέρος εκείνο, το γνωστό μας βασιλικό. Ύστερα από επίπονες ανασκαφές τελικά βρέθηκαν τρεις σταυροί, του Κυρίου και των δύο ληστών. Οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Φιλοστόργιος και Νικηφόρος αναφέρουν ότι ο Σταυρός του Κυρίου εντοπίσθηκε ύστερα από θαύμα, τοποθετήθηκε πάνω σε νεκρή γυναίκα και αυτή αναστήθηκε!
Η πιστή βασιλομήτωρ, με δάκρυα στα μάτια παρέδωσε τον Τίμιο Σταυρό στον Πατριάρχη Μακάριο, ο οποίος στις 14 Σεπτεμβρίου του έτους 335 τον ύψωσε στον φρικτό Γολγοθά και τον τοποθέτησε στον πανίερο και περικαλλή ναό της Αναστάσεως, τον οποίο είχε ανεγείρει η αγία πάνω από τον Πανάγιο Τάφο και ο οποίος σώζεται ως σήμερα. Το σημαντικό αυτό γεγονός σημάδεψε την ζωή της Εκκλησίας και γι αυτό άρχισε να εορτάζεται ως λαμπρή ανάμνηση. Έτσι καθιερώθηκε η μεγάλη εορτή της Παγκόσμιας Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
Праздник Всемирного Воздвижения Животворящего Креста Господня
Миниатюра Минология Василия II.
Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим.
Παγκόσμιος Ύψωση τού Ζωοποιού Σταυρού τού Κυρίου
Μινιατούρα στο Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β.
Κωνσταντινούπολη. 985μ.Χ. (Βιβλιοθήκη τού Βατικανού. Ρώμη).
Крестовоздвижение (14 сентября)
Менологий на 14-17 сентября
Византия. Греция; XIV в.; памятник:
Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);
10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд.
Бодлеанская Библиотека
Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
Μηνολόγιο 14 – 17 Σεπτεμβρίου
Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ.
Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη.
Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)
Όμως την αγία αυτή ημέρα εορτάζουμε και την δεύτερη ύψωση. Στα 613 οι Πέρσες κυρίεψαν την Παλαιστίνη, λεηλάτησαν και κατέστρεψαν τα ιερά προσκυνήματα και πήραν ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφεραν στη χώρα τους. Η παράδοση αναφέρει ότι άπειρα θαύματα γινόταν εκεί. Οι πυρολάτρες Πέρσες θεώρησαν το Τίμιο Ξύλο μαγικό και γι αυτό το φύλασσαν και το προσκυνούσαν, χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική του φύση και ιδιότητα! Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος μετά την νίκη του εναντίον των Περσών παρέλαβε τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφερε στην Ιερουσαλήμ. Ο Πατριάρχης Ζαχαρίας τον ύψωσε εκ νέου στο ναό της Αναστάσεως. Ήταν 14 Σεπτεμβρίου του 626.
Ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Παυλίνος αναφέρει στην ενδέκατη επιστολή του ότι η τοπική εκκλησία των Ιεροσολύμων θεώρησε ότι ο Σταυρός του Χριστού ανήκει σε όλη την χριστιανοσύνη και γι αυτό αποφάσισε να τεμαχίσει το Τίμιο Ξύλο και να το διανείμει σε όλη την Εκκλησία. Έτσι διασώθηκαν μέχρι σήμερα πολλά τεμάχια, τα οποία φυλάσσονται ως τα πολυτιμότερα κειμήλια, κυρίως στις ιερές μονές του Αγίου Όρους. Μια εσχατολογική προφητεία λέγει πως ένα από τα συγκλονιστικά γεγονότα του τέλους του κόσμου θα είναι και η επανένωση του Τιμίου Σταυρού!
Οι ορθόδοξοι πιστοί τιμούμε με ιδιαίτερο τρόπο την αγία ημέρα της Υψώσεως του Σταυρού του Κυρίου μας. Η ιερές ακολουθίες έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα, ενώ έχει θεσπισθεί αυστηρή νηστεία. Κατακλύζουμε του ιερούς ναούς προκειμένου να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό και να αντλήσουμε δύναμη και χάρη ουράνια από αυτόν. Παίρνουμε μαζί μας κλώνους βασιλικού ως ευλογία και τον εναποθέτουμε στα εικονίσματα ως ελιξίριο κατά του κακού. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η τιμή και η προσκύνηση του Σταυρού είναι προσκύνηση του Ίδιου του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας Χριστού και όχι ειδωλολατρική πράξη, όπως κακόβουλα μας κατηγορούν οι ποικιλώνυμοι αιρετικοί. Ο Σταυρός του Κυρίου μας είναι το καύχημά μας, το νικηφόρο λάβαρο κατά του μεγαλύτερου εχθρού μας, του διαβόλου, το αήττητο όπλο κατά του πολυπρόσωπου κακού. Με ένα στόμα και με μια καρδιά ψάλλουμε τον υπέροχο παιάνα τροπάριο της μεγάλης εορτής: «Σώσον Κύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.
Κάθισμα
Ἦχος α’. Τοῦ λίθου σφραγισθέντος.
Τοῦ Σταυροῦ σου τὸ ξύλον προσκυνοῦμεν Φιλάνθρωπε, ὅτι ἐν αὐτῷ προσηλώθης ἡ ζωὴ τῶν ἁπάντων· Παράδεισον ἠνέῳξας Σωτήρ, τῷ πίστει προσελθόντι σοι Ληστῇ· καὶ τρυφῆς κατηξιώθη, ὁμολογῶν σοι, Μνήσθητί μου Κύριε. Δέξαι ὥσπερ ἐκεῖνον καὶ ἡμᾶς, κραυγάζοντας· Ἡμάρτομεν, πάντες τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, μὴ ὑπερίδῃς ἡμᾶς. (Δίς)
Μετὰ τὴν β’ Στιχολογίαν, Κάθισμα
Ἦχος α’
Τὸν τάφον σου Σωτὴρ
Ἁπλώσας ἐν Σταυρῷ, τὰς παλάμας Οἰκτίρμον, τὰ ἔθνη τὰ μακράν, ἀπὸ σοῦ γεγονότα, συνήγαγες δοξάζειν σου, τὴν πολλὴν ἀγαθότητα∙ ἀλλ᾿ ἐπίβλεψον, ἐπὶ τὴν σήν κληρουχίαν, καὶ κατάβαλε, τοὺς καθ᾽ ἡμῶν πολεμίους, Σταυρῷ τῷ τιμίῳ σου.
Κάθισμα
Ἦχος δ’
Ταχὺ προκατάλαβε
Τῶν πόνων μακάριε, κατατρυφῶν τῆς σαρκός, τὴν θείαν καὶ ἄπονον, ἐν Παραδείσῳ τρυφήν, ἀξίως ἀπείληφας, στέφος ἀθανασίας, ἐκ Θεοῦ δεδεγμένος∙ ὅθεν καὶ τῶν θαυμάτων, ποταμοὺς ἀναβλύζεις, τοῖς πόθῳ καταφεύγουσι, Μάρτυς τῇ σκέπῃ σου.
Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Αὐτόμελον.
Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ ἑκουσίως, τῇ ἐπωνύμῳ σου καινὴ πολιτεία, τοὺς οἰκτιρμούς σου δώρησαι, Χριστὲ ὁ Θεός, Εὔφρανον ἐν τῇ δυνάμει σου, τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν, νίκας χορηγῶν αὐτοῖς, κατὰ τῶν πολεμίων, τὴν συμμαχίαν ἔχοιεν τὴν σήν, ὅπλον εἰρήνης, ἀήττητον τρόπαιον.
Ὁ Οἶκος
Ὁ μετὰ τρίτον οὐρανὸν ἀρθεὶς ἐν Παραδείσῳ, καὶ ῥήματα τὰ ἄρρητα καὶ θεῖα, ἃ οὐκ ἐξὸν γλώσσαις λαλεῖν, τὶ τοῖς Γαλάταις γράφει, ὡς ἐρασταὶ τῶν Γραφῶν, ἀνέγνωτε καὶ ἔγνωτε. Ἐμοί, φησί, καυχᾶσθαι μὴ γένοιτο, πλὴν εἰ μὴ ἐν μόνῳ τῷ Σταυρῷ τῷ τοῦ Κυρίου, ἐν ᾧ παθών, ἔκτεινε τὰ πάθη. Αὐτὸν οὖν καὶ ἡμεῖς βεβαίως κρατῶμεν τοῦ Κυρίου τὸν Σταυρὸν καύχημα πάντες· ἔστι γὰρ σωτήριον ἡμῖν τοῦτο τὸ ξύλον, ὅπλον εἰρήνης ἀήττητον τρόπαιον.
Ἐξαποστειλάριον τῆς Ἑορτῆς
Ἦχος β’
Τῶν μαθητῶν ὁρώντων σε
Σταυρός, ὁ φύλαξ πάσης τῆς οἰκουμένης· Σταυρός, ἡ ὡραιότης τῆς Ἐκκλησίας, Σταυρός, Βασιλέων τὸ κραταίωμα· Σταυρός, Πιστῶν τὸ στήριγμα· Σταυρός, Ἀγγέλων ἡ δόξα, καὶ τῶν δαιμόνων τὸ τραῦμα.
Εἰς τὸν Στίχον τῶν Αἴνων, Στιχηρά.
Ἦχος β’, Οἶκος τοῦ Ἐφραθᾶ
Σήμερον τοῦ Χριστοῦ, ὁ Σταυρὸς ἀνυψοῦται, τὸ ζωηφόρον ξύλον, ἐν ᾧ σαρκὶ ἐπάγη, πάντας ἀνακαλούμενος.
Στίχ. Ὑψοῦτε Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν καὶ προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν ποδῶν αὐτοῦ.
Χαίροις τὸ τῶν πιστῶν, φυλακτήριον θεῖον, ἀπροσμάχητον τεῖχος, Σταυρὸς ὁ τοῦ Κυρίου, δι’ οὗ ἀπὸ γῆς ἤρθημεν.
Στίχ. Ὁ δὲ Θεὸς Βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰώνων εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς.
Δεῦτε χαρμονικῶς, ἀσπασώμεθα πάντες, τὸ σωτήριον ξύλον, ἐν ᾧ ἐξετανύθη, Χριστὸς ἡ ἀπολύτρωσις.
ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
Άγιος Νικήτας
ο Γότθος ο Μεγαλομάρτυς
Святой Великомученик Никита.
Фреска конца XIII века
в монастыре Протат на Афоне.
Иконописец Мануил Панселин.
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού τέλους 13ου αιὠνα μ.Χ.
στό Πρωτάτο. Καρυές Άθως. Άγιον Όρος
απο τον αγιογράφο Μανουήλ Πανσέληνο
Φλέγῃ, Νικῆτα, καὶ γίνῃ νικηφόρος,
Ἤ μᾶλλον εἰπεῖν, πυρφόρος νικηφόρος.
Πέμπτῃ καὶ δεκάτῃ καμίνῳ βλήθη Νικήτας.
Βιογραφία
Ο Άγιος Νικήτας κατάγοταν από το έθνος των Γότθων, που είχαν εγκατασταθεί πέραν του Ίστρου ποταμού (Ίστρος, κατά τον Γεωγράφο Mελέτιο, καλείται ο ποταμός Δούναβις από το σημείο που ενώνετε με τον ποταμό Σαύο μέχρι την Μαύρη Θάλασσα ή κατ’ άλλους από την Aξιούπολη και κάτω, μέχρι τις εκβολές του.), στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Φορητή εικόνα του 13ου αιώνα, στον ναό της Αγίας
Παρασκευής Μουτουλλάς, στην Κύπρο.
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία του 15ου αιώνα στο Καθολικό, της Ιεράς
Μονής του Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή στην Κύπρο
Вмч. Никита.
Фреска.1547 г.
Афон (Дионисиат).
Тзортзи (Зорзис) Фука
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ.
στην Ιερά Μονή Διονυσίου Άθως. Άγιον Όρος
απο τον αγιογράφο Τζώρτζη (Ζώρζη) Fuca
Вмч. Никита.
. Фреска 1546 год.
церкви свт. Николая. Монастырь Ставроникита. Афон.
Феофан Критский и Симеон
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1546 μ.Χ.
στον Ιερό Ναό τού Αγίου Νικολάου τής Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα. Άθως. Άγιον Όρος
από τούς αγιογράφους Θεοφάνη τον Κρήτα και τον Συμεών
Святой Великомученик Никита.
Фреска XVI век.
монастыря Св. Николая Анапавсаса в Метеорах, Греция.
Иконописец Феофан Критский.
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού 16ου αιώνα μ.Χ.
στην Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Μετέωρα
από τούς αγιογράφους Θεοφάνη τον Κρήτα και τον Συμεών
Никита Готфский, вмч.
. Фреска XIV в.
Южная стена южного рукава;
Грачаница. Сербия.
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού 14ου αιώνα μ.Χ.
στο νότιο τοίχο τού νοτίου βραχίονα τής Ιεράς Μονής Γρατσάνιτσα. Κοσσυφοπέδιο. Σερβία
Святой великомученик Никита.
. Фреска Около 1350 года.
монастыря Дечаны (Высокие Дечаны),
Косово, Сербия.
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1350 μ.Χ.
στον Ιερό Ναό τού Αγίου Νικολάου
τής Ιεράς Μονής Βισόκι Ντέτσανι. Κοσσυφοπέδιο. Σερβία
Святой Великомученик Никита.
Фреска . До 1418 года.
в церкви Святой Троицы в монастыре Манасия (Ресава), Сербия
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1418 μ.Χ.
στον Ιερό Ναό τής Αγίας Τριάδος
τής Ιεράς Μονής τού Μανασσή (Ρεσάβα), στη Σερβία
είναι ένα μοναστήρι για να Despotovats, περιοχή Pomoravlje του ποταμού Ρεσάβα ιδρύθηκε από τον Δεσπότη Στέφαν Λαζάρεβιτς μεταξύ 1407 και 1418 g τείχη της πόλης με συνολικά 11 πύργους άμυνας.
Святой Великомученик Никита Готфский.
Фреска 1164 год.
церкви Св. Пантелеимона в Нерези близ Скопье
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους1164 μ.Χ.
στόν Ιερό Ναό τού Αγίου Παντελεήμονος
στο χωριό Νέρεζι κοντά στα Σκόπια
Святой великомученик Никита.
Фреска. Около 1316 года.
в церкви Св. Никиты в Чучере
Иконописцы Михаил Астрапа и Евтихий.
Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1316 μ.Χ.
στόν Ιερό Ναό τού Αγίου Νικήτα στο Chucher-Sandevo, Σκόπια
από τούς αγιογράφοιυς Μιχαήλ Αστραπά και Ευτύχιο.
Από παιδί ο Νικήτας διδάχθηκε την αγία πίστη από το Γότθο επίσκοπο Θεόφιλο, ο όποιος συχνά υπενθύμιζε στο Νικήτα τα λόγια του Απ. Παύλου: «ένε ἐν οἲς ἔμαθες… ἀπὸ βρέφους τὰ ἱερὰ γράμματα οἶδᾳς, τὰ δυνάμενα σὲ σοφίσαι εἰς σωτηρίαν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Β’πρόςΤιμόθεον, γ’ 14-15). Δηλαδή, μένε ακλόνητος σ’ εκείνα που έμαθες. Από μικρό παιδί γνωρίζεις τις Άγιες Γραφές, που μπορούν να σου μεταδώσουν την αληθινή σοφία, που οδηγεί στη σωτηρία δια μέσου της πίστεως στον Ιησού Χριστό. Και έτσι έγινε.
Святые Прокопий, Никита, Евстафий. Икона (таблетка). Новгород. Конец XV в. 24 х 19. Из Софийского собора. Новгородский музей.
Ἅγιοι Προκόπιος, Νικήτας, Εὐστάθιος. Εικονίδιο (δισκίο) τέλος του 15ου αἰώνα Ἀπό τόν Καθεδρικό Ἳερό Ναό τῆς Αγίας Σοφίας. Νόβγκοροντ Μουσείο.
Минея – Сентябрь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии.
Μηναίο – Σεπτεμβρίου (τεμάχιο). Εικονίδιο. Russ. Αρχές τού 17ου αιώνα στην Εκκλησία και το Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας.
Вмч. Никита.
Икона. Русь. XVII в.
Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии.
Ο Μεγαλομάρτυς Νικήτας.
Εικόνα στίς αρχές τού 17ου αιώνα μ.Χ.
στην Εκκλησία και το Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας.
Святой Великомученик Никита Готфский.
Икона. XVI век.
Ярославль
Ο Μεγαλομάρτυς Νικήτας.
Εικόνα στίς αρχές τού 16ου αιώνα μ.Χ.
στο Γιαροσλάβλ πού είναι πόλη τής Ρωσίας
Вмч. Никита с житием. Икона. Москва. 1-я половина XVI в. 91 х 74. Из придела вмч. Никиты левобережной церкви Леонтия Ростовского. УГИАХМ. Углич.
Ο Μεγαλομάρτυς. Νικήτα με τον βἰο του.
Εικόνα τού 1ου εξάμηνου τού 16ου αιώνα.
Από το εκκλησάκι του Μεγαλομάρτυρος. Νικήτα αριστερή όχθη της Εκκλησίας Leonty Rostovsky. UGIAHM. Uglich.
Вмч. Никита с житием. Икона. Сольвычегодск. Конец XVI в. 196 х 160. Из сольвычегодского Благовещенского собора. Вклад Никиты Григорьевича Строганова. Сольвычегодский государственный историко – художественный музей. Архангельская обл.
Μεγαλομάρτυρος. Νικήτα με τόν βίο του.
Εικόνα τού τέλους τού 16ου αιώνα μ.Χ.
Από τον Καθεδρικό Ιερό Ναό τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου Solvychegodsk. Συμβολή του Νικήτα Γ Stroganov. Solvychegodsk Κρατικό Ιστορικό – Μουσείο Τέχνης. Περιοχή Αρχάγγελσκ. Ρωσία
Святой Великомученик Никита Готфский.
Икона.1593 год.
Иконописец Прокопий Чирин
Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Εικόνα τού έτους 1593 μ.Χ.
έργο τού Προκόπιου Ιβάνοβιτς Chirin
(τέλη του 16ου αιώνα – περίπου το 1627 ) ο οποίος είναι ένας παλαιός ρώσος καλλιτέχνης, ο πιο διάσημος εκπρόσωπος της σχολής εικονογραφίας Stroganov
Όταν ο ηγεμόνας Αθανάριχος συνέλαβε το Νικήτα και τον απείλησε για να αρνηθεί το Χριστό, αυτός έμεινε αμετακίνητος σ’ αυτά που έμαθε από παιδί. Ομολόγησε με θάρρος το Χριστό μπροστά στον ηγεμόνα, ο όποιος όταν τον άκουσε εξαγριώθηκε πολύ. Διέταξε αμέσως και του έσπασαν τα κόκαλα με τον πιο φρικτό τρόπο. Άλλα το μίσος των Βαρβάρων ήταν τόσο, ώστε μετά τον έριξαν στη φωτιά, όπου βρήκε το θάνατο. Η φωτιά, όμως, με τη θεία θέληση σεβάστηκε το λείψανο του. Το πήρε κάποιος ευσεβής χριστιανός και το διαφύλαξε σε θήκη.
Вмч. Никита Господня
Миниатюра Минология Василия II.
Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим.
Άθληση τού Αγίου Μεγαλομάρτυρος Νικήτα
Μινιατούρα στο Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β.
Κωνσταντινούπολη. 985μ.Χ. (Βιβλιοθήκη τού Βατικανού. Ρώμη).
Вмч. Никита.
Фреска Около 1318 г.
церкви Благовещения.
Грачаница. Косово. Сербия.
Άθληση τού Αγίου Μεγαλομάρτυρος Νικήτα
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1318 μ.Χ.
στόν Ιερό Ναό τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου.
τής Ιεράς Μονής Γκρατσάνιτσα. Κοσσυφοπέδιο. Σερβία.
Никита Готфский, вмч. (15 сентября)
Менологий на 14-17 сентября
Византия. Греция; XIV в.; памятник:
Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);
10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд.
Бодлеанская Библиотека
Άθληση τού Αγίου Μεγαλομάρτυρος Νικήτα
Μηνολόγιο 14 – 17 Σεπτεμβρίου
Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ.
Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη.
Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)
Ι Ε Ρ Α Λ Ε Ι Ψ Α Ν Α
ΤΜΗΜΑ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ ΝΙΚΗΤΑ ΤΟΥ ΓΟΤΘΟΥ.
Φυλάσσεται στην Ιερά Βασιλική και Σταυρoπηγιακή Μονή Παναγίας του Κύκκου, στην Κύπρο.
Η Κάρα στη Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους.
Η αριστερή παλάμη (με τον καρπό) αδιάφθορη στη Μονή Ντέτσανης Κοσσυφοπεδίου.
Αρχικά το αδιάφθορο Λείψανο του Μεγαλομ. Νικήτα,
μεταφέρθηκε και ενταφιάσθηκε στη Μοψουεστία, από τον φίλο του Κίλικα.
Δεν είναι γνωστό πότε και κάτω από ποιες συνθήκες το Λείψανο μεταφέρθηκε στην ΚΠολη,
τον 13ο αι. πάντως ήταν κατατεθημένο στο Ναό του αγ. Ρωμανού,
μαζί με τα Λείψανα του Προφήτου Δανιήλ και του Μάρτυρος Ρωμανού.
Από την Πόλη συλήθηκε κατά την Φραγκοκρατία και μεταφέρθηκε στη Βενετία,
όπου και σήμερα φυλάσσεται, στο Ναό του αγ. Νικολάου των Μεντίκολι.
Ἀπότμημα λειψάνου τοῦ Ἁγίου Νικήτα τοῦ Γότθου
στό Ἱερό Προσκύνημα τοῦ Ἁγίου Νικήτα στήν Ἀχεντριά Μονοφατσίου Ἠρακλείου Κρήτης
ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ «ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΗΤΑΣ» ΑΧΕΝΤΡΙΑ
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Νίκην ἔστησας, κατὰ τῆς πλάνης, νίκης εἴληφας, ἄφθαρτον γέρας, ἐπαξίως Νικήτα φερώνυμε, σὺ γὰρ νικήσας ἐχθρῶν τὴν παράταξιν, διὰ πυρὸς τὸν ἀγῶνα ἐτέλεσας. Μάρτυς ἔνδοξε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.
Ὁ Κανὼν τοῦ Ἁγίου, οὗ ἡ Ἀκροστιχίς.
Νίκης σε μέλπω τὸν φερώνυμον πρόμον.
Θεοφάνους.
ᾨδὴ α’
Ἦχος δ’
Θαλάσσης τὸ ἐρυθραῖον
Νεκρώσας, τὸ τῆς σαρκός μου φρόνημα, τὸν νοῦν καταύγασον, φωτιστικῇ λαμπρότητι τὴν σήν, ἀνυμνῆσαι πανήγυριν, ὡς νικητὴς πανάριστος, καθικετεύων ὦ Νικῆτα Χριστόν.
Ἰὸν τὸν ἐκ τῶν παθῶν γενόμενον, ἀποτιθέμενος, τοὺς αἰκισμοὺς ὑπέμεινας στερρῶς, καὶ χιτῶνα τὸν ἔντιμον, μαρτυρικῶς ἐνδέδυσαι, ἐκ σῶν αἱμάτων ὑφαινόμενον.
Καινήν τε, καὶ θαυμασίαν ἔδειξας, ὁδὸν ἀθλήσεως, ὑπὲρ ἡμῶν τῷ ξύλῳ προσπαγείς∙ ἀπαρχὴ γὰρ γεγένησαι, τῆς τῶν Μαρτύρων Δέσποτα, ὁμολογίας καὶ στερρότητος.
Κάθισμα
Ἦχος δ’
Ταχὺ προκατάλαβε
Τῶν πόνων μακάριε, κατατρυφῶν τῆς σαρκός, τὴν θείαν καὶ ἄπονον, ἐν Παραδείσῳ τρυφήν, ἀξίως ἀπείληφας, στέφος ἀθανασίας, ἐκ Θεοῦ δεδεγμένος∙ ὅθεν καὶ τῶν θαυμάτων, ποταμοὺς ἀναβλύζεις, τοῖς πόθῳ καταφεύγουσι, Μάρτυς τῇ σκέπῃ σου.
Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Τῆς πλάνης τεμών, τὸ κράτος τῇ ἐνστάσει σου, καὶ νίκης λαβών, τὸ στέφος τῇ ἀθλήσει σου, τοῖς Ἀγγέλοις ἔνδοξε, συναγάλλῃ Νικήτα φερώνυμε, σὺν αὐτοῖς Χριστῷ τῷ Θεῷ, πρεσβεύων ἀπαύστως ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.
Ὁ Οἶκος
Γνῶσιν ἐνθεὶς τὴ ψυχή μου, κάθαρόν μου τὴν φρένα καὶ τῶν σῶν ἐντολῶν ἐργάτην Σῶτερ ἀνάδειξον, ἵνα ἰσχύσω καταπαλαῖσαι τὰς ποικίλας τῶν παθῶν μου ἐπαναστάσεις, νικητικὸν ἀφθαρσίας βραβεῖόν τε δέξασθαι, πρεσβείαις τοῦ σοῦ γενναίου ἀθλοφόρου Νικήτα, φιλάνθρωπε∙ καὶ γὰρ αὐτὸς ἡμᾶς ἐν τῇ μνήμῃ αὐτοῦ συνεκαλέσατο, πρεσβεύων ἀπαύστως ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.
Ἐξαποστειλάριον τοῦ Μάρτυρος
Ἦχος β’
Τοῖς Μαθηταῖς συνέλθωμεν
Ὡς ἐτροπώσω πάνσοφε, τοῦ Σταυροῦ τῇ δυνάμει, βαρβαρικὴν θρασύτητα, καὶ τυράννων μανίαν, στῆσον γενναῖε Νικῆτα, καὶ ἡμῶν ταῖς εὐχαῖς σου, τὰ τῆς σαρκὸς κινήματα, καὶ παθῶν τὰς ἐφόδους, ἁμαρτιῶν, λύσιν παρεχόμενος, ἀθλοφόρε, ὡς παρρησίαν ἄπλετον, πρὸς Θεὸν κεκτημένος.
Εἰς τὸν Στίχον τῶν Αἴνων
Δοξαστικὸν
Ἦχος πλ. β’
Σήμερον ἡ οἰκουμένη πᾶσα, τῇ τοῦ ἀθλοφόρου ἀγάλλεται ἀθλήσει∙ καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, τοῖς ἄνθεσιν ὡραϊζομένη, Χριστομάρτυς βοᾷ σοι∙ θεράπον Χριστοῦ, καὶ προστάτα θερμότατε, μὴ ἐλλίπῃς πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν δούλων σου.
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ
(μετάφραση Google)
Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ (Τούπταλο)
Βίοι των Αγίων
Τα βάσανα του αγίου μάρτυρα Νικήτα
Εορτάζεται στις 15 Σεπτεμβρίου
Όταν ο πολύτιμος και ζωοδότης Σταυρός του Κυρίου, αυτό το σημάδι της νίκης, υψώθηκε ψηλά πάνω από τον κόσμο, ο Άγιος Νικήτας, ο ομώνυμος της νίκης, τέθηκε υπό τη σκιά του. Την παραμονή αυτής της ημέρας, γιορτάσαμε την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, αυτή την αήττητη νίκη για τον κόσμο, και τώρα ευλογούμε τον Άγιο Νικήτα, του οποίου το όνομα σημαίνει « ο νικητής ». Αυτός ο καλός πολεμιστής του Ιησού Χριστού στάθηκε κάτω από τον σταυρό, σαν κάτω από σημαία, για να διεξάγει πόλεμο ενάντια στους εχθρούς του Τιμίου Σταυρού, προς τιμήν Εκείνου που σταυρώθηκε πάνω σε αυτόν. Ο ένας πολεμά για έναν επίγειο βασιλιά, ο άλλος για τη ζωή του και τη μάταιη δόξα του, ο άλλος για τον πρόσκαιρο πλούτο. Αλλά ο Άγιος Νικήτας αγωνίστηκε για τον Έναν Κύριό του, τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι ο Βασιλιάς όλης της κτίσης και η δόξα μας και ο αδιάκοπος πλούτος μας. Το πού και πώς αγωνίστηκε αυτός ο πολεμιστής για τον Χριστό περιγράφεται ως εξής.
Όταν, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αγίου Αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου, Ισαποστόλου , η αγία πίστη άρχισε να εξαπλώνεται σε όλο το σύμπαν, η αγία ευσέβεια έλαμψε σαν φως στο σκοτάδι στη γοτθική γη του 5801 , πέρα από τον ποταμό Ίστρα ( Δούναβη ). Ο Άγιος Νικήτας γεννήθηκε, βαπτίστηκε και μεγάλωσε σε αυτή τη γη. Ο Γότθος Επίσκοπος Θεόφιλος , ο οποίος συμμετείχε στην Πρώτη Σύνοδο της Νίκαιας, ομολόγησε τα δόγματα της Ορθόδοξης πίστης και υπέγραψε τα διατάγματα της συνόδου, φώτισε τον Νικήτα με το φως της πίστης και τον βάπτισε στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.
Λίγο καιρό αργότερα, ο αρχαίος φθονερός διάβολος, ανίκανος να αντέξει την εξάπλωση της αγίας πίστης του Χριστού και τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό Χριστιανών, κήρυξε πόλεμο και έντονο διωγμό εναντίον εκείνων που ομολογούσαν το όνομα του Χριστού και πίστευαν στον Κύριο σε αυτή τη βαρβαρική γη, που σκοτιζόταν από την ειδωλολατρία. Το πνεύμα της κακίας ενέπνευσε τον πρίγκιπα εκείνης της γης, ονόματι Φανάριχ, να σκοτώσει Χριστιανούς και να εξαλείψει ακόμη και τη μνήμη τους από τη γη του. Εκείνη την εποχή, ξεσπά διχασμός και εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των Γότθων. Ήταν χωρισμένοι σε δύο παρατάξεις: η μία παρατάξη με επικεφαλής έναν Φριτίγκερνο, ενώ η άλλη με επικεφαλής τον σκληρό βασανιστή Αθανάριχ. Όταν αυτές οι φυλές συγκρούστηκαν μεταξύ τους και ακολούθησε μεγάλη αιματοχυσία, ο Αθανάριχ, διαθέτοντας μεγαλύτερη δύναμη και θάρρος, νίκησε τον αντίπαλό του, τρέποντας τον στρατό του σε φυγή. Ο ηττημένος Φριτίγκερνος κατέφυγε στην Ελλάδα, όπου ζήτησε βοήθεια από τον μισχριστό αυτοκράτορα Ουάλη ( 5804) . Ο αυτοκράτορας διέταξε ολόκληρο τον στρατό στη Θράκη να πάει σε βοήθεια του Φριτίγκερνου. Μετά από αυτό, ο Φριτίγκερνος, με όλους τους εναπομείναντες πολεμιστές του και τον ελληνικό στρατό που είχε συγκεντρωθεί στη Θράκη, ξεκίνησε εναντίον του αντιπάλου του. Διασχίζοντας τον ποταμό Ίστρο (Δούναβη), διέταξε να κατασκευαστεί μια εικόνα του Τιμίου Σταυρού και να μεταφερθεί μπροστά στα συντάγματά του. Έτσι επιτέθηκε στον Αθανάριχο. Ακολούθησε μια τρομερή μάχη, αλλά οι Χριστιανοί, με τη βοήθεια του σταυρού, νίκησαν τον Αθανάριχο και νίκησαν ολόκληρο τον στρατό του: μερικοί σκοτώθηκαν, άλλοι αιχμαλωτίστηκαν, έτσι ώστε ο ίδιος, με μια μικρή συνοδεία, μόλις που κατάφερε να δραπετεύσει. Από τότε και στο εξής, η χριστιανική ορθόδοξη πίστη άρχισε να εξαπλώνεται όλο και περισσότερο μεταξύ των Γότθων, γιατί πολλοί, έχοντας δει την αήττητη δύναμη του σταυρού να αποδεικνύεται στη μάχη, πίστεψαν στον Εσταυρωμένο Κύριο.
Όταν πέθανε ο Επίσκοπος Θεόφιλος, ο Ουρφίλος (5805) , ένας συνετός και ευσεβής άνθρωπος, ανέβηκε στην επισκοπή του . Εφηύρε ένα αλφάβητο για τους Γότθους και μετέφρασε πολλά βιβλία από τα ελληνικά στα γοτθικά, έτσι ώστε η αγία χριστιανική πίστη να εξαπλώνεται όλο και περισσότερο μεταξύ των Γότθων κάθε μέρα. Ο Άγιος Νικήτας, μια από τις ευγενέστερες και πιο επιφανείς προσωπικότητες εκείνης της χώρας, συνέβαλε επίσης στην ενίσχυση της πίστης στον Χριστό εκεί με τον ζήλο του. Με την ευσέβειά του και τα θεόπνευστα λόγια του, οδήγησε πολλούς στον Χριστό.
Λίγο καιρό αργότερα, ο ασεβής Αθανάριχος επέστρεψε στην πατρίδα του. Έχοντας αποκτήσει δύναμη και ισχύ, καθοδηγούμενος από ένα δαίμονα, ξεκίνησε έναν τρομερό διωγμό των Χριστιανών στην περιοχή του, ζητώντας εκδίκηση για την ταπείνωσή του, αφού είχε ηττηθεί και ατιμαστεί από τους Χριστιανούς στη μάχη.
Τότε ο Άγιος Νικήτας, φλεγόμενος από ζήλο για τον Θεό, ξεκίνησε να πολεμήσει και τους δύο εχθρούς, τον αόρατο και τον ορατό. Πολέμησε ενάντια στον αόρατο εχθρό μετατρέποντας τους άπιστους στην αληθινή πίστη και προετοιμάζοντας τους πιστούς για μαρτύριο. Πολέμησε ενάντια στον ορατό εχθρό καταγγέλλοντας τον βασανιστή Αθανάριχο και επιπλήττοντάς τον για την ασέβειά του και την απανθρωπιά του, επειδή υπέβαλε τόσους πολλούς πιστούς σε διάφορα βασανιστήρια. Έτσι, ο Άγιος Νικήτας νίκησε και τα δύο: πάτησε τον διάβολο και ξεπέρασε τη σκληρότητα του βασανιστή. Τα διάφορα βασανιστήρια με τα οποία προσπαθούσαν να αναγκάσουν τον καλό πάσχοντα του Χριστού να απαρνηθεί τον Χριστό αποδείχθηκαν αναποτελεσματικά, και ο ίδιος ο βασανιστής προβληματίστηκε γιατί, με όλη του τη δύναμη, δεν μπορούσε να μετατρέψει στην κακία του έναν δούλο του Χριστού, ακλόνητο στην ομολογία του σαν ισχυρός και ακλόνητος στύλος.
Τι λοιπόν σχεδίαζε ο άνομος; Σχεδίαζε να καταστρέψει με φωτιά αυτόν που δεν μπορούσε να σκοτώσει με πολλές πληγές, βασανιστήρια της σάρκας και σύνθλιψη των άκρων του. Αλλά τι πέτυχε ο ασεβής; Κατέκαψε τον εαυτό του περισσότερο με την οργή του παρά κατέκαψε τον μάρτυρα με φλόγες. Ο Άγιος Νικήτας, αν και τυλίχτηκε στις φλόγες, εντούτοις το σώμα του δεν κατελήφθη από τη φωτιά και η ψυχή του αναγεννήθηκε σε μια νέα, αιώνια, αθάνατη ζωή. Εν τω μεταξύ, ο βασανιστής, ακόμη και χωρίς φωτιά, κατελήφθη από την ασέβειά του: νεκρώσε την ψυχή του και προετοίμασε το σώμα του για την κόλαση. Έτσι, ο Άγιος Νικήτας αγωνίστηκε για τον Χριστό κάτω από το σημείο του σταυρού και αποδείχθηκε νικητής· όχι μόνο κατ’ όνομα, αλλά και στην πράξη.
Το σώμα του αγίου, άθικτο από την πυρκαγιά, παρέμεινε άταφο και εγκαταλελειμμένο σε ντροπή. Εκείνη την εποχή, ζούσε εκεί ένας ευσεβής Χριστιανός ονόματι Μαρίαν. Αυτός ο άνθρωπος καταγόταν από την Κιλικική γη, από την πόλη Μοψουεστία . Για κάποια δουλειά, ήρθε στη γοτθική γη και έμεινε εκεί για αρκετό καιρό. Η Μαρίαν γνώρισε τον Άγιο Νικήτα και απέκτησε τη φιλία και την αγάπη του. Τον ερωτεύτηκε ιδιαίτερα όταν είδε ότι ο άγιος ασκητής υπερασπιζόταν την αγία πίστη του Χριστού, σε σημείο που έχυσε ακόμη και το αίμα του γι’ αυτήν. Έτσι, ενώ το σώμα του αγίου ήταν άταφο, η Μαρίαν συνέλαβε ένα σχέδιο να πάρει το σώμα του αγαπημένου του φίλου και μάρτυρα του Χριστού και να το μεταφέρει πίσω στην πατρίδα του. Αλλά φοβόταν να εκτελέσει το σχέδιό του, από φόβο για τον πρίγκιπα, ο οποίος είχε διατάξει να μην τολμήσει κανείς να θάψει το σώμα του μάρτυρα. Τότε η Μαρίαν αποφάσισε να τον πάρει κρυφά τη νύχτα.
Καθώς πλησίαζε η νύχτα, η Μαρία ετοιμαζόταν να ξεκινήσει την προγραμματισμένη αποστολή της. Αλλά η νύχτα ήταν σκοτεινή και βροχερή, καθιστώντας δύσκολο το περπάτημα του. Η Μαρία στενοχωρήθηκε πολύ από αυτό, γιατί δεν μπορούσε να δει πού να πάει ή πού να βρει το σώμα του μάρτυρα που αναζητούσε. Ενώ θρηνούσε πολύ γι’ αυτό, ο Θεός κάθε παρηγοριάς, που κάποτε έδειξε στους Μάγους τον δρόμο για τη Βηθλεέμ με ένα αστέρι ( Ματθαίος 2:2 ), παρηγόρησε τη Μαρία στη θλίψη του και του έδειξε τον ευνοϊκό δρόμο για να βρει το σώμα του αγίου. Έστειλε μια ουράνια δύναμη με τη μορφή ενός αστέρα, το οποίο, λάμποντας μπροστά στη Μαρία, τον οδήγησε εκεί που έπρεπε να πάει. Αυτό το αστέρι προηγήθηκε της Μαρίας και διέλυσε το σκοτάδι της νύχτας. Αυτός το ακολούθησε με χαρά. Φτάνοντας στο σημείο όπου βρισκόταν το σώμα του αγίου, το αστέρι στάθηκε από πάνω του. Τότε η Μαρία, τυλίγοντας το σώμα του μάρτυρα σε ένα καθαρό σάβανο, το μετέφερε στο σπίτι όπου ζούσε.
Έτσι, η Μαρία απέκτησε τον θησαυρό που αναζητούσε. Αφού τον έκρυψε για ένα διάστημα στο σπίτι του με μεγάλη προσοχή, σύντομα επέστρεψε στην πατρίδα του, φέρνοντας μαζί του το σώμα του αγίου μάρτυρα . Φτάνοντας στην πόλη Μοψουεστία, η Μαρία το έθαψε με τιμές στο σπίτι του.
Ο Θεός ευλόγησε το σπίτι της Μαρίας για χάρη του πάθος Του, του Αγίου Νικήτα, όπως είχε κάποτε ευλογήσει το σπίτι του Πεντεφρίου με μεγάλα πλούτη για χάρη του Ιωσήφ ( Γέν. 39:5 ) και το σπίτι του Ωβήδ-Δούμ για χάρη της Κιβωτού της Διαθήκης ( Β’ Σαμουήλ 6:11 ). Το σπίτι της Μαρίας πλημμύρισε με μεγάλο πλούτο, υλικό και πνευματικό, γιατί από τον τάφο του αγίου δόθηκαν πολλά δώρα σε όλους όσους είχαν ανάγκη και πολλές θεραπείες έγιναν στους ασθενείς. Όλη η πόλη και οι γύρω κάτοικοι συνέρρευσαν στον τάφο του αγίου, σε τέτοιο βαθμό που το σπίτι της Μαρίας δεν μπορούσε να χωρέσει όλους τους πιστούς που συγκεντρώθηκαν εκεί. Έτσι, όλοι αποφάσισαν να χτίσουν μια εκκλησία στο όνομα του Αγίου Νικήτα και να φυλάξουν εκεί τα λείψανα του μάρτυρα. Αφού ανέλαβαν αυτό το έργο με ζήλο, οι πιστοί σύντομα ανήγειραν τον ναό. Μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής, όταν η εκκλησία στολίστηκε με την πρέπουσα λαμπρότητα, άνοιξε το φέρετρο του αγίου μάρτυρα και, παίρνοντας τη λειψανοθήκη, μεταφέρθηκε στη νεόκτιστη εκκλησία και θάφτηκε εκεί. Μόνο η Μαριάν κατάφερε να πάρει ένα δάχτυλο από τα λείψανα του αγίου ως ευλογία για το σπίτι του, το οποίο φύλαγε με ευλάβεια· κανείς άλλος δεν μπόρεσε να πάρει ούτε ένα σωματίδιο από τα λείψανα του Αγίου Νικήτα.
Κάποτε, ο μακάριος Αυξέντιος, Επίσκοπος Μοψουεστίας, ίδρυσε μια εκκλησία προς τιμήν των αγίων μαρτύρων Ταράχου, Πρόβου και Ανδρόνικου , όπου αναπαύονταν τα λείψανα αυτών των τριών αγίων. Σε μια επιστολή, ζήτησε από τους πολίτες της Ανάζαρβα να δωρίσουν μερικά από τα λείψανα των αγίων μαρτύρων για τη νεόκτιστη εκκλησία. Οι πολίτες της Ανάζαρβα ζήτησαν στη συνέχεια από τον Αυξέντιο να τους δώσει, σε αντάλλαγμα, μερικά από τα λείψανα του Αγίου Νικήτα ως ευλογία στην πόλη τους. Επιθυμώντας να ικανοποιήσει το αίτημά τους, ο επίσκοπος διέταξε να ανοιχτεί ο τάφος του Αγίου Νικήτα. Και τότε, χωρίς καμία προφανή αιτία, η μαρμάρινη πέτρα που βρισκόταν στον τάφο του αγίου χωρίστηκε σε δύο μισά. Ένας από τους παρόντες άγγιξε με τόλμη τα ιερά λείψανα με το χέρι του, αλλά αμέσως το χέρι του μαράθηκε και ο ίδιος κυριεύτηκε από τρόμο. Ταυτόχρονα, μια δυνατή βροντή αντήχησε από τον ουρανό και άστραψε μια φωτεινή αστραπή. Όλοι τρομοκρατήθηκαν. Τότε ο επίσκοπος συνειδητοποίησε ότι ο Θεός δεν ευλόγησε την καταστροφή των λειψάνων του αγίου και μετάνιωσε για την πρόθεσή του. Παίρνοντας το μαραμένο χέρι του άνδρα που είχε αγγίξει με τόση τόλμη τα λείψανα του αγίου, τα άγγιξε ξανά και άρχισε να προσεύχεται:
«Ω, άγιε μάρτυρα του Χριστού, Νικήτα! Είναι πιο σωστό για σένα να θεραπεύεις παρά να βλάπτεις, γιατί είσαι αγαθός και μιμούσαι τον Πανάγαθο Κύριο, και αν γρήγορα τιμώρησες αυτόν τον άνθρωπο, δεν θα τον ελεήσεις ακόμα πιο γρήγορα;»
Μόλις ο επίσκοπος είπε αυτά τα λόγια, το μαραμένο χέρι του άνδρα θεραπεύτηκε αμέσως και όλοι θαύμασαν τα θαύματα του αγίου μάρτυρα Νικήτα και δόξασαν τον Θεό. Μη τολμώντας πλέον να αγγίξει τα λείψανα του αγίου, ο Επίσκοπος 5808 , αφού τέλεσε έναν ευλαβικό ύμνο πάνω από αυτά, έκλεισε ξανά με ευλάβεια τον τάφο του, δοξάζοντας τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, τον Ένα Θεό εν Τριάδι, στον οποίο αρμόζει κάθε δόξα, τιμή και λατρεία για πάντα. Αμήν.
* * *
Σημειώσεις
5800 Νικήτα – μεταφρασμένο από τα ελληνικά σημαίνει «νικητής».
5801 Η γοτθική χώρα εκτεινόταν από τον κάτω Βιστούλα μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα· οι Γότθοι ζούσαν κυρίως στη σημερινή Ρουμανία, κατά μήκος του Δούναβη.
5802 Ίστερ είναι το αρχαίο όνομα του Δούναβη.
5803 Πέθανε γύρω στο 340.
5804 Ο αυτοκράτορας Ουάλης βασίλευσε από το 364 έως το 378.
5805 Ο Ουρφίλ ή Ουλφίλα ήταν ο πρώτος Γότθος επίσκοπος και ζηλωτής κήρυκας του Χριστιανισμού μεταξύ των Γότθων· έζησε από το 311 έως το 383.
5806 Η πόλη της Μοψουεστίας βρισκόταν σε μια πεδιάδα, στις όχθες του ποταμού Πύραμου.
5807 Ο θάνατος του Αγίου Νικήτα συνέβη στις 15 Σεπτεμβρίου 372.
5808 Ο επίσκοπος Αυξέντιος Β΄ έζησε στα μέσα του 5ου αιώνα· συμμετείχε στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Χαλκηδόνα το 451.